Antwerpse universiteit en hogescholen bieden boeiend pakket aan tijdens Dag van de Wetenschap
Je dagelijkse leven is een en al wetenschap!
 
Wetenschap saai, moeilijk en ver van mijn bed? Klopt in de verste verte niet, en toch denken vele mensen er zo over. Tijdens de Dag van de Wetenschap op zondag 25 november bewijzen de Antwerpse universiteit en hogescholen dat wetenschap uitermate boeiend is en een invloed heeft op je dagdagelijkse leven. Iedereen is welkom op tientallen workshops, experimenten, rondleidingen en doe-activiteiten.
 
De Dag van de Wetenschap is het feestelijke sluitstuk van de Vlaamse Wetenschapsweek. Universiteiten, hogescholen, wetenschappelijke instituten, musea en bedrijven zetten hun deuren open om iedereen kennis te laten maken met wetenschap en technologie. Hun credo: het beeld dat de meeste mensen associëren met wetenschap, stemt vaak niet overeen met de werkelijkheid. In Vlaanderen kunnen geïnteresseerden terecht op 75 verschillende locaties.
 
Heel wat van die locaties liggen in Antwerpen, kloppend hart van de Vlaamse economie én ook een belangrijk centrum op het gebied van wetenschap en innovatie. Het kostte de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen (AUHA) dan ook niet veel moeite om een boeiend pakket in elkaar te knutselen voor de Dag van de Wetenschap. Het aanbod maakt duidelijk dat wetenschap je leven dagelijks beïnvloedt en dat ze vaak ‘opduikt’ op plaatsen waar je het niet meteen verwacht.
 
Wat betekent de wetenschap voor de mode? Wat hebben literatuur en schilderkunst met wetenschap te maken? En waarom is diezelfde wetenschap ook absoluut noodzakelijk voor een verantwoord gebruik van onze (water)wegen? Professoren, docenten en onderzoekers beantwoorden deze en vele andere vragen tijdens workshops, lezingen, interactieve gesprekken, rondleidingen, experimenten en doe-activiteiten. Als bezoeker moet je niet zomaar toekijken vanaf de zijlijn. Integendeel: jij experimenteert mee, stelt vragen, probeert zaken uit.
 
Bezoekers kunnen zelf een parcours uitstippelen langs de verscheidene locaties, om zo die fascinerende diversiteit binnen het wetenschappelijk onderzoek te ontdekken. Waar in Antwerpen kan je terecht?
 
-          Het EcoHuis: heel wat boeiends rond ecodiversiteit, exotische diersoorten, kleine beestjes in het water, ecodesign…
-          Instituut voor Tropische Geneeskunde: alles rond hiv, tseetseevliegen en de eiwitten in je lichaam
-          In en rond het Museum aan de Stroom en het Felix Pakhuis: hier staan techniek, water en onderzoek naar kunst centraal
-          ModeMuseum: hier kom je alles te weten over schoeisel uit andere culturen, over zwarte wol, …
-          Museum Plantin-Moretus: eeuwenoude loden letters geven hun geheim prijs, en je verneemt alles over fijn stof in museums
-          Letterenhuis: bestudeer mee de correspondentie van Paul Van Ostaijen
-          Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience: ontdek of de Vlaamse Primitieven spiegels en lenzen gebruikten bij het schilderen
 
De Universiteit Antwerpen kijkt ook buiten de provincie: in Lochristi kan je een rondleiding volgen op de grootste bio-energieplantage van België (www.ua.ac.be/levenslangleren).
 
Op http://www.dagvandewetenschapantwerpen.be/ ontdek je het hele Antwerpse aanbod. Tot zondag!
 
Meer weten?
Els Grieten/Mieke De Lathouwers, Universiteit Antwerpen:
els.grieten@ua.ac.be, 03 265 31 27
mieke.delathouwers@ua.ac.be , 03 265 31 27 35
(Letterenhuis, Museum Plantin-Moretus, ModeMuseum, Instituut voor Tropische Geneeskunde, Ecohuis)
 
Tine Rams, Artesis Hogeschool: tine.rams@artesis.be
(MAS, Felix pakhuis, Erfgoedbibliotheek, Museum Plantin-Moretus)
 
Ilse Bogaert, Hogere Zeevaartschool: ilse.bogaert@hzs.be  
(MAS)
 
Monique Slijper, Karel de Grote - Hogeschool: monique.slijper@kdg.be  
(MAS, Felix pakhuis, Ecohuis)
 
Barbara Deslé, Plantijn Hogeschool: barbara.desle@plantijn.be  
(Felix Pakhuis)
 
www.dagvandewetenschapantwerpen.be

Wetenschappers Universiteit Antwerpen onderzochten houding van getuigen bij cyberpesterijen 
 
Meer dan de helft van de jongeren (56,9%) reageert niet als ze getuige zijn van cyberpesterijen. Eén op vijf zegt niet tussenbeide te komen uit schrik zelf gepest te worden. Dat blijkt uit de eerste resultaten van de grootschalige DICA-studie van de Universiteit Antwerpen, die vermeld staan in een overzichtsrapport van zes jaar onderzoek naar cyberpesten in Vlaanderen en daarbuiten (www.friendlyattac.be).
Wetenschappers van de onderzoeksgroep MIOS (Media & ICT in Organisations & Society), verbonden aan de Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen, ondervroegen 2333 Vlaamse jongeren tussen 9 en 16 jaar over hun ervaringen met cyberpesterijen (via het internet en de gsm). 11,1% van de jongeren gaf toe tijdens de voorbije zes maanden iemand anders gepest te hebben. Exact evenveel jongeren rapporteerden dat ze het slachtoffer waren van cyberpesterijen.
In een deelonderzoek focusten de communicatiewetenschappers op de houding van de bijstanders. Meer dan een op de drie jongeren (35,5%) vermeldde getuige te zijn geweest van cyberpesterijen. 45,5% probeerde in één of meerdere van die gevallen het slachtoffer te helpen. Een duidelijke meerderheid (56,9%) deed helemaal niets. 5% gaf zelfs toe meegedaan te hebben met de pestkop.

“De jongeren geven verscheidene redenen voor hun passief gedrag”, vertelt prof. Heidi Vandebosch. “30,1%  stelt dat het zijn of haar zaken niet zijn’. 19,1% doet niets uit schrik zelf gepest te worden. Bijna evenveel ondervraagden (18,9%) duiden aan dat ze niet weten hoe zij het slachtoffer kunnen helpen. Deze bevindingen sluiten aan bij wat we ook voor het traditionele pesten observeren: hoewel de meeste jongeren pesten niet oké vinden, durven ze in heel concrete situaties niet te reageren. Daardoor voelt de pestkop zich vaak gesterkt in zijn of haar gedrag”.
(Cyber)pesten heeft schadelijke gevolgen op vele vlakken. Onverschillig blijven is dan ook geen optie. Daarom organiseert het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten van 31 januari tot en met 8 februari 2013 de campagneweek Horen, Zien en SPREKEN!.
“Het wordt hoog tijd dat de ‘stille samenzwering’ die zo vele pestsituaties kenmerkt en in stand houdt, wordt doorbroken”, zegt coördinator Gie Deboutte, als onderzoeker ook verbonden aan de Universiteit Antwerpen. “Spreken is de boodschap.  Om het stilzwijgen te doorbreken,  is er nood aan veilige en betrouwbare aanspreekpunten en aan vele, kleine, moedige daden van verzet. Kinderen, jongeren, leerkrachten en ouders moeten er samen voor zorgen dat slachtoffers, omstaanders en pestkoppen veel vroeger dan nu het geval is aan het spreken gaan over wat hen overkomt, over wat ze te zien en te horen krijgen.”

Meer weten?
Prof. dr. Heidi Vandebosch (promotor DICA-studie en Friendly ATTAC-project): heidi.vandebosch@ua.ac.be  
Dr. Katrien Van Cleemput (project manager Friendly ATTAC): katrien.vancleemput@ua.ac.be  
Sara Pabian (onderzoeker DICA-studie): Sara.Pabian@ua.ac.be  
Hier vindt u de volledige paper.

Op dinsdagavond 20 november is Willy Kiekens, Belgisch directeur bij het Internationaal Monetair Fonds, te gast op de Universiteit Antwerpen. In het kader van de debattenreeks Debating Development, een organisatie van het Instituut voor Ontwikkelingsbeleid (IOB) en de Universitaire Stichting voor Ontwikkelingssamenwerking (USOS), zal hij zijn visie geven op de toekomst van het Internationaal Monetair Fonds.
 
Nu dat groeilanden in het Zuiden meer en meer de rol van het traditionele Noorden overnemen als motoren van de wereldeconomie, stelt de vraag zich of het IMF deze veranderende realiteit al dan niet weerspiegelt. Zo ligt bijvoorbeeld de landenvertegenwoordiging in de Executive Board, die het dagelijkse bestuur van het IMF waarneemt, onder vuur. Zijn de recente verschuivingen in dit beslissingsorgaan voldoende verregaand, of toch tenminste een stap in de goede richting? Willy Kiekens en Eurodad-directeur Jesse Griffiths geven beiden hun uiteenlopende visies.
 
Willy Kiekens geeft zelden lezingen in België. Zijn bezoek aan de Universiteit Antwerpen is dan ook een unieke gelegenheid. Journalisten zijn hartelijk welkom om de lezing bij te houden. Helaas zijn interviews met de IMF-topman niet mogelijk.
 
Praktisch:
Dinsdag 20 november, 19 tot 21 uur: Is the governance of the IMF fit for a changed global economic order?
(Stadscampus Universiteit Antwerpen, Rodestraat 14, 2000 Antwerpen, Aula R.002)

Meer weten? 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: 03 265 47 11 of peter.demeyer@ua.ac.be 
 
http://www.ua.ac.be/main.aspx?c=*USOS&n=6172&ct=003060 

Onderzoeker Universiteit Antwerpen vindt aanwijzingen dat cholesterolverlager schade aan kraakbeen voorkomt  Artrose mogelijk te bestrijden met cholesterolmedicatie
 
Er zijn veelbelovende aanwijzingen dat cholesterolverlagende middelen als statines en fibraten kunnen worden toegepast om artrose te voorkomen of tot stilstand te brengen. Dat blijkt uit onderzoek van de Vlaamse orthopeed Stefan Clockaerts, die drie jaar onderzoek deed in het Rotterdamse Erasmus MC en binnenkort doctoreert aan de Universiteit Antwerpen.

Clockaerts maakte onder meer gebruik van medische informatie afkomstig uit het Ergo-onderzoek, dat al sinds 1990 loopt in de Rotterdamse wijk Ommoord. Zijn onderzoek vond plaats onder auspiciën van de afdelingen Orthopedie, Epidemiologie en Huisartsgeneeskunde van het Erasmus MC-onderzoek.

Artrose is een veel voorkomende gewrichtsaandoening die wordt gekenmerkt door aantasting van het kraakbeen. In de volksmond wordt ook wel van gewrichtsslijtage gesproken. Bij artrose ontstaat schade aan het kraakbeen inderdaad door slijtage, maar de schade kan ook ontstaan door ontstekingen in het gewricht, die het kraakbeen verder aantasten.

De ontdekking van Clockaerts begon met het bewijs dat vetweefsel in het kniegewricht bijdraagt aan deze ontstekingsprocessen. Zogeheten knievet scheidt ontstekingsstoffen uit, die het kraakbeen beïnvloeden. Komt knievetweefsel bovendien in de buurt van een bestaande ontsteking, dan produceert het knievet nog meer van deze stoffen.

Vervolgens testte Clockaerts door middel van weefselonderzoek of lipide- ofwel vetverlagende middelen als statines en fibraten ervoor zorgden dat het knievet zou stoppen met de productie van deze ontstekingsstoffen. Dat bleek het geval. Bovendien werd getest wat het effect van fibraten was op kraakbeenweefsel en het weefsel van het slijmvlies dat de gewrichten omkapselt. Dat effect bleek gunstig te zijn.
In het Rotterdamse Ergo-onderzoek keek hij vervolgens of artrose significant veel minder vaak voorkomt bij mensen die statines slikten, bijvoorbeeld vanwege een te hoog cholesterol-gehalte. Ook dat bleek het geval.

Dit betekent volgens Clockaerts dat mag worden aangenomen dat statines en fibraten mogelijk een positieve bijwerking hebben, namelijk dat zij artrose kunnen voorkomen of tot stilstand brengen. ,,Voordat deze middelen echter in de praktijk kunnen worden toegepast op –potentiële- patiënten met artrose, is een gedegen dubbelblind klinisch onderzoek nodig, waarbij de ene helft van de patiëntengroep een placebo krijgt en de andere helft statines,’’ verklaart Clockaerts. ,,Vervolgens zullen we kijken of de huidige vermoedens echt worden bevestigd.’’

Op 22 februari 2013 promoveert Clockaerts aan de Universiteit Antwerpen, waar hij op de Departementen Orthopedie en Reumatologie aan het eerste deel van zijn onderzoek werkte.

Meer weten?
Stefan Clockaerts: s.clockaerts@erasmusmc.nl 

Niels Adriaenssens (Universiteit Antwerpen) onderzocht antibioticagebruik in Europa

Verbetert het antibioticagebruik in Europa? En hoe is het gesteld met de consumptie van andere antimicrobiële middelen zoals antischimmelpreparaten en antivirale middelen? Die vragen beantwoordt Niels Adriaenssens in zijn proefschrift Gebruik van antimicrobiële middelen in de ambulante praktijk in Europa, dat hij verdedigt aan de Universiteit Antwerpen op 15 november, net voor de vijfde Europese Antibioticadag (18 november).
Het eerste deel van zijn proefschrift bespreekt resultaten van het European Surveillance of Antimicrobial Consumption (ESAC)-project. Gedurende tien jaar werd ESAC geleid door prof. dr. Herman Goossens, en gefinancierd door de Europese Commissie. Binnen ESAC werd naast het antibioticagebruik ook voor het eerst de consumptie van antischimmelpreparaten en antivirale middelen tussen landen vergeleken. Er bleek in Europa een opvallende variatie in het gebruik van antischimmel- en antivirale middelen. In vergelijking met de andere Europese landen wordt er in België per inwoner de grootste hoeveelheid antischimmelmiddelen gebruikt.
 
Moderne, statistische technieken lieten een gedetailleerde analyse toe van het totale ambulante antibioticagebruik en van de belangrijkste subgroepen van 1997 tot 2009. “We onderzochten eveneens trends in deze periode, seizoensvariatie, en veranderingen in samenstelling van het gebruik”, legt Adriaenssens uit. “Over de jaren heen is er in Europa voornamelijk een toegenomen gebruik van breedspectrum antibiotica zoals amoxicilline met clavulaanzuur, macroliden en chinolonen. Deze antibiotica treffen meer types bacteriën dan nodig om te genezen. Het antibioticagebruik is ook duidelijk seizoensgebonden, maar de seizoensvariatie daalt over de jaren heen. Dat zou kunnen wijzen op een verbetering van voorschrijfgedrag.”
 
Kloof noord en zuid
Het tweede deel van dit proefschrift onderzoekt de kwaliteit van het antibioticagebruik in Europa. Om het ambulant gebruik van antibiotica te kunnen verbeteren, is het noodzakelijk dat we de kwaliteit ervan kunnen meten. In 2004 werd er een set van twaalf kwaliteitsindicatoren ontwikkeld die uit ESAC-gegevens afgeleid kunnen worden. Adriaenssens: “Een vergelijking van de kwaliteit van het antibioticagebruik in Europa tussen 2004 en 2009 op basis van deze kwaliteitsindicatoren gaf aan dat er nog altijd een belangrijke kloof bestaat tussen Noord- en Zuid-Europese landen. In Griekenland wordt bijvoorbeeld tot driemaal meer antibiotica geconsumeerd dan in Zweden. En ook het aandeel breedspectrum antibiotica is er bijna tweemaal zo groot. Dat aandeel is ook in België bijna 50%.“
 
Aangezien artsen meer nood hebben aan kwaliteitsindicatoren die rekening houden met de diagnose, ontwikkelde Adriaenssens een tweede set van kwaliteitsindicatoren. Deze indicatoren werden door 40 experts uit 25 Europese landen beoordeeld als bruikbaar in de huisartspraktijk. Integratie van deze kwaliteitsindicatoren in het elektronisch medisch dossier zou elke huisarts de mogelijkheid bieden om de kwaliteit van het eigen voorschrijven te beoordelen en indien nodig bij te sturen. Gegevens van een Vlaams huisartsennetwerk toonden aan dat ook specifiek voor luchtweginfecties minder wordt voorgeschreven, maar dat het voorgeschreven antibioticum in meer dan de helft van de gevallen een te breed spectrum had, met een aanzienlijk aandeel chinolonen.
 
Nationale en internationale inspanningen om de kwaliteit van het antibioticagebruik te verbeteren, zoals de Europese Antibioticadag van 18 november, zijn dus nog steeds relevant.
 
Meer weten? 
Dr. Niels Adriaenssens: niels.adriaenssens@ua.ac.be of 0497 73 93 74

Universiteit Antwerpen presenteert doctoraatsonderzoek over positief opvoeden

Het Positive Parenting Program richt zich op een positieve manier op de hele bevolking, maar weet daarin ook de kwetsbare gezinnen te bereiken. Het Triple P-opvoedingsprogramma heeft een gunstig effect op gedragsproblemen bij kinderen, ook bij kinderen die leven in armoede, kinderen van ouders met een intellectuele beperking en kinderen met een kinderpsychiatrische problematiek. Dat blijkt uit het onderzoek van ontwikkelingspsychologe Inge Glazemakers (Universiteit Antwerpen).
 
Het Triple P-programma, ontwikkeld door de Nieuw-Zeelandse professor Matthew Sanders, wil vanuit een preventieve en populatiegerichte aanpak positief opvoeden promoten. Hierbij focust het programma zich, in tegenstelling tot de ‘klassieke’ preventieprogramma’s, op alle ouders en niet alleen op gezinnen met specifieke problemen of zogenaamde risicogezinnen. Het Triple P-programma is flexibel en toegankelijk via een getrapt systeem van opvoedingsprogramma’s, waarin de intensiteit van de hulp wordt afgestemd op de nood van de ouders. (zie onderaan voor de vijf Triple P-principes)
 
Uit eerder onderzoek van de Universiteit Antwerpen blijkt dat de aanpak van Triple P effectief is voor de ouders in de provincie Antwerpen (o.a. een daling van 11% kinderen met gedragsproblemen en 12% minder ouders met stress). De tevredenheid bij zowel ouders als hulpverleners is dan ook groot.
 
Kwetsbare doelgroepen
In haar doctoraatsonderzoek onderzocht Inge Glazemakers of ouders uit kwetsbare gezinnen (ouders in armoede, ouders met intellectuele beperkingen en ouders van kinderen met een kinderpsychiatrische problematiek) ook bereikt werden met de populatiegerichte aanpak van het Triple P-programma. Wat blijkt? Ze worden wel degelijk bereikt, het programma heeft ook bij hen effecten.
 
“Zo rapporteerden de ouders die in armoede leven na een Triple P-training minder gedragsproblemen bij hun kinderen”, legt Glazemakers uit. “Het gaat om een daling met 14 %. Ouders met intellectuele beperkingen werden vooral bereikt via gespecialiseerde voorzieningen, maar ook hier zien we een significante reductie in de gedragsproblemen van de kinderen en bovendien een daling in ouderlijke stress (23%). Ouders van kinderen die in de kinderpsychiatrie behandeld werden rapporteerden een grotere daling in gedragsproblemen van hun kinderen (13%) en ouderlijke stress (12%) wanneer ze bovenop de ‘standaard-behandeling’ het Triple P-programma aangeboden kregen.”
 
Een verklaring voor deze resultaten moet volgens Glazemakers gezocht worden in de eigenschap van het programma om ouders aan te spreken op wat ze reeds goed doen en te vertrekken vanuit hun sterkte. “Door het stigma van opvoedingsvragen weg te nemen wordt opvoedingsondersteuning bovendien toegankelijker. Ouders voelen zich aangesproken omdat ze zich herkennen in de alledaagse opvoedingsproblemen waarmee elke ouder wel eens te maken heeft.” 
 
De 5 principes van Positief Opvoeden:

• zorgen voor een veilige en uitdagende omgeving voor je kinderen
• een positieve leeromgeving creëren
• gebruik maken van een consequente discipline
• realistische verwachtingen hebben ten opzichte van je kinderen, maar ook ten opzichte van jezelf
• voor jezelf zorgen als ouder 

Meer weten? 
Inge Glazemakers (Universiteit Antwerpen): inge.glazemakers@ua.ac.be of 0479 52 73 20

De hele wereld kijkt met spanning uit naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen op dinsdag 6 november. Dat geldt des te meer voor de studenten Politieke Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen: zij krijgen op Election Night een interessant programma aangeboden.

Het wordt een lange nacht voor de studenten Politieke Wetenschappen (en hun geïnteresseerde collega’s uit de andere faculteiten): ze worden om 20 uur verwacht in de Aula Rector Dhanis van de Universiteit Antwerpen voor enkele alternatieve colleges. Eerst leidt prof. Stefaan Walgrave hen rond in het vrij complexe Amerikaanse kiesstelsel. Vervolgens krijgen ze via video streaming een college over het belang van de swingstates aangeboden door de Leuvense professor Bart Kerremans. Ook in Leuven wordt immers een Election Night georganiseerd.
Na de twee Belgische professoren wordt er een verbinding met de andere kant van de Atlantische Oceaan gemaakt. Prof. Shanto Iyengar (Stanford University) licht de campagne voor deze presidentsverkiezingen door, waarna zijn collega Michael Lewis-Beck (University of Iowa) het zal hebben over verkiezingsvoorspellingsmodellen. Rond middernacht zitten de colleges er op, en is het nagelbijtend wachten op de eerste uitslagen.

Praktisch:
Dinsdag 6 november van 20 tot 24 uur: Election Night (Aula Rector Dhanis, Kleine Kauwenberg 14, 2000 Antwerpen).
Journalisten zijn van harte welkom.

Meer weten?
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be of 03 265 47 11.

Onderzoek UHasselt en Universiteit Antwerpen kan tandje hoger schakelen dankzij technologie 
 
Al vijftien jaar bestuderen wetenschappers van CenStat/I-BioStat (UHasselt) en VAXINFECTIO (Universiteit Antwerpen) de verspreiding van infectieziektes in België. Over de mathematische en statistische modellen die ze daarvoor gebruiken, schreven de onderzoekers een boek. Ze reageren tegelijkertijd verheugd op de lancering van de nieuwe Vlaamse supercomputer, die donderdag 25 oktober in Gent wordt voorgesteld. “Dit opent voor ons ongekende mogelijkheden”, klinkt het. “Onderzoek dat twee jaar zou duren, kan nu op een week.”

Om de verspreiding van infectieziekten zoals griep of de impact van interventies zoals een vaccinatieprogramma goed te kunnen inschatten, maken wetenschappers gebruik van mathematische modellen. Gegevens over de sociale contactpatronen tussen mensen zijn erg belangrijk om de juiste simulaties te maken. Daar zijn gepaste statistische methoden voor nodig. Die werden door prof. dr. Niel Hens (UHasselt en Universiteit Antwerpen) en zijn collega’s gebundeld in het boek Modeling Infectious Diseases Parameters Based on Serological and Social Contact Data, uitgegeven door Springer.
“Mensen komen voortdurend in contact met elkaar”, aldus Hens. “Ze mixen en geven op die manier infecties aan elkaar door. Om goed te kunnen inschatten op welke manier de overheid een vaccinatiecampagne kan opzetten, zijn die rekenmodellen van ontzettend groot belang.”

Nieuwe mogelijkheden
Die mathematische modellen zijn wel erg arbeidsintensief en tot nu toe botsten de Antwerpse en Hasseltse onderzoekers geregeld op de grenzen van de technologie. Daar komt voortaan verandering in: de nieuwe Vlaamse supercomputer die deze week in Gent in gebruik wordt gekomen, biedt fantastisch veel nieuwe mogelijkheden.

“We voeren voor ons onderzoek heel wat verschillende simulaties uit. Om bepaalde berekeningen te laten maken, zouden we nu twee jaar aan de slag zijn. Met de nieuwe computer kan zo’n simulatie op een week gebeuren. We kunnen voortaan ook grote populatiemodellen simuleren. De supercomputer bestaat uit meerdere computing nodes. In elke node steken we een stad of gemeente, met alle beschikbare demografische gegevens zoals leeftijd en het al dan niet gevaccineerd zijn. We laten de nodes met elkaar ‘communiceren’. Zo bootsen we de sociale contacten tussen mensen na. Op die manier komen we heel snel te weten of een vaccinatiecampagne kosteneffectief zal zijn of niet.”

Meer weten?
Prof. dr. Niel Hens: niel.hens@uhasselt.be of niel.hens@ua.ac.be 
www.simid.be

43 % van de kleine en 66 % van de middelgrote ondernemingen geeft aan nood te hebben aan een samenwerking met de onderzoekswereld, maar slechts 17 % van de kleine en 35 % van de middelgrote bedrijven doet dat ook actief. Het netwerkplatform ANTWERP. Smart Region Link, een initiatief van de Universiteit Antwerpen en Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland, wil daar verandering in brengen. “Die verandering is broodnodig, want zonder innovatie komen onze ondernemingen in problemen”, klinkt het.

Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland peilde bij 276 ondernemingen naar hun behoefte aan onderzoek en ontwikkeling van kennisinstellingen, zoals universiteiten. Uit het onderzoek blijkt dat de grote meerderheid (75 %) van de grote ondernemingen vandaag al actief samenwerkt met kenniscentra. Nog iets meer bedrijven (86 %) geven aan behoefte te hebben aan een samenwerking.
Bij de kleine en middelgrote ondernemingen is de situatie helemaal anders. Respectievelijk 43 en 66% geeft aan te willen samenwerken met de onderzoekswereld, maar slechts 17 en 35 % doet het ook effectief. “Zij geven aan dat de  kloof tussen ondernemingen en kenniscentra vaak te groot is”, zegt Luc Luwel, gedegeleerd bestuurder van de Kamer. “Binnen kmo’s is er dikwijls ook een gebrek aan structuur en strategie op het vlak van onderzoek en ontwikkeling.”
De belangrijkste behoeftes hebben betrekking op ICT-ontwikkelingen en het optimaliseren en automatiseren van processen. Ook de ontwikkeling van nieuwe materialen en ecologie staan hoog op de (ondernemers)agenda.

Broedplaats voor innovatie
Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland en de Universiteit Antwerpen hebben de boodschap begrepen. Ze slaan de handen in elkaar en lanceren het netwerkplatform ANTWERP. Smart Region Link (kortweg ANTWERP.SRL). “Dit netwerkplatform moet een broedplaats worden voor innovatieve bedrijvigheid”, vertelt Alain Verschoren, rector van de Universiteit Antwerpen. “Een ontmoetingsplaats waar ondernemende onderzoekers, innovatieve ondernemers en andere relevante stakeholders elkaar kunnen versterken, helpen en inspireren.”
De Universiteit Antwerpen is de perfecte partner voor dit ondernemersplatform. Het aantal doctoraten, de ideale barometer voor de innovatiegraad van een kenniscentrum, steeg de voorbije jaren telkens. In 2012 zal de kaap van de 160 doctoraten probleemloos gerond worden. Met de oprichting van de faculteiten Ontwerpwetenschappen en Toegepaste Industriële Wetenschappen neemt het belang van innoverend denken bovendien alleen maar toe voor de universiteit.
Ook minister van Innovatie Ingrid Lieten juicht dit initiatief, dat samenwerking tussen bedrijven en maatschappij stimuleert, toe. “Samenwerking kan pas efficiënt zijn als ze ook structureel en strategisch onderbouwd is. ANTWERP. Smart Region Link heeft alles in zich om de missende schakel te zijn tussen de kennisinstellingen en de bedrijven . Dit initiatief kan enorm inspirerend werken voor onderzoekers, breeddenkende ondernemers en stakeholders.  Samenwerken en elkaars expertise inzetten voor een hoger doel, moet de nieuwe mindset worden.”
 
Praktisch:
De kick-off van het ondernemersplatform ANTWERP.SRL vindt plaats op woensdag 24 oktober 2012 om 18.45 uur, in de Aula Fernand Nédée op de Campus Drie Eiken van de Universiteit Antwerpen (Universiteitsplein 1, Wilrijk – parkings 3 en 4). Ingrid Lieten, minister van Innovatie, is aanwezig en neemt het woord, net zoals rector Alain Verschoren en Luc Luwel, gedelegeerd bestuurder van de Kamer. Journalisten zijn vanzelfsprekend hartelijk welkom. Gelieve uw komst te bevestigen bij Peter De Meyer (peter.demeyer@ua.ac.be of 03 265 47 11).

Meer weten?
Katrijn De Lie, communicatiemanager Voka - Kamer van Koophandel Antwerpen/Waasland:
03 232 22 19 en katrijn.delie@voka.be 
 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen:
03 265 74 11 en peter.demeyer@ua.ac.be  

Dankzij de steun van enkele sponsors mag Universiteit Antwerpen nieuw kunstwerk verwelkomen 
 
De Universiteit Antwerpen besteedt al vele jaren aandacht aan kunst op haar campussen. Met het werk INZICHT  / DOORZICHT van Mark Verstockt haalt de Commissie Kunst op de Campus opnieuw een topstuk in huis. Een primeur, want voor de eerste keer werd er een publiekprivate samenwerking opgezet om het kunstwerk te financieren.
 
Mark Verstockt, kunstenaar met Antwerpse roots die nu in Wallonië woont, is al sinds de jaren zestig actief in het constructivisme. Met INZICHT / DOORZICHT ontwierp hij een solide kubusstructuur die ruimtelijk en materieel zeer aanwezig is. Het middenstuk is geperforeerd en dus transparant, doorzichtig, lichtdoorlatend. Elke verandering van positie resulteert in een nieuwe lichtinval die op zijn beurt visuele wisselwerking teweegbrengt tussen open en gesloten, inzicht of doorzicht, in een spel met materie, licht en lucht.
 
Het beeld van roestvrij staal is gemaakt door de Breese firma ME Construct, die onder meer ook tekende voor het dak van het nieuwe Antwerpse justitiepaleis en het dak van het Ferrari Experience-complex in Abu Dhabi. De financiering gebeurde via een publiekprivate samenwerking. Schenkers zijn Anthony Driscoll, Brigitte Driscoll – Vanhorick, Jan Martens, Andrés Van Hove en ME Construct nv.
 
Na een zoektocht vond de Commissie Kunst op de Campus, onder voorzitterschap van Ernest Van Buynder, een geschikte plek voor het werk: de tweede binnentuin van het gebouw Het Brantijser, de thuishaven van de Antwerp Management School. Op donderdag 18 oktober wordt INZICHT / DOORZICHT plechtig ingehuldigd.
 
Praktisch: 
Donderdag 18 oktober 2012 om 17 uur: plechtige inhuldiging van het werk INZICHT / DOORZICHT, in de Spiegelzaal van Het Brantijser (Sint-Jacobsmarkt 9-13, 2000 Antwerpen). Journalisten zijn vanzelfsprekend van harte welkom. 
  
Bijgevoegd vindt u twee beelden van het werk. Deze mogen vrij gebruikt worden.
 
Meer weten? 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke van de Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be en 03 265  47 11.

Resultaten van DISTINC-project worden voorgesteld op de Universiteit Antwerpen
Europa maakt werk van inclusief onderwijs
 
De leerlingen in een klas zijn vaak heel verschillend. Dat geldt voor hun mogelijkheden en vaardigheden, maar ook voor hun beginsituatie en hun leertempo. Die verschillen vormen een hele uitdaging voor de onderwijswereld. Er wordt al enkele jaren gehamerd op inclusief onderwijs. Scholen moeten toegankelijker worden voor alle leerlingen, inclusief deze met specifieke onderwijsbehoeften. Met Europese steun ontwikkelden vijf landen de voorbije jaren een trainingsconcept voor leerkrachten lager onderwijs. De resultaten worden op vrijdag 12 oktober voorgesteld op de Universiteit Antwerpen.
Onderzoek leert dat leerkrachten in verscheidene landen gelijkaardige behoeften hebben. Ze willen weten hoe ze kunnen differentiëren zodat ook de achterblijvers er beter van worden zonder dat de eindtermen voor de snellere leerders verwaarloosd worden. De leerkrachten willen effectiever met uitdagend of signaalgedrag kunnen omgaan, ze willen weten hoe ze iedereen beter kunnen leren lezen en schrijven. De vijf partners ontwikkelden vijf modules. Daar worden vormingspakketten en ‘gereedschapskisten’ mee samengesteld. In Vlaanderen werd een masterklas georganiseerd om de pakketten uit te testen, te beoordelen en eventueel bij te sturen. Bedoeling is de handelingsbekwaamheid van leerkrachten te verhogen, zodat ze zich sterker voelen en meer middelen hebben om iedereen, hoe divers de behoeften ook zijn, tot leren te brengen.

Op vrijdag 12 oktober is de Universiteit  Antwerpen, samen met de Karel de Grote-Hogeschool, de Plantijn Hogeschool en de Arteveldehogeschool, gastheer voor heel wat professoren, onderwijsexperts en -beleidsmakers uit de partnerlanden Turkije, Portugal, Polen, Verenigd Koninkrijk en Nederland. De resultaten van het DISTINC-project (Developing In-Service training for inclusive education), een project met de steun van het Europese Comenius Life Long Learning-programma, worden voorgesteld op het congres. Uiteindelijk is het de bedoeling te komen tot een gezamenlijke Europese versie van een handleiding voor lerarenopleiders/tutoren.

De buitenlandse interesse voor het congres is alvast groot. Turkije stuurt bijvoorbeeld een delegatie directeuren gewoon en buitengewoon onderwijs uit Istanboel. Zij komen kijken hoe de thematiek in Vlaanderen aangepakt wordt, om nadien het net ontwikkelde materiaal op grote schaal te gaan toepassen in hun onderwijssysteem.

Praktisch:
Het DISTINC-project wordt voorgesteld op vrijdag 12 oktober vanaf 9 uur. Journalisten zijn vanzelfsprekend van harte welkom. Locatie: Tassiszaal in het Hof van Liere (Prinsstraat 12, 2000 Antwerpen). 
Hier vindt u het volledige programma.

Meer weten?
Cil Leytens (Universiteit Antwerpen: 03 265 25 29 en Cil.leytens@ua.ac.be 

Universiteit Antwerpen, Kazerne Dossin en Joods Museum van België krijgen duizenden werken van Duitse familie 
 
De collecties van de Universiteit Antwerpen, de Kazerne Dossin in Mechelen en het Joods Museum van België in Brussel zijn een stuk uitgebreider geworden. De drie organisaties ontvangen elk een deel van de grote collectie van de Duitse familie Lammel. Het gaat over boeken, drukwerk, affiches, postkaarten, schilderijen, etsen, tekeningen,  gravures en beeldhouwwerken, allemaal uitingen van joodse cultuur, taal en geschiedenis.
 
De  Universiteitsbibliotheek van de Universiteit Antwerpen ontvangt ongeveer 3500 boeken over joodse cultuur, taal en geschiedenis. De collectie wordt op dit moment verwerkt en wordt later beschikbaar voor de gebruikers. Het is een belangrijke aanvulling op de collectie die bijeen werd gebracht door de bibliotheek in samenwerking met het Instituut voor Joodse Studies van de Universiteit Antwerpen.
 
Het museum Kazerne Dossin in Mechelen krijgt het gedeelte van de collectie rond de holocaust en deportatie. Het betreft een duizendtal boeken, zes schilderijen, een verzameling etsen over de holocaust en een verzameling antisemitische postkaarten en drukwerken. De volledig vernieuwde Kazerne Dossin, Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum voor Holocaust en Mensenrechten opent binnenkort de deuren. Het is geheel gewijd aan de holocaust en deportatie.
 
Het Joods Museum  van België ontvangt schilderijen, tekeningen,  gravures, boeken, beeldhouwwerken, affiches en postkaarten. Alles samen gaat het om 653 objecten, die reeds zijn ingevoerd in de databank van het museum. Alle werken werden gefotografeerd of gescand. Het museum zal een artikel wijden aan deze schenking in het tijdschrift MUSE’ON en een belangrijke tentoonstelling zal gewijd worden aan deze collectie in het museum.
 
Manfred en Christel Lammel brachten de grote collectie bijeen vanaf de jaren zeventig. Zij openden toen hun galerie voor joodse kunstenaars in het Duitse Nettersheim-Zingsheim. De joodse kunstenaar Andre Goezu speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van de schenkingen. Galerie Lammel vertegenwoordigt al ruim dertig jaar zijn werk.
 
De Universiteit Antwerpen, de Kazerne Dossin en het Joods Museum van België organiseren in de toekomst een gezamenlijke activiteit rond deze belangrijke collectie Lammel.
 
Meer weten? 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke van de Universiteit Antwerpen: 03 265 47 11 of peter.demeyer@ua.ac.be

Lammel 1
Ursula Schubert, Jüdische Buchkunst, Zweiter Teil, p. 73, Akademische Druck – u. Verlagsanstalt, Graz, Austria, 1992, ISBN 3-201-01563-6 (Universiteitsbibliotheek Universiteit Antwerpen)

Lammel 2
Moreh, The Wandering Jew, ets, 1969 (verzameling Joods Museum van België)

Lammel 3
Cartoon uit 1942

1. Voor de meeste Antwerpse kiezers spelen lokale én nationale motieven een rol. Bij kiezers van Sp.a-CD&V zijn lokale redenen vaker doorslaggevend dan bij de andere kiezers. Naarmate de campagne en de debatten zich in de volgende weken meer gaan focussen op ‘Antwerpse thema’s’ is de kans groter dat lokale overwegingen een belangrijkere rol gaan spelen. Al is dit gezien de nationale uitstraling van de Antwerpse lijsttrekkers geen zekerheid. 
2. De kiezers van Groen zijn erg tevreden over het Antwerpse beleid en schatten Janssens hoog in als bekwaam bestuurder. Louter op basis van deze gegevens had een stadslijst met Groen erbij niet onlogisch geweest. Potentieel vormen zij een belangrijke groep kiezers die tijdens de campagne nog van kamp kan veranderen. Op dit moment is niet duidelijk of ze dat ook zullen doen. Mogelijk zien ze een stem voor Groen als een sterkere garantie voor een progressief beleid dan een stem voor de ‘centrumcoalitie’ van Sp.a en CD&V. Eenzelfde afweging speelt in mindere mate voor een relatief grote groep respondenten die een voorkeur voor VB combineren met een hoge appreciatie voor Bart De Wever. 
3. Bijnade helft van de N-VA kiezers evalueert het huidige beleid als negatief. Kiezers met een stemintentie voor de N-VA beschouwen deze partij als een alternatief voor het huidige beleid; dat de N-VA (als minipartij) deel uitmaakte van de Antwerpse coalitie en dat twee voormalige Open VLD-schepenen op hun lijst staan lijkt aan die perceptie weinig te veranderen.

Prof. Alex Vanneste (Universiteit Antwerpen) peilt al 27 jaar naar kennis Frans van nieuwe studenten
Instapniveau Frans bereikt een dieptepunt
 
Het instapniveau Frans van nieuwe studenten aan de Universiteit Antwerpen bereikt een dieptepunt. Dat blijkt uit dat de propedeusescores van de afgelopen 27 jaar, in kaart gebracht door het Departement Taal- en Letterkunde. Propedeuses zijn gratis intensieve taalcursussen die jaarlijks in september georganiseerd worden voor studenten die zich inschreven voor de opleiding Frans. Het geeft de nieuwe studenten een goed beeld van hoe het met hun taalvaardigheid gesteld is en biedt hen de kans hun niveau op te krikken nog vóór de lessen van start gaan. Maar de deelnemers van de propedeuse Frans slagen er de laatste vijf jaar niet langer in om vooruitgang te boeken.Que se passe-t-il donc?
“De propedeuse Frans is een stoomcursus die op een week tijd probeert te verhelpen aan enkele lacunes inzake Franse taalvaardigheid en de studenten inzicht probeert te geven in het niveau van hun taalcompetentie Frans”, zegt prof. dr. Alex Vanneste,  gewoon hoogleraar Franse taalkunde en Franse taalvaardigheid. “Dit gebeurt door intensieve oefensessies rond essentiële deelgebieden van de grammatica, de syntaxis en de woordenschat. De deelnemers kunnen zichzelf evalueren en hun competentie en vaardigheden proberen op te tillen naar een niveau dat voor het volgen van de colleges vereist is. Maar het niveau van het Frans gaat er de laatste jaren zienderogen op achteruit.”

Neerwaartse spiraal
De vooruitgang die studenten op een week tijd boeken wordt sinds de opstart van de propedeuses in 1986 bijgehouden. Waar studenten in 1986 bij het begin van de propedeuse startten met een niveau van bijna 60%, is dit in 2012 nog maar 36,3%. Er wordt daarenboven tijdens de propedeuse ook minder vooruitgang geboekt. Aan het einde van de jaren tachtig slaagden de studenten erin om tijdens de propedeuse een vooruitgang te boeken van nagenoeg 20%. In 2012 bedraagt die progressie nog slechts  16,2 %, een dieptepunt in een trieste reeks.  “Onze studenten zijn natuurlijk niet dommer geworden”, zegt prof. Vanneste. “Alleen haalt men er minder en minder uit.” Wil men aan het einde van het eerste bachelorjaar echter hetzelfde niveau behalen als in het verleden, dan wordt de inhaalbeweging met het jaar moeilijker.

‘English is enough’
Volgens prof. Vanneste versmacht de gigantische druk van het alomtegenwoordige Engels de interesse voor andere talen zoals Frans en Duits. “Engels is overal aanwezig; jongeren horen of lezen het constant waardoor de taal niet meer zo "vreemd" klinkt als Frans, dat je nauwelijks nog ziet of hoort.  Het motto van velen wordt helaas "English is enough" en weinigen hebben de moed om daar tegen in te gaan.  Het is geen kwestie van Engels of Frans, maar wel van Engels én Frans. De groeiende en terechte aantrekkingskracht van opleidingen in de exacte wetenschappen en economie mag geen alibi zijn om Frans (en Duits) te verwaarlozen.  In hun professionele loopbaan zullen afgestudeerden het Frans ook hard nodig hebben - vraag het maar eens aan bedrijfsleiders. Waarom zouden overigens alle mogelijke naschoolse taalopleidingen zo floreren?”

‘Frans kan je niet leren door imitatie’
Wat niet blijkt uit de cijfers, is dat de communicatieve vaardigheid van de studenten ook al niet zo denderend is.  In een kort onderhoud met alle deelnemers blijkt dat zij er, op enkele uitzonderingen na, niet in slagen om zich min of meer correct of op een verstaanbare wijze uit te drukken in het Frans. Ter illustratie: op eenvoudige vragen zoals Où avez-vous fait vos études secondaires? of Quelle combinaison de langues avez-vous choisie? reageren sommigen zelfs met: Mag ik in het Nederlands antwoorden?
"De zogenaamde communicatieve aanpak heeft tijdens de voorbije decennia de indruk gewekt dat een vreemde taal leren - ook een moeilijke taal zoals Frans - gemakkelijk zou zijn”, oordeelt Vanneste.  “Frans is een grammaticaal veeleisende taal, waarvan de pedagogie een gestructureerde en systematische aanpak vergt.  Het is een illusie te denken dat je Frans kan leren door de imitatie van het natuurlijk verwervingsproces, zeker als je er maar enkele uren per week mee geconfronteerd wordt.  Overigens, tussen zijn 4 en 18 jaar heeft een ‘klein Fransmannetje’ ongeveer 60 000 uren praktijk, een Vlaamse jongere slechts 3 000...  Franse jongeren genieten dus op natuurlijke wijze van een echte "bain de français", onze leerlingen op zijn best van een bescheiden voetbadje…”
Volgens Vanneste moeten we naar een doeltreffend geplande organisatie van het taalonderwijs gaan, die een combinatie inhoudt van een gestructureerde en van een communicatieve aanpak.
Hij voegt eraan toe dat we zeker niet mogen teruggrijpen naar een louter grammaticaal onderwijs waarbij leerlingen of studenten de meest exotische werkwoorden van het Frans correct konden vervoegen, maar niet in staat waren om op een fatsoenlijke manier een brood te bestellen.

Verontrustende situatie
“Deze situatie wordt al ruim een kwarteeuw aangeklaagd - ook door tal van ervaren en bekwame leraren Frans - maar niemand doet er echt iets aan”, besluit Vanneste. “Beleid en pedagogen lijken ziende blind te zijn en sluiten zich op in ronkende intentieverklaringen.  Dit is zeer verontrustend, zeker als men weet dat de uitdagingen op het vlak van talenonderwijs - en van het onderwijs in het algemeen - zich blijven aandienen.  In een stad zoals Antwerpen, bijvoorbeeld, hanteert straks meer dan 50% van de jongeren tot 20 jaar geen Nederlands als huis- of moedertaal en worden zij alsnog in ons Vlaams taalonderwijssysteem gedropt.  Onze taalleraren zullen meer dan het onderste uit de kan moeten halen om tot degelijke resultaten te kunnen komen.”

Meer weten?
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.been 03 265 47 11.

De naoorlogse beeldvorming over collaboratie werd steeds gedomineerd door stereotypes als de Vlaamse idealist of de katholieke Oostfrontstrijder die geen ideologische verwantschap hadden met de Duitse bezetter. Maar wanneer deze stereotiepe beeldvorming getoetst wordt aan de egodocumenten van tijdens de Tweede Wereldoorlog houdt ze niet langer stand, zo blijkt uit het doctoraal proefschrift van Aline Sax.

Oud-collaborateurs, die zich na de oorlog vrij snel weer in het openbare leven wisten in te werken, zorgden voor een erg eenzijdig zelfbeeld dat de nadruk legde op het Vlaams-nationalisme als drijvende kracht achter hun collaboratie. Vanaf de jaren negentig kwam er een kentering in het debat door enkele belangrijke en kritische studies over repressie en collaboratie. Toch bleef de focus in deze historische werken vooral liggen op de grote structuren, partijen en nationale en lokale leiders. De ‘gewone collaborateur’ bleef tot nog toe grotendeels buiten beeld. Met het proefschrift van Aline Sax krijgt nu ook deze kleine man een plaats in de geschiedschrijving.

Drie drijfveren voor collaboratie
“Uit de documenten die ik onderzocht,  bleek dat je Vlaamse collaborateurs op vlak van motivatie kan onderverdelen in drie groepen”, legt Sax uit. “De eerste groep omvat collaborateurs die handelden omwille van ideologische motieven. Deze mensen collaboreerden vanuit een maatschappelijke bekommernis en wilden zich actief inzetten voor de Nieuwe Orde. De tweede groep had zowel ideologische als persoonlijke motieven. Deze mensen leunden wel aan tegen Nieuwe Ordegezindheid, maar zetten deze overtuiging niet om in handelen, tot ze geconfronteerd werden met een persoonlijk probleem. Een derde groep wordt gevormd door personen die niét ideologisch beïnvloed waren en louter om persoonlijke redenen collaboreerden.”
Twee derde van de collaborateurs valt onder die eerste en tweede categorie wat wil zeggen dat ideologie de belangrijkste drijfveer was om te collaboreren.

Dubbele identiteit
In het tweede deel van haar doctoraat zoomt Sax in op dat ideologisch gedachtegoed. Ze onderzocht de blik van de collaborateurs op de wereld en zocht uit hoe ze hun geloof rijmden met hun daden. Daarbij baseerde ze zich op brieven en passages uit dagboeken. Sax kwam tot vier belangrijke conclusies.
Allereerst was collaboratie naast een economische en ideologische beslissing ook een sociale stap. De keuze om te collaboreren bepaalde je netwerk. Ten tweede ontdekte ze dat ideologische collaborateurs een dubbele identiteit aannamen. Ze identificeerden zich met de Duitsers en het nationaalsocialisme, maar bleven ook trouw aan hun eigen Vlaamse roots. Hun identiteit verschoof naargelang hun omgeving:  in Vlaanderen benadrukten ze de band met het nationaalsocialisme en daarbuiten speelde hun Vlaamse identiteit een belangrijke rol.

Hitler werd binnen het  Vlaams nationaalsocialisme gezien als de ultieme leider die hen een betere toekomst zou brengen. Veel van deze collaborateurs legden ook een eed af waarbij ze hun persoonlijke loyaliteit aan Hitler beloofden.

Tot slot waren vele collaborateurs er wel van overtuigd dat een betere toekomst alleen bereikt kon worden door een groot engagement aan de dag te leggen. Ze hadden volgens zichzelf de plicht om in teken van hun geloof te vechten tot het eind. Het was de overwinning of de dood.

Aline Sax is eveneens gekend als bekroond jeugdschrijfster van historische romans. In haar boeken combineert ze historisch onderzoek met literaire fictie. “De bevindingen uit dit onderzoek ga ik niet meteen gebruiken voor een roman, maar het proefschrift wordt wel uitgegeven door uitgeverij Manteau.” 

 
Voor Vlaanderen, volk en Führer - Aline Sax - Uitgeverij Manteau
22 september in de boekhandel
24,95 euro – Paperback – 430 blz
 
 

Meer weten?
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be  of 03 265 47 11.

Patrick Soreyn (Universiteit Antwerpen) bracht computer- en internetgebruik van scholieren in kaart 
 
Leerlingen uit het secundair onderwijs nemen hun schoolwerk ernstiger als hun ouders hun computer- en internetgebruik beter begeleiden. Dat blijkt uit de masterproef van Patrick Soreyn (Universiteit Antwerpen), zelf docent in de lerarenopleiding. Verder kwam hij tot de conclusie dat meisjes meer begeleiding krijgen dan jongens en dat scholieren gemiddeld meer dan veertien uur per week aan de computer doorbrengen.

De computer en het internet beheersen het leven van heel wat jongeren. Ze gebruiken de nieuwe media niet alleen voor huiswerk, maar vooral ook voor sociale doeleinden en als ontspanning. Leerkrachten hebben het niet altijd gemakkelijk om hun leerlingen te motiveren voor schooltaken en ook ouders zitten vaak met de handen in het haar. Ze zijn zich bewust van de voordelen die de nieuwe media hebben, maar zien ook dat die media het schoolwerk van de kinderen vaak in het gedrang brengen.
Hoe kunnen ouders het computer- en internetgebruik van hun tieners zodanig begeleiden dat het schoolwerk niet verwaarloosd wordt? Om een antwoord te vinden op deze vraag legde Soreyn een vragenlijst voor aan 452 leerlingen uit de eerste en tweede graad secundair onderwijs. De leerlingen uit de steekproef spendeerden per week gemiddeld 5,44 uur aan schoolwerk zonder daarbij gebruik te maken van de computer en 1,93 uur met gebruik van de computer. Daarnaast zaten ze gemiddeld 12,44 uur per week aan de computer als vrijetijdsbesteding.

Communicatie is sleutelwoord
“Uit mijn onderzoek blijkt dat hoe meer begeleiding jongeren ervaren bij hun computer- en internetgebruik, hoe meer tijd ze besteden aan schoolwerk”, zegt Soreyn. “Communicatie lijkt het sleutelwoord te zijn binnen die begeleiding: praten met je kinderen over het gebruik van de nieuwe media en over hun veiligheid op het net en samen gebruik maken van die nieuwe media, hebben een positief effect op de studietijd. Een sterk communicatieve aanpak, gecombineerd met een beperkte controle van wat je kinderen op de computer doen, eventueel aangevuld met enkele beperkingen i.v.m. het tijdstip en/of de duur van het gebruik blijkt de beste strategie te zijn om de studietijd te bevorderen.”
Deze aanpak werkt zowel bij jongens als bij meisjes en bij leerlingen uit de eerste en tweede graad secundair onderwijs. Als leerlingen meer begeleiding ervaren, gaan ze ook minder vrije tijd aan de computer doorbrengen.

Meer controle bij meisjes
Het onderzoek bracht ook aan het licht dat jongeren meer vrijheid krijgen in hun computergebruik naarmate ze ouder worden en dat ouders het computergebruik meer met hun dochters bespreken dan met hun zonen. Meisjes worden ook meer gecontroleerd dan jongens maar krijgen niet meer tijdsbeperkingen opgelegd.
“Meisjes besteden ook meer tijd aan schoolwerk dan jongens”, besluit Soreyn. “Jongens brengen dan weer meer tijd aan de computer door als ontspanning. Leerlingen die meer vrije tijd doorbrengen aan de computer, gaan de computer ook meer inzetten voor schoolwerk.”

Meer weten?
Patrick Soreyn: patrick.soreyn@student.ua.ac.be
Promoter Jozef Colpaert: jozef.colpaerts@ua.ac.be of 03 265 45 20

Ellen Danckaert (Universiteit Antwerpen) onderzocht het effect van homofoondominantie bij het nalezen

“Ook bij bewust nalezen zal je sneller over een dt-fout kijken”
Geen fout binnen de Nederlandse taal die zo vaak vervloekt wordt als zondigen tegen de dt-regels. Toch overkomt het iedereen wel eens. Zo’n fout kent dan ook verschillende oorzaken. Ellen Danckaert (Universiteit Antwerpen) onderzocht in haar masterproef het effect van homofoondominantie bij het nalezen van een tekst.

In haar masterproef toont Ellen Danckaert aan dat homofoondominantie een aanzienlijke rol speelt bij het beoordelen van mogelijke spelfouten. Homofonen zijn woorden die hetzelfde klinken, maar niet op dezelfde manier gespeld worden, zoals leiden en lijden of de werkwoordsvormen (ik) word en (hij) wordt. De werkwoordsvorm die het meeste voorkomt, wordt tijdens het lezen vaker als correct beoordeeld. Als een homofone werkwoordsvorm fout gespeld is, lezen we er daarom vaker overheen als het om de frequente vorm gaat.
Eerder onderzoek van prof. dr. Dominiek Sandra en Lien Van Abbenyen van de Universiteit Antwerpen toonde al aan dat de vertrouwdheid met een homofoon en de frequentie van dat homofoon een belangrijk aspect vormt bij het maken van spelfouten tegen werkwoordsvormen.
Danckaert bewijst nu dat je omwille van diezelfde factor ook sneller over een dt-fout zal lezen wanneer die werkwoordsvorm vaker voorkomt. De studente liet leerlingen van het ASO, het TSO en het BSO een tekst bewust nalezen op spelfouten binnen een bepaalde tijdsperiode.
“De proefpersonen lieten vaker de fout ik wordt staan dan hij word”, verduidelijkt Danckaert,“omdat wordt een hogere frequentie heeft dan word. Wanneer ze een juiste werkwoordsvorm toch als fout aanduidden, was dat ook telkens het geval bij de laagfrequente, minder voorkomende vorm. Dat bewijst dus duidelijk het effect van homofoondominantie. Spellers en lezers die niet genoeg tijd krijgen om na te denken over de spellingsregels, vallen terug op de meest frequente homofoon die ze kennen.”

Metalinguïstisch vermogen
Uit het onderzoek bleek ook dat de studenten uit het BSO veel minder abstract kunnen omgaan met taal en de regels minder goed kennen. Toch was er geen oorzakelijk verband tussen de aan- of afwezigheid van zo’n metalinguïstisch vermogen en het bestaan van een effect van homofoondominantie. “We vallen allemaal aan ten prooi aan die homofoondominantie. De dt-regel vormt dan voor iedereen, weliswaar in verschillende mate, een probleem.”
Om taalfouten te voorkomen, moeten de huidige spellingsregels volgens Danckaert op een overzichtelijke manier uitgelegd worden, met speciale aandacht voor de zinsontleding en het effect van homofoondominantie. “En je moet ruimte krijgen om fouten te maken”, besluit ze. “Een bange speller lijdt aan taalonzekerheid. Dat mag zeker niet in de hand gewerkt worden.”
 
Meer weten?
Ellen Danckaert: ellen.danckaert@gmail.com
Prof. dr. Dominiek Sandra (promotor): 03 265 42 47 of dominiek.sandra@ua.ac.be 
Nina Verhaert (copromotor): nina.verhaert@ua.ac.be

Katrein Ebinger (Universiteit Antwerpen) stelt vast dat armoede moeilijk thema blijft binnen scouting

“Scoutsleiding heeft verkeerd beeld over armoede”
Afgelopen jaar werkten zeven Vlaamse jeugdbewegingen rond het gezamenlijke thema ‘armoede’. Een grotere toegankelijkheid ten aanzien van jongeren in armoede was daarbij een belangrijk werkpunt. Uit de masterproef van Katrein Ebinger (Universiteit Antwerpen) blijkt echter dat de groepsleiding van Scouts en Gidsen Vlaanderen dat probleem verkeerd inschat.

Voor haar masterproef ondervroeg Ebinger de Antwerpse groepsleiding van de jeugdbeweging Scouts en Gidsen Vlaanderen over hoe zij tegen armoede aankijken, zowel binnen als buiten de scoutswerking. Daaruit blijkt vooral dat de leden een somber beeld hebben over de algemene armoede en dat ze hun eigen toegankelijkheid foutief inschatten.
Zo vindt bijna 90 procent van de ondervraagden de eigen scoutsgroep voldoende toegankelijk voor kinderen en jongeren in armoede. Al zien de meesten wel nog ruimte voor verbetering. Opmerkelijk, want Scouts & Gidsen Vlaanderen bereikt gemiddeld slechts 7,7 procent kansarme leden per groep en scoort daarmee het slechtst ten opzichte van andere jeugdbewegingen.
Volgens Ebinger komt dat omdat de leiding onvoldoende vertrouwd is met de drempels die er bestaan voor maatschappelijk kwetsbare jongeren en weinig op de hoogte is van het diversiteitsaanbod van Scouts en Gidsen Vlaanderen. “Jeugdbewegingen draaien op vrijwilligers en niet op professionelen”, verklaart ze. “Eerder onderzoek toonde al aan dat ze vaak de draagkracht missen om echt contact te leggen met maatschappelijk kwetsbare kinderen en hun ouders.”

Pessimistische kijk op armoede
Over armoede in het algemeen heeft de leiding eerder een somber beeld. Ze schat het percentage uitgesloten Vlamingen hoger in dan de gemiddelde Vlaamse jongere en het aantal kinderen en jongeren in armoede schat ze dubbel zo hoog in als in realiteit.
“Die pessimistische kijk maakt het hen zwaar en moeilijk om met het thema te werken”, vervolgt Ebinger. “Ze zien scouting vooral als plezier, een moment om eventuele zorgen te vergeten. Niemand zegt het thema armoede onbelangrijk te vinden, maar de leiding ziet het niet als de taak van een jeugdbeweging om hier eenmalig rond te werken. Ze lijkt wel open te staan voor een samenwerking met de sociale sector.”
Scouts en Gidsen Vlaanderen zal haar leiding dus moeten blijven motiveren als ze de toegankelijkheid van de jeugdbeweging willen vergroten. “Projecten als Open Kamp, Scouting op Maat, verminderd lidgeld en het jaarthema rond armoede bewijzen dat de jeugdbeweging zich wil engageren ten aanzien van kinderen en jongeren in armoede. De nationale leiding moet die lijn doortrekken en aanvullen met voldoende vorming en professionele ondersteuning als ze tot fundamentele veranderingen wil komen”, besluit Ebinger.
 
Meer weten?
Katrein Ebinger: katrein.ebinger@student.ua.ac.be
Prof. dr. Jan Steyaert (promotor): jan.steyaert@ua.ac.be

De Europese Commissie kent twee Erasmus Mundus-opleidingen toe aan de Universiteit Antwerpen. Zowel de European Master in Comparative Morphology als de master Economics of Globalisation and European Integration treden zo toe tot de Champions League van de universitaire opleidingen in Europa. De erkenning maakt het mogelijk getalenteerde studenten uit het buitenland aan te trekken.

Met de Erasmus Mundus-opleidingen wil Europa haar studenten op wereldniveau kunnen laten meespelen. De opleidingen zijn zeer gespecialiseerd. De lessen worden gegeven door topprofessoren uit meerdere landen en door gastsprekers met naam en faam. Studenten die zich willen inschrijven, moeten eerst een selectieprocedure doorlopen.
“Erasmus Mundus is het belangrijkste onderwijsprogramma van de Europese Commissie”, verduidelijkt Piet Van Hove, diensthoofd Internationale Samenwerking van de Universiteit Antwerpen. “Voor de periode 2009-2013 maakt Europa 940 miljoen euro vrij. Die gaan naar hoog aangeschreven opleidingen en naar internationale samenwerkingsprojecten.”
De opleidingen, telkens door minstens drie Europese universiteiten samen georganiseerd, zijn niet te verwarren met het Erasmusprogramma, dat het studenten mogelijk maakt enkele maanden in een ander Europees land te gaan studeren. Van Hove: “Via Erasmus Mundus kan een universiteit toptalent in huis halen. Heel belangrijk ook met het oog op toekomstig wetenschappelijk onderzoek aan die universiteit.”
De Europese Commissie bedenkt dit jaar dertig opleidingen met de Erasmus Mundus-stempel. Twee ervan worden gecoördineerd door de Universiteit Antwerpen. Het gaat over de opleiding European Master in Comparative Morphology (Departement Diergeneeskunde) en de master Economics of Globalisation and European Integration (Departement Economie).

Zuid-Afrika
Naast de gespecialiseerde opleidingen maakt de Europese Commissie in het kader van Erasmus Mundus ook middelen vrij voor grootschalige mobiliteitsprojecten,  gefocust op één land of één regio buiten Europa. De komende jaren zal de Universiteit Antwerpen verder het EUROSA-project coördineren, dat talentvolle Zuid-Afrikaanse jongeren de kans geeft in Antwerpen of een andere Europese stad te studeren. De Universiteit Antwerpen werkt voor EUROSA samen met een zevental andere universiteiten. Europa begroot 1,6 miljoen euro voor het project.
 
Sinds 2009 coördineert de Universiteit Antwerpen reeds het CONNEC-project, met focus op China. Bij diverse andere projecten is ze partneruniversiteit. De succesvolle deelname aan het Erasmus Mundus-programma kadert binnen het internationaliseringsbeleid van de Universiteit Antwerpen. De Universiteit Antwerpen meent dat een sterke internationale dimensie vandaag een absolute vereiste is voor de kwaliteit en de relevantie van onderwijs, onderzoek en dienstverlening.

Meer weten?
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: 03 265 47 11, 0476 20 07 54 of peter.demeyer@ua.ac.be

Sofie De Bondt (Universiteit Antwerpen) doet opvallende vaststelling over de grootte van klasgroepen

“Kleinere klasgroep zorgt niet voor betere prestaties”

Klassenverkleining werkt niet. Dat blijkt uit de masterscriptie van Sofie De Bondt (Universiteit Antwerpen). Zij onderzocht het effect van klasgrootte op de leesprestaties van leerlingen in het basisonderwijs.
“De grootte van de klas waar leerlingen in zitten heeft geen invloed op hun leesprestaties”, zegt Sofie De Bondt, studente aan het Instituut voor Informatie- en Onderwijswetenschappen van de Universiteit Antwerpen. “Nochtans wordt momenteel vanuit het onderwijsbeleid  geïnvesteerd in klassenverkleining. Pascal Smet, Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd en Gelijke Kansen, maakte op 20 juli 2011 bekend dat het nieuwe omkaderingssysteem voor het basisonderwijs principieel is goedgekeurd.”
Dit betekent dat voor kleuter- en lager onderwijs extra middelen worden voorzien. Zo zouden er met een budget van 52,7 miljoen euro tegen september 2012 liefst 1300 extra voltijdse leerkrachten in dienst worden genomen in het kleuteronderwijs. De extra aangeworven leerkrachten moeten ervoor zorgen dat het gemiddeld aantal kinderen per kleuterklas daalt van 17,5 naar 16,2. In het lager onderwijs zou er een daling moeten zijn van 17,0 naar 16,8.

Hoe groter, hoe beter?
De Bondt analyseerde de gegevens van 3415 leerlingen uit het vierde leerjaar basisonderwijs in Vlaanderen. De resultaten tonen aan dat er geen uitgesproken verband bestaat tussen de grootte van een klas waarin leerlingen zitten, en de prestaties die ze behalen op een leesvaardigheidtest. Bij dit onderzoek werd er nochtans rekening gehouden met kenmerken van de leerling, de klas en de school, die de resultaten zouden kunnen beïnvloeden. Onderzoekers beweren zelfs dat leerlingen baat zouden hebben bij grotere klassen. Wanneer leerlingen omringd worden door meer medestudenten van een gelijkaardig niveau, zouden ze meer van elkaar opsteken.

Cultureel kapitaal
Aspecten die wel een effect op de leesprestaties hebben, zijn bijvoorbeeld het geslacht en de leeftijd van de leerlingen, de socio-economische status, het cultureel kapitaal (wanneer er meer dan 100 boeken in huis aanwezig zijn), de thuistaal van de kinderen, de gemiddelde klas-score op de leestoets en het percentage Nederlandstaligen in de klas.
“Het onderzoek toont aan dat de klasgrootte geen voorspeller is voor leesprestaties”, besluit De Bondt. “Of dit wil zeggen dat men momenteel investeert in iets wat mogelijk zijn doel mist, weet ik niet, maar de vraag blijft welke motieven doorwegen in de beleidsvoering. Voor leerkrachten zal het nieuwe omkaderingssysteem in ieder geval welkom zijn, want de werkdruk zal hierdoor wellicht verminderen.”

Meer weten?
Sofie De Bondt:sofie_de_bondt@hotmail.com 
Promotor prof. dr. Sven De Maeyer: sven.demaeyer@ua.ac.be of 03 265 49 32

Wetenschappers uit elf Europese landen hebben op een objectieve manier het druggebruik in negentien Europese steden in 2011 vergeleken via de analyse van afvalwater. In België werden het afvalwater van Antwerpen en Brussel geanalyseerd in het Toxicologisch Centrum van de Universiteit Antwerpen door dr. Alexander van Nuijs, prof. Adrian Covaci en prof. Hugo Neels. De meest opmerkelijke vaststelling is dat het gebruik van cocaïne in Antwerpen het hoogste was van alle negentien steden.
 
In maart 2011 werd gedurende één week gelijktijdig dagelijks ongezuiverd afvalwater gecollecteerd  in negentien grote Europese steden (Amsterdam, Antwerpen, Barcelona, Brussel, Budweis, Castellon de la Plana, Eindhoven, Helsinki, Londen, Milaan, Oslo, Parijs, Santiago de Compostela, Stockholm, Turku, Umea, Utrecht, Valencia, Zagreb). De stalen werden geanalyseerd voor humane excretieproducten van cocaïne, amfetamine, ecstasy, methamfetamine en cannabis. De resultaten worden vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift  Science of the Total Environment.
 
Enkele opmerkelijke resultaten uit de studie:

• Het gemiddelde cocaïnegebruik van de negentien Europese steden was 700 mg/dag per 1000 inwoners. Het gebruik in Brussel lag lager dan dit gemiddelde met 500 mg/dag per 1000 inwoners, terwijl het cocaïnegebruik in Antwerpen ver boven het gemiddelde lag met 1950 mg/dag per 1000 inwoners. De waarde voor Antwerpen was de hoogste van alle negentien Europese steden. 
  
  
• Een extrapolatie van de resultaten voor cocaïne resulteerde in een dagelijks Europees cocaïnegebruik van 356 kilo, wat overeenkomt met ongeveer 10 tot 15% van het mondiale cocaïneaanbod (geschat door de Verenigde Naties). 
  
  
• Het gebruik van amfetamine en ecstasy was het hoogste in Antwerpen en de Nederlandse steden. In Brussel is het gebruik van deze substanties vergelijkbaar met het Europese gemiddelde. 
  
  
• Methamfetaminegebruik is in Antwerpen en Brussel verwaarloosbaar laag. Een relatief hoog gebruik van deze drug werd teruggevonden in Budweis (Tsjechië) en de Scandinavische steden. 
  

Meer weten?
 
Dr. Alexander van Nuijs
Toxicologisch Centrum, Universiteit Antwerpen
Universiteitsplein 1, 2610 Wilrijk
T 03 265 27 43
M 0496 71 95 13
alexander.vannuijs@ua.ac.be

Stephanie Valckx (Universiteit Antwerpen) boog zich over het pestbeleid in Antwerpse basisscholen

Helft van de lagere scholen heeft geen geschreven pestbeleid

Scholen besteden de laatste jaren meer en meer aandacht aan pesten. Ludieke acties zoals de move tegen pesten van Ketnet en de antipestweek van de Vlaamse overheid kennen een opmars, maar hebben de scholen ook een kwalitatief uitgewerkt pestbeleid op papier? Stephanie Valckx (Universiteit Antwerpen) beet zich voor haar masterscriptie vast in het onderwerp.

Van alle bevraagde scholen gaf de helft aan niet over een geschreven pestbeleid te beschikken. Stephanie Valckx selecteerde uiteindelijk zeven Antwerpse basisscholen die wel een schriftelijke neerslag van hun pestbeleid hebben en ontdekte dat er nog heel wat leemtes zijn.

“Het uitwerken van een pestbeleid steunt voornamelijk op de algemene beginselen neergelegd in het Verdrag van de Rechten van het Kind (VRK)”, legt Valckx uit. “Vlaanderen zelf heeft daarentegen geen wettelijk kader ontwikkeld dat inspeelt op deze materie. De vormgeving van het pestbeleid wordt vaak overgelaten aan plaatselijke initiatieven van scholen. Literatuur toont nochtans aan dat een pestbeleid dat in geschreven vorm aanwezig is, leidt tot een vermindering in pestincidenten.”

De meerderheid van de onderzochte scholen schenkt in de definiëring van pesten veel aandacht aan de gevolgen voor de slachtoffers, maar deze aandacht vertaalt zich niet in de praktijk, waar vooral gefocust wordt op de pester en het verbeteren van zijn gedrag.

Nieuwe vormen van pesten
Uit het onderzoek van Valckx blijkt dat er zeer weinig aandacht is voor racisme, ongewenst seksueel gedrag, cyberpesten en steaming. In het VRK staat het ‘belang opbrengen voor andere beschavingen’ nochtans centraal  en wordt uitdrukkelijk vermeld dat ongewenst seksueel gedrag niet getolereerd kan worden. Desondanks besteden de onderzochte scholen hieraan geen aandacht in hun pestbeleid. Ondanks de verhoogde media-aandacht voor cyberpesten, steaming en hate speech worden deze vormen van pesten ook zeer zelden vermeld.

Straffen
De reactie op pestincidenten gebeurt in de meerderheid van de onderzochte scholen volgens eenzelfde filosofie. Er wordt namelijk zo veel mogelijk ingespeeld op de verantwoordelijkheid van de leerlingen zelf. Het werken aan een goede sfeer binnen de klas en bij uitbreiding de hele school staat hierbij centraal. Een tweede schakel in het reageren op pestincidenten vormt de leerkracht. Pas daarna worden er zorgcoördinatoren, directeurs en ouders ingeschakeld. Finaal wordt er een beroep gedaan op het CLB waarbij aangegeven wordt dat dit alleen in uitzonderlijke gevallen gebeurt.

Om na te gaan of het pestbeleid voor alle leerlingen even consequent wordt toegepast, is het uitschrijven van een procedure een goed idee. Door het pestbeleid uit te schrijven wordt een poging gedaan om willekeur in de bestrijding van pestgedrag tegen te gaan. Het biedt een kader waar alle betrokkenen naar kunnen refereren in acties die ze ondernemen. Uit het onderzoek blijkt dat de meerderheid van de onderzochte scholen hun procedures nauwgezet volgen.

Passieve houding
Hoewel het VRK ervoor pleit om de mening van het kind centraal te stellen en kinderen mee te laten beslissen in zaken die hen aanbelangen, vermeldt geen enkele school overleg met of participatie van leerlingen in de totstandkoming van het pestbeleid. Voornamelijk het leerkrachtenteam wordt ingezet om het pestbeleid te creëren. Ouders en de gemeenschap worden zeer weinig betrokken.

In de communicatie van het beleid zijn er verschillen te ontdekken tussen de onderzochte scholen. Er zijn scholen die actief ouders en leerlingen gaan informeren over het beleid maar deze zijn in de minderheid . De andere scholen hebben een meer ‘passieve houding’ en gaan er bijvoorbeeld vanuit dat ouders en leerlingen het pestbeleid zelf zullen opzoeken op de website.

“De evaluatie van het pestbeleid is in de grote meerderheid van de onderzochte scholen onbestaande op dit moment”, besluit Valckx. “De recentheid van het beleid en het niet ervaren van problemen kunnen hier als redenen worden aangehaald. De meeste scholen geven wel aan dat ze hieraan in de toekomst willen werken.”

Meer weten?

Stephanie Valckx:  Stephanie.Valckx@student.ua.ac.be of 0474 23 26 68
Promotor prof. dr. Gracienne Lauwers: gracienne.lauwers@ua.ac.be of03 238 11 55

Studente Universiteit Antwerpen onderzocht de rol van drugsbendes in de favela’s van Rio

“Drugstrafikanten en staatsofficieren spelen onder één hoedje”

Linde Buysse(Universiteit Antwerpen) onderzocht voor haar masterproef of de drugsbendes in de favela's van Rio de Janeiro bepaalde staatsfuncties vervullen die theoretisch gezien door de Braziliaanse overheid worden uitgevoerd.

“Op mijn achttiende trok ik naar Rio waar ik enkele maanden vrijwilligerswerk in de favela’s verrichte”, gaat Buysse van start. “Het fascineerde me dat die favela's geen ongestructureerde wijken waren, maar georganiseerde -weliswaar illegale- ministaten binnen een staat. Uit de vakliteratuur bleek ook dat de drugsbendes er bepaalde diensten leveren zoals het beslechten van geschillen, het voorzien in straatverlichting en water, de toegang tot gezondheidszorg, het verzorgen van uitvaartdiensten en zo verder. Zo groeide mijn idee dat drugsbendes er misschien bepaalde staatsfuncties vervullen.”
Buysse ging na of er in de favela’s sprake was van institutioneel isomorfisme, een proces waarbij een organisatie zich op een of andere manier probeert te spiegelen aan andere organisaties. “Drugsbendes kunnen worden opgevat als organisaties die door bepaalde omstandigheden de staat trachten te kopiëren binnen het grondgebied van de favela's”, meent Buysse. “Hetzij omdat dit hen van hogerop wordt opgelegd of verzocht, hetzij vanuit onzekerheid om zo hun macht te verzekeren en het leven in de favela's te sturen.”
Om na te gaan of de bendes bepaalde staatsfuncties vervullen, stelde Buysse een lijst op met de ideale functies van een liberale, democratische staat zoals het verlenen van fundamentele rechten en de handhaving van veiligheid en orde. Op basis hiervan werden acht hypothesen geconstrueerd die ze dan toetste aan de realiteit.

Geen medeleven
Uit haar resultaten bleek dat drugsbendes in eerste instantie niet de intentie hebben de samenleving in de favela's te sturen en de staat de overstijgen. Ze proberen eerder de favela-samenleving zo te sturen dat ze een maximale winst opbrengt voor de drugshandel. Uit de resultaten bleek ook dat drugstrafikanten wel degelijk continu op zoek zijn naar manieren om hun aanwezigheid te legitimeren. Dit doen ze door te infiltreren in de lokale bewonersvereniging Associação de Moradores (AM) en zo banden aan te gaan met politieke actoren, maatschappelijke actoren en favelabewoners.
Drugstrafikanten nemen vanuit een “maatschappelijke verwachting” en niet vanuit een medeleven bepaalde functies op zich en/of voorzien middelen voor de AM en de favelabewoners om bepaalde functies te vervullen. Als zij dit niet doen, verliezen ze de steun van de omgeving. Aangezien de staat in vrijwel alle favela's in praktisch al zijn functies afwezig is, laten de favelabewoners de drugstrafikanten hun gang gaan in ruil voor een bedrieglijke bescherming en veiligheid. Dit patroon wordt versterkt door op korte termijn denkende politici die stemmen vragen in ruil voor middelen waarmee de trafikanten en de AM de favela-massa tevreden moeten stellen.  

Driehoeksrelatie
Opvallend is de wederkerende driehoeksrelatie tussen de staat, de maatschappelijke actoren en de drugstrafikanten. Eerst en vooral is er de staat. Sommige politici helpen en beschermen trafikanten doordat zij politieoperaties en juridische acties tegen houden. Bovendien helpen corrupte bureaucraten trafikanten bepaalde diensten te leveren in favela’s en beschermt de politie trafikanten tegen betaling. Ten tweede zorgen trafikanten op hun beurt voor stemmen en kopen politieagenten en bureaucraten om, om bepaalde diensten en een bedrieglijke veiligheid voor de favelabewoners te kunnen verzekeren. Tot slot proberen maatschappelijke groepen zoals de AM en NGO's bij spanningen tussen de favelabewoners en de trafikanten te bemiddelen en mediëren zij de relaties tussen trafikanten, private actoren en politieke vertegenwoordigers.
Deze driehoeksrelatie zorgt ervoor dat bewoners heel moeilijk een stempel kunnen drukken op de uitkomsten en beslissingen voor favela's. Hierdoor blijven ze cliënten eerder dan medespelers. Bovendien hebben ze geen andere keuze dan zich te wenden tot de trafikanten en hun AM-handlangers omdat ze anders minder voordelen krijgen. Op die manier wordt corruptie en drugscriminaliteit geïnstitutionaliseerd, als een deel van het systeem en gaat het dus niet om een parallelle macht die het bestaan van de staat bedreigt.

Conclusie
“De staat is met andere woorden dus niet afwezig, maar aanwezig via dit kluwen van netwerken en houdt zich zo niet aan het sociaal contract tussen staat en burger”, concludeert Buysse. “Dit sociaal contract hebben trafikanten op hun beurt zeer effectief weten te handhaven. Zo creëren de drugstrafikanten en de staatsofficieren samen een staat van onveiligheid die de mensenrechten schendt.”

Meer weten?
Linde Buysse linde_buysse@hotmail.com
Promotor prof. Petra Meier: Petra.Meier@ua.ac.beof  03 265 55 93.

Franziska Kupfer (Universiteit Antwerpen) onderzocht de luchthavenkeuze van luchtvaartmaatschappijen voor vracht

“Mogelijkheid tot nachtvluchten is erg belangrijk voor een cargoluchthaven”

In internationaal vrachtvervoer speelt luchttransport een belangrijke rol. Het belang nam alleen maar toe door de globalisering en zal de komende jaren nog groeien. Franziska Kupfer (Universiteit Antwerpen) onderzocht op welke basis luchtvaartmaatschappijen beslissen om al dan niet met vrachtvliegtuigen op een luchthaven te vliegen. “De aanwezigheid van expediteurs en de mogelijkheid nachtvluchten te kunnen uitvoeren zijn belangrijke factoren.”

Het bestaande onderzoek naar luchtvervoer, en meer specifiek ook het onderzoek rond luchthavenconcurrentie, focuste zich vooral op passagierstransport. Maar in de voorbije 35 jaar groeide het vervoer van cargo via de lucht sneller dan het personenvervoer. Nieuwe productieprocessen en een groeiende afstand tussen de productiecentra en consumptiecentra liggen aan de basis van die toename. Boeing voorspelt voor de volgende twintig jaar bovendien een groei van ca. 6% per jaar voor het luchtvrachtvervoer.
“In Europa concurreren talrijke luchthavens om dezelfde vracht, waardoor deze een goede kennis over de luchthavenkeuze van luchtvaartmaatschappijen nodig hebben. Met deze kennis kunnen zij dan doelgerichter luchtvaartmaatschappijen aantrekken”, vertelt Franziska Kupfer van het Departement Transport en Ruimtelijke Economie van de Universiteit Antwerpen. In haar doctoraatsthesis focust Kupfer daarom op de luchthavenkeuze van luchtvaartmaatschappijen. Meer specifiek onderzocht ze hoe luchtvaartmaatschappijen hun luchthavens voor geplande operaties (i.e. operaties volgens een vooraf vastgelegde dienstregeling) met vrachtvliegtuigen in Europa kiezen.
De literatuur beschrijft de keuze voor een luchthaven als min of meer sequentieel, maar Kupfers gesprekken met luchtvaartmaatschappijen toonden aan dat de keuze eerder als een proces moet worden gezien, dat in verschillende stappen gebeurt, die niet noodzakelijk sequentieel worden doorlopen en die elkaar ook vaak kunnen overlappen. Kupfer: “De luchtvaartmaatschappijen kijken bijvoorbeeld naar de economische draagkracht van de regio waarop zij willen vliegen, naar de beperkingen waarmee zij rekening moeten houden (bv. verbod op nachtvluchten), maar ook naar andere operationele factoren zoals congestie op de luchthaven. Bovendien houden zij altijd rekening met de financiële kant van hun beslissingen.”

Expediteurs
In het empirische gedeelte van Kupfers onderzoek werden luchtvaartmaatschappijen gevraagd om te kiezen tussen telkens twee fictieve luchthavens met verschillende eigenschappen. In totaal verzamelde de onderzoekster antwoorden van 26 verschillende luchtvaartmaatschappijen. Die maatschappijen vertegenwoordigen meer dan 50% van de luchtvaartmaatschappijen met geplande operaties met vrachtvliegtuigen in Europa. “De aanwezigheid van expediteurs is de belangrijkste factor in de luchthavenkeuze”, legt Kupfer uit. “Een luchthaven waar expediteurs zoals Kuehne+Nagel of Panalpina  een vestiging of vertegenwoordiger hebben, zijn voor luchtvaartmaatschappijen dus veel interessanter dan luchthavens waar dit niet het geval is.”
 
De aanwezigheid van passagiersoperaties op een luchthaven kwam daarentegen als niet belangrijk naar voor. Theoretisch zouden luchtvaartmaatschappijen met hun vrachtvliegtuigen dus ook op luchthavens kunnen vliegen, die geen passagiersvluchten aanbieden.
In Kupfers doctoraatsscriptie werden ook de verschillen in voorkeuren van diverse groepen luchtvaartmaatschappijen onderzocht. “Luchtvaartmaatschappijen die vooral grote luchthavens zoals Brussel, Frankfurt of Amsterdam bedienen, letten vooral op de aanwezigheid van expediteurs. Luchtvaartmaatschappijen daarentegen, die vooral regionale luchthavens zoals Luik bedienen, focussen in hun beslissingen vooral op de mogelijkheid van nachtvluchten,” aldus Kupfer.

Alleen vracht
De resultaten van dit proefschrift kunnen beleidsmakers en luchthavens in hun werk ondersteunen. “Deze inzichten kunnen beleidsmakers helpen wanneer ze met een toenemende trafiek op overbelaste grote luchthavens te maken krijgen. Omdat passagiersoperaties minder belangrijk blijken in de luchthavenkeuze met betrekking tot vracht, zouden operaties met vrachtvliegtuigen, vanuit het standpunt van de luchtvaartmaatschappijen, eventueel ook vanuit een luchthaven die alleen vracht behandelt kunnen gebeuren.”
De implicaties van dit onderzoek voor luchthavens verschillen naarmate het type luchthaven. “Grote luchthavens moeten zich vooral richten op het aantrekken van expediteurs om aantrekkelijker te worden voor operaties met vrachtvliegtuigen,” zegt Franziska Kupfer. “Regionale luchthavens daarentegen kunnen vooral competitief blijven als ze de mogelijkheid tot nachtvluchten kunnen aanbieden.”

Meer weten?
Dr. Franziska Kupfer: franziska.kupfer@ua.ac.be of 03 265 41 87.

Alex Van Damme (Universiteit Antwerpen) onderzocht welke politici met de meeste media-aandacht gaan lopen

“Federale politici komen meer in de media dan hun Vlaamse collega’s”

Federale politici krijgen nog steeds veel meer media-aandacht dan hun collega’s die actief zijn op het Vlaamse niveau. Ook politici in conflictsituaties zijn erg nieuwswaardig. Zo ging de meeste mediabelangstelling de voorbije acht jaar naar Yves Leterme. Dat blijkt uit de scriptie van student politieke communicatie Alex Van Damme (Universiteit Antwerpen).
“Ik bouwde mijn onderzoek op rond een hitparade van de twintig politieke functies die de voorbije acht jaar de meeste spreektijd hebben gekregen op de journaals van VTM en VRT”, legt Van Damme uit. “Daaruit blijkt dat de media-aandacht voor politici grotendeels wordt bepaald door de functies die zij bekleden. Zo gaat de premier lopen met bijna een tiende van de totale spreektijd voor Belgische politici. Regeringsleden zijn samen een kwart van de tijd aan het woord. Hoe lager de politieke functie, hoe kleiner het aandeel in het nieuws.”

Langdurige regeringsformaties
Tijdens de langdurige regeringsonderhandelingen na de federale verkiezingen van 2007 en 2010 was de media-aandacht over de verschillende politieke functies anders verdeeld. De premier moest aan spreektijd inboeten ten voordele van de verkiezingsoverwinnaars van dat moment. Ook partijvoorzitters kregen veel meer spreektijd dan in ‘reguliere’ periodes, aangezien zij mee onderhandelen over een nieuw regeerakkoord.

Federaal versus Vlaams
Dat federale politici nog steeds veel meer aan het woord zijn dan Vlaamse is een eigenaardige vaststelling in tijden waarin er steeds meer bevoegdheden worden overgedragen aan de deelstaten. Het Vlaamse bestuursniveau is wel aan een inhaalbeweging begonnen. Zo krijgt de minister-president bijna twee keer zoveel spreektijd als acht jaar geleden.
Politici in problemen zijn ook erg nieuwswaardig. Politieke berichtgeving focust immers steeds meer op conflictsituaties. Zo kreeg Yves Leterme enorm veel media-aandacht tijdens de Fortis-affaire en was Karel De Gucht niet van het scherm weg te slaan gedurende de heisa rond het migrantenstemrecht. Dit zou voor een deel kunnen verklaren waarom het federale bestuurniveau nog steeds veel meer in het nieuws komt dan het Vlaamse. Vlaanderen heeft immers ‘zachtere’ bevoegdheidsdomeinen en daar vindt bovendien geen clash tussen taalgemeenschappen plaats.
Verder blijkt uit de resultaten dat een politica met dezelfde functie minder spreektijd krijgt dan een politicus. Geen enkele vrouw haalt de top-tien van politici die de voorbije acht jaar de meeste spreektijd hebben gekregen.
“Het is interessant om te kijken hoe deze hitparade van politieke functies in de toekomst verder zal evolueren”, besluit Van Damme. “Misschien zal de Vlaamse minister-president de premier ooit van de troon stoten, maar dit zal althans niet voor de nabije toekomst zijn.”
Meer weten?

Alex Van Damme  alex-vandamme@hotmail.com
Promotor: prof. Peter Van Aelst  peter.vanaelst@ua.ac.be of 03 265 57 23 
 
10 politici die de meeste spreektijd hebben gekregen (2003-2011)

  
 
Tabel 1. Hitparade van politieke functies naar televisieaandacht (in percent).
Politieke functie  / Periode          03-04       04-07     07-08     08-09    09-10     10-11      gemiddelde      Totaal[1]
Federaal premier                                9             9,2          3,9          10,1        6,5          8,2                 8,3                   8,3
Vlaams Minister-president               2,7          4,9          3,3          6             7,2          4,4                 4,87                4,87
Partijvoorzitter (grote                        2             1,57        2,8          1             1,8          2,9                 1,90                14,5
en/of traditionele partij)
Federaal vicepremier                         1,8          2,33        2,05        1,9          1,34        1,16               1,86                8,3
Vlaams vicepremier                           2,7          1,1          1,65        1,85        0,8          0,55               1,31                2,1
Federaal minister                                0,9          1             0,85        1,22        1,32        0,9                 1,03                10
Vlaams minister                                 0,65        1             0,91        1             0,87        1,07               0,95                6,3
Partijvoorzitter kleine partij             0,66        0,47        1,03        1             0,88        0,73               0,71                3
Kamervoorzitter                                 0,9          0,9          1             0,2          0,4          0,2                 0,63                0,63
Voorzitter Vlaams Parlement          0,3          0,3          0,5          0,2          0,2          0,4                 0,31                0,31
Federaal staatssecretaris                   0,3          0,18        0,08        0,3          0,55        0,43               0,29                1,9
Fractieleider Vlaams Parlement      0,4          0,34        0,19        0,22        0,3          0,18               0,28                2
Fractieleider Kamer                           0,2          0,24        0,1          0,33        0,2          0,16               0,22                2,4
Europees Commissaris                      *             *             0,1          0,1          0,9          0,4                 0,23                0,23
Burgemeester grote                            0,32        0,24        0,16        0,18        0,2          0,17               0,22                4,1
Vlaamse stad
Senaatsvoorzitter                               0,1          0,1          0,5          *             0,3          0,3                 0,18                0,18
Fractieleider Senaat                           0,12        0,02        0,02        0,03        0,05        0,2                 0,07                0,7
Senator                                                 0,05        0,06        0,12        0,06        0,04        0,02               0,05                3,2
Kamerlid                                              0,04        0,03        0,03        0,03        0,03        0,05               0,04                5,2
Vlaams parlementslid                       0,03        0,02        0,01        0,02        0,03        0,01               0,02                2,2
N: 40199
1: Dit geeft het gemiddelde percentage spreektijd aan die functiebekleders samen krijgen (bv al de Kamerleden).

Jef Deyaert (Universiteit Antwerpen) onderzocht het engagement van jongeren in de jeugdbeweging

“Scoutsleiders haken steeds sneller af”

Jef Deyaert (Universiteit Antwerpen) onderzocht voor zijn masterscriptie de vrijwilligerstendensen binnen Scouts en Gidsen Vlaanderen. Hij stelde vast de gemiddelde ‘houdbaarheidsdatum’ van een scoutsleider heel wat korter werd de afgelopen jaren. “ De afname in de duur van het engagement van leiding houdt voor de werking en het voortbestaan van lokale groepen een niet te onderschatten risico in”, zegt Deyaert.

Voor zijn onderzoek baseerde Deyaert zich op de nationale ledendatabase van Scouts en Gidsen Vlaanderen (S&GV) en een steekproef van 1076 gestopte vrijwilligers. Hij stelde een aparte dataset op van leid(st)ers die hun carrière startten tussen 2000 en 2011. Voor de tijdsanalyse legde hij de bovengrens op 2007. Enkele opvallende gegevens: 

• Uit de resultaten blijkt dat de instroom van zowel mannen als vrouwen stabiel is doorheen de tijd. De gemiddelde mannelijke instroom (72,7%) ligt wel net iets hoger dan de gemiddelde vrouwelijke instroom (70,6%). 
  
• De gemiddelde blijfduur voor leiding over de jaren heen neemt daarentegen af. Waar leiding in 2000 nog gemiddeld 4,35 jaar actief bleef, was dat in 2007 slechts 3,05 jaar. Dit betekent een procentuele daling van het leidingsengagement met 29,9 procent over een tijdsspanne van zeven jaar. 
  
• Van alle gestarte leiding tussen 2000 en 2011 kwamen overwegend meer mannen (54%) dan vrouwen (46%) in leiding. 
  
• Tussen 2000 en 2007 nam het aantal actieve jaren sneller af voor mannen dan voor vrouwen. Het mannelijke engagement nam af met 1,6 jaar en het vrouwelijk engagement met 1 jaar. 

Deyaert ging ook na of mannen oververtegenwoordigd zijn binnen leidinggevende posities in de organisatie. Uit zijn onderzoek blijkt dat de overgrote meerderheid van de startende groepsleiding effectief mannen zijn. Over de geanalyseerde periode werd 60,3 procent van de functie groepsleiding door mannen opgenomen. Maar S&GV werkt met drie soorten groepen: groepen met alleen mannelijke of vrouwelijke leden, en gemengde groepen. Wanneer Deyaert die opsplitste, bleek dat we in mannengroepen bijna uitsluitend mannelijke groepsleiding vinden en in vrouwelijke groepen bijna uitsluitend vrouwelijke groepsleiding. Bij de gemengde groepen zien we wel dat er opvallend meer leiders (61,1%) dan leidsters de taak van groepsleiding opnemen.

Te weinig vrije tijd
Uit het onderzoek blijkt dat mannen en vrouwen significant verschillende redenen hebben om hun engagement stop te zetten. Het blijkt dat mannen, eerder dan vrouwen, hun engagement stopzetten omwille van een gevoel van te oud te zijn. Vrouwen stoppen dan weer sneller omwille van problemen met andere leiding binnen de groep. De factor ‘te weinig vrije tijd’ bleek voor zowel mannen als vrouwen een zeer belangrijke reden om hun engagement stop te zetten. Tenslotte blijkt dat een gebrek aan engagement voor leidsters zwaarder doorweegt dan voor leiders. Als laatste aspect onderzocht Deyaert of het engagement van leiding, actief in een verstedelijkte omgeving, minder duurzaam is dan dat van leiding actief in meer rurale gebieden. Dit bleek niet het geval.
 
Vicieuze cirkel
“Wanneer het aantal ervaren leiders in een jeugdbeweging daalt, wordt het moeilijker om bepaalde tradities, gewoontes en gebruiken van de ene generatie op de andere over te brengen”, zegt Jef Deyaert. “Oudere leiders worden door jongere leiding vaak aanzien als rotsen in de branding. Als deze coryfeeën hun engagement vroeger stopzetten, kunnen scoutsgroepen in moeilijkheden komen. Niet alleen de overdracht van gewoontes komt dan in gevaar, maar ook  de vertrouwensrelatie die er bestaat tussen de leidingsploeg en de ouders van leden.”
 
“De afname in de duur van het engagement van leiding houdt voor de werking en het voortbestaan van lokale groepen een niet te onderschatten risico in”, besluit Deyaert. “De dalende duurtijd gecombineerd met een stabiele instroom betekent ook dat de omvang van de leidingsploegen aan het afnemen is. Dat in combinatie met een licht stijgend ledenaantal betekent dat er per lid minder (ervaren) leiding aanwezig zal zijn. Dit houdt niet alleen een gevaar voor een kwalitatieve en veilige werking in, maar zorgt ook voor extra druk op de schouders van andere leiding, wat op zijn beurt kan bijdragen aan het feit dat ze sneller stoppen, waardoor een vicieuze cirkel zou kunnen ontstaan. Het is voor S&GV dus zeer belangrijk dat deze tendens goed wordt opgevolgd.” 
 
Meer info?
Jef Deyaert: jef.deyaert@gmail.com
Promotor: prof. dr. Dimitri Mortelmans: dimitri.mortelmans@ua.ac.be

Even nog en de langverwachte Olympische Spelen in Londen beginnen. Ook op de Universiteit Antwerpen neemt de spanning stilaan toe. Liefst vijf studenten trekken naar de Britse hoofdstad om er het beste van zichzelf te geven. Op dinsdag 10 juli om 11.30 uur zwaait rector Alain Verschoren hen uit.
 
Volgens de (voorlopige) cijfers van de Vlaamse Studentensportfederatie VVSF sturen de Vlaamse hogescholen en universiteiten een vijftiental studenten naar de Olympische Spelen in Londen. Vier van die topatleten studeren aan de Universiteit Antwerpen. De cijfers zijn nog niet definitief en instellingen met elkaar vergelijken ligt niet voor de hand, maar rekening houdend met het totale studentenaantal mag de Universiteit Antwerpen zich zonder meer de meest olympische onder de Vlaamse universiteiten noemen. Naast de vier deelnemers aan de eigenlijke Spelen stuurt Antwerpen ook nog een deelneemster richting Paralympics, die eind augustus in Londen plaatsvinden. De namen: 

• Felix Denayer, Hockey,Faculteit Toegepaste Economische Wetenschappen
• Jeffrey Thys, Hockey, Faculteit Toegepaste Economische Wetenschappen
• Kimberly Buys, Zwemmen, Faculteit Farmaceutische, Biomedische en Diergeneeskundige Wetenschappen
• Ward Bauwens, Zwemmen, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen
• Annick Sevenans, Rolstoeltennis, Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen 

Op dinsdag 10 juli om 11.30 uur zwaait de Universiteit Antwerpen haar olympische delegatie uit. Dat gebeurt in aanwezigheid van onder meer rector Alain Verschoren, afgevaardigden van de sportfederaties en een lid van het BOIC. De twee zwemmers en de beide hockeyers zijn aanwezig, alleen tennisster Annick Sevenans laat zich verontschuldigen.
 
Plaats van afspraak: het Agora Caffee op de Stadscampus van de Universiteit Antwerpen (hoek Grote Kauwenberg/Vekestraat).
 
Meer weten?
 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be en 0476 20 07 54

Hoe werd de Arabische Lente in de verschillende Westerse kranten benaderd? Dat was het uitgangspunt van de scriptie waarmee masterstudente Politieke Communicatie Kirsten Van Camp (Universiteit Antwerpen) op 2 juli de Thesisprijs 2012 in de wacht sleepte.
De manier waarop journalisten het nieuws inkaderen noemt men in vaktermen framing. Een onderwerp kan benaderd worden vanuit verschillende invalshoeken waardoor telkens een ander aspect van het verhaal belicht wordt. Framing wordt ook wel eens als pejoratieve term gebruikt om  de actie te omschrijven waarbij journalisten bewust kiezen voor een bepaalde invalshoek om nieuwsgebeurtenissen in een door hen gewenste context te plaatsen. Het is dan de journalist die bepaalt welke elementen uit de realiteit worden geselecteerd, weggelaten of benadrukt.

Werkwijze
De Arabische Lente is een interessante case om framing te bestuderen aangezien media voor internationale thematieken voor vele burgers en zelfs beleidsmakers de enige bron van informatie vormen. Masterstudente Politieke Communicatie Kirsten Van Camp analyseerde gedurende acht weken de berichtgeving over de opstanden in Libië en Tunesië in vier Westerse kranten. De Standaard en Het Laatste Nieuws in eigen land, de Franse kwaliteitskrant Le Monde en het  Amerikaanse dagblad met internationaal aanzien The New York Times. Als ijkpunt gebruikte ze de val van de dictators, en dus analyseerde ze de periode  vier weken voor de dood van Khadaffi in Libië en de vlucht van Ben Ali in Tunesië, en de vier weken erna.

Stereotiepe verwachtingen
Uit haar onderzoek bleek dat de onderzochte kranten als invalshoek zeer sterk de human interest en het pure conflict benadrukte. De onderzochte kranten benaderden de Arabische Lente nauwelijks in termen van de economische gevolgen of in termen van morele of religieuze vraagstukken.
In de gehele periode focusten de journalisten eerder op de oorzaken dan mogelijke oplossingen voor het conflict. Vooral voor Tunesië was dit verschil zeer sterk. Als “bakermat” voor de Arabische Lente hoeft dit niet te verwonderen: de hele Maghrebijnse regio is jaren lang nauwelijks “nieuws” geweest. Dit nieuwe conflict schreeuwde om duiding. Zowel in Tunesië als in Libië werd er voor de val van de dictators opvallend meer gekozen om het pure conflict te benadrukken, terwijl na hun val vooral gekozen werd om het conflict te kaderen aan de hand van wat er in eigen land gebeurt en gezegd wordt door politici en experten.

“Wanneer ik de media vergeleek, viel het op dat mijn stereotiepe verwachtingen niet uitkwamen”, zegt Van Camp.  “Hoewel De Standaard meer naar de oorzaken graaft van het conflict dan Het Laatste Nieuws, en Het Laatste Nieuws eerder de human interest benadrukt, zijn de verschillen niet significant. Wel betrok Het Laatste Nieuws meer het eigen land om de Arabische Lente te kaderen. Tussen de internationale kwaliteitspers werden wel duidelijke verschillen waargenomen, waarbij Le Monde de Arabische Lente opvallend minder kadert in termen van conflict en de economische gevolgen in vergelijking met De Standaard en de New York Times.”

Effect media
Afhankelijk van waar men woont, welk medium men verkiest, over welk betrokken land men informatie leest en wanneer dit gebeurt, krijgen burgers krantenartikels te consumeren met een verschillende invalshoek.
“De media moeten zich ervan bewust zijn dat ze een grote invloed hebben op de visie van de bevolking”, besluit Van Camp. “Ze bepalen immers de manier waarop het publiek de oorzaken, gevolgen en het belang van die conflicten percipiëren. Dit kan dan weer gevolgen hebben voor de beleidsmakers en de keuzes die zij maken over waar diplomatieke en materiële hulpmiddelen zullen worden ingezet.”
Van Camp won een cheque ter waarde van 500 euro en kreeg felicitaties van de juryvoorzitter en defensieminister Pieter De Crem. De jury omschreef de scriptie als ‘een degelijk onderzoek met actuele relevantie dat zeker nog verder onderzoek waard is’.

Meer weten?
Kirsten Van Camp:  Kirsten.vancamp2@student.ua.ac.be
Promotor prof. dr. Jeroen Van Laer:  jeroen.vanlaer@ua.ac.be
 

Rector Alain Verschoren legt eerste steen van nieuwe gebouw op Campus Middelheim
Universiteit Antwerpen schiet ‘Operatie Buitencampus’ op gang
De studenten vertrekken op vakantie, maar dat betekent niet dat het leven aan de Universiteit Antwerpen stilvalt. Integendeel: dinsdag legde rector Alain Verschoren de eerste steen van een nieuw gebouw op de Campus Middelheim. Dat symbolische moment is tevens het begin van een grote operatie op de buitencampussen.
 
De voorbije jaren investeerde de Universiteit Antwerpen vooral in haar Stadscampus, in het hart van de Metropool. “De Stadscampus is nu afgewerkt”, legt rector Alain Verschoren uit. “Die moet er voor een hele tijd tegen kunnen. Ook op de buitencampussen (Campus Middelheim, Campus Groenenborger en Campus Drie Eiken) gebeurde er de laatste jaren een en ander, maar daar schakelen we nu enkele versnellingen hoger.”
 
Dinsdag legde de rector de eerste steen van het nieuwe Gebouw I op de Campus Middelheim, grenzend aan het gelijknamige ziekenhuis. Verschoren: “Tegen het einde van 2013 zullen de departementen Infrastructuur, ICT, PBW en Milieu hier hun intrek nemen. Het gebouw, een investering van vijf miljoen euro, zal een honderdtal werkplekken omvatten. Er zullen vier vergaderzalen, een teleconferenceroom en een serverroom zijn. Onze Commissie Kunst op de Campus voorziet drie kunstwerken: het wandtapijt Hibiscus van Frieda Van Dun, een sculpturaal werk van Nadia Naveau en een conceptueel werk van  Arne Quinze.”
 
Life sciences
Op Campus Middelheim komt binnen enkele jaren ook een nieuw restaurant (drie miljoen euro) en er wordt plaats gemaakt voor een echt campusplein. Op de aangrenzende Campus Groenenborger verrijst dan weer Gebouw Z (tien miljoen euro). “Dat wordt de thuishaven van onze nieuwe Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen”, legt de rector uit. “Het gebouw zal onderdak bieden aan labo’s, bouwateliers, onderzoeksruimten, pc-klassen en burelen.”
 
Ook op de Campus Drie Eiken in Wilrijk verandert er de volgende jaren heel wat. Zo liggen momenteel de plannen voor Gebouw O op tafel (13 miljoen euro). Dat onderwijsgebouw zal acht auditoria, twee microscopiezalen, een practicumzaal, de bioruimte en de reprografie omvatten.
 
De bouwactiviteiten zullen ook gepaard gaan met een grote verhuisoperatie. Verschoren: “Als die hele verhuis- en bouwbeweging achter de rug is, kunnen we onze Campus Drie Eiken met recht en reden onze life sciences campus noemen. Die campus, grenzend aan het Universitair Ziekenhuis, zal dan de farmaceutische, medische, biomedische en diergeneeskundige wetenschappen herbergen. Op die manier is de Universiteit Antwerpen prima gewapend voor de uitdagingen van de toekomst.”
 
Meer weten? 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen:
0476 20 07 54 en peter.demeyer@ua.ac.be 

Gebouw I Campus Middelheim (Foto Universiteit Antwerpen)

Hoe kijk je het best een vertaling na?
Isabelle Robert (Universiteit Antwerpen en Artesis Hogeschool Antwerpen) onderzocht de efficiëntie van vier procedures om een vertaling te reviseren
 
Ons gezond verstand zegt dat een vertaling nakijken met de brontekst erbij tot betere resultaten zou moeten leiden. Maar is dit ook zo? Vertaalbureaus die conform de Europese norm voor vertaaldiensten (EN15038) willen werken, moeten sinds 2006 ‘revisie’ in hun proces integreren, d.w.z. dat alle vertalingen opnieuw door iemand anders dan de vertaler nagekeken moeten worden. De norm is echter niet duidelijk over de manier waarop deze revisie uitgevoerd moet worden. In haar doctoraat onderzocht Isabelle Robert de efficiëntie van de vier meest gebruikte revisieprocedures op de Belgische vertaalmarkt. Ze stelde vast dat revisieprocedures waarbij de vertaling na een vergelijking met de originele tekst een tweede keer nagelezen wordt, niet altijd efficiënter zijn.
 
Procedures om een vertaling na te kijken
Met haar onderzoek ging Isabelle Robert na of de gekozen revisieprocedure een effect heeft op de kwaliteit van de revisie. En, als dat het geval is, of er ook een verschil is qua efficiëntie tussen verschillende revisieprocedures. In een verkennend onderzoek gebaseerd op enquêtes heeft ze vier procedures geselecteerd: de vertaling één keer nalezen zonder naar de originele tekst te kijken, behalve bij twijfel (monolinguale procedure); de vertaling rechtstreeks vergelijken met de originele tekst (bilinguale procedure); de vertaling rechtstreeks vergelijken met de originele tekst en dan de vertaling nog eens nalezen (bilinguale + monolinguale procedure); de vertaling eerst nalezen en dan ze vergelijken met de originele tekst (monolinguale + bilinguale procedure).

Experimenteel onderzoek
“Om onze hypotheses te toetsen, hebben we zestien professionele revisoren vier vergelijkbare teksten telkens met een van de vier revisieprocedures laten reviseren”, legt Isabelle Robert uit, assistente aan het departement vertalers en tolken van de Artesis Hogeschool Antwerpen, en doctoraatsstudente aan de Universiteit Antwerpen. “Omdat ik niet alleen geïnteresseerd was in de kwaliteit van de revisie, maar ook in de capaciteit van revisoren om fouten te detecteren, zonder die noodzakelijk te kunnen corrigeren - met andere woorden hun “detectiecapaciteit”-, heb ik onder andere de key logging software Inputlog gebruikt. Dit programma werd aan de Universiteit Antwerpen ontwikkeld, voornamelijk in het kader van schrijfprocesonderzoek. Het maakt het mogelijk om bijna Big Brother te zijn: wanneer heeft de revisor iets opgezocht, in welk woordenboek, op welke website? Inputlog geeft het antwoord”, voegt de onderzoekster glimlachend toe.

Resultaten
Statistische analyses bevestigen de hoofdhypothese en tonen aan dat de revisieprocedure een significant effect heeft op de kwaliteit van de revisie, de detectiecapaciteit van de revisoren en de duur van de revisie. Uit aanvullende analyses bleek ook dat de monolinguale procedure significant minder efficiënt is dan de andere procedures op het gebied van kwaliteit en detectiecapaciteit. Er is echter ook gebleken dat die monolinguale procedure qua procesduur wel efficiënter was dan de andere procedures, maar niet in vergelijking met de bilinguale procedure. Bovendien bleek er geen significant verschil te zijn tussen de bilinguale procedure, de bilinguale + monolinguale procedure en de monolinguale + bilinguale procedure, noch op product- noch op procesniveau. “Ik had niet verwacht dat een vertaling een tweede keer nalezen niet significant efficiënter is dan de vertaling vergelijken met de originele tekst en het erbij houden”, geeft de onderzoekster toe. “Conform ons gezond verstand is het nalezen van een vertaling zonder originele tekst niet efficiënt, behalve als je alleen naar de taal kijkt, en dus niet naar de inhoud”, rondt Isabelle Robert af.
Dit onderzoek is in de eerste plaats pragmatisch gericht en stelt de onderzoekster in staat gerichte praktijkadviezen te formuleren voor professionele vertalers en revisoren. Daarnaast is het doel ook didactisch omdat revisie waarschijnlijk een steeds grotere plaats zal innemen in curricula van vertaalfaculteiten in Europa.

Allereerste doctoraat in de vertaalwetenschap aan de Universiteit Antwerpen
Op 14 mei kon de Universiteit Antwerpen voor de eerste keer de titel van doctor in de vertaalwetenschap verlenen. “De vertaalwetenschap als onderzoeksdomein heeft duidelijk een mooie toekomst aan de Universiteit Antwerpen”, concludeerde de doctor in spe tijdens de verdediging. Met het zogenaamde integratiedecreet van het hoger onderwijs zullen toekomstige vertalers en tolken immers vanaf het academiejaar 2013-2014 aan een universiteit studeren. “Aan de vooravond van de integratie van ons departement in de Universiteit Antwerpen, is dit een mooi voorbeeld van ons academiseringsproces”, aldus prof. dr. Anne Verhaert, hoofd van het departement vertalers en tolken van Artesis.

Meer weten?
isabelle.robert@artesis.be

Onderzoekster Tinne Dilles (Universiteit Antwerpen) pleit voor een betere samenwerking tussen artsen en verpleegkundigen

“Verpleegkundigen kunnen belangrijke bijdrage leveren aan de opvolging van geneesmiddeleneffecten”
Verpleegkundigen hebben een belangrijke rol in de begeleiding van patiënten. Toch blijft hun aandeel in het vaststellen en rapporteren van eventuele complicaties meestal onduidelijk. In haar doctoraatsonderzoek Farmacotherapeutische zorg door verpleegkundigen in woonzorgcentra gaat Tinne Dilles (Universiteit Antwerpen) dieper in op de oorzaken en gevolgen daarvan.

“Van de verpleegkundigen in de woonzorgcentra vond een op vier dat het niet hun taak was om ongewenste effecten van geneesmiddelen te observeren. Volgens de meerderheid zou het wel tot het takenpakket moeten behoren. Verpleegkundigen zijn in de praktijk geregeld getuige van mogelijke nevenwerkingen, maar ze ondervinden heel wat moeilijkheden bij het vaststellen van die effecten”, legt Tinne Dilles uit. “Te weinig informatie van de artsen, een gebrek aan aandacht bij de verpleegkundigen en onvoldoende kennis over de bijwerkingen van geneesmiddelen, verstoren een adequate opvolging.”

Het onderwerp zelf wordt nauwelijks behandeld in de opleiding. De studenten voelen zich vaak onvoldoende voorbereid om de zorg voor geneesmiddelen van een patiënt op te nemen. Een test bij afstuderende verpleegkundigen demonstreerde bovendien een gebrek aan farmacologische kennis en een tekort aan vaardigheden om de juiste dosis van medicatie te berekenen.
Om verpleegkundigen bij te staan in het proces van observatie en rapportering, werd daarom een hulpmiddel ingeschakeld. Een softwareprogramma, de Trigger Tool, geeft per geneesmiddel een lijst met eventuele neveneffecten die bij een bepaalde patiënt kunnen voorkomen. Via een gestandaardiseerd formulier kan de verpleegkundige zijn bevindingen vervolgens doorgeven aan de behandelende artsen. “Op die manier kan de arts een verband zien tussen de ongewenste effecten en het voorgeschreven medicijn. Zo kan hij tijdig de therapie bijsturen om mogelijke gezondheidsschade te vermijden .“

Uit de eerste testen van de Trigger Tool bleek dat ongeveer de helft van alle door verpleegkundigen geobserveerde complicaties bevestigd werd door de arts. “Verpleegkundigen leverden dus een belangrijke bijdrage in de screening van zulke problemen. De implementatie van het hulpmiddel in de praktijk vraagt echter nog een verdere verfijning van het project. Samen met de verbetering van de opleiding kan dat de rol van de verpleegkundige gevoelig versterken”, besluit Dilles.

Meer weten?
Tinne Dilles: Tinne.Dilles@ua.ac.be

Beste journalist

Er is een doorbraak in het natuurherstel en de vele maatregelen naar biodiversiteit in Vlaanderen. Na 20 jaar is een verdwenen roofdier opgedoken voor een camera van onderzoekers van de Universiteit Antwerpen in een groendomein van het Antwerpse provinciebestuur!
De provincie Antwerpen, de Universiteit Antwerpen, het Agentschap voor Natuur en Bos en Natuurpunt nodigen de pers dan ook graag uit op een persconferentie op dinsdag 15 mei om 10 uur in Willebroek. Daar wordt officieel bekendgemaakt om welk roofdier het gaat. De beelden van de waarneming worden getoond en ter beschikking gesteld aan de media.  Daarna wordt een bezoek gebracht aan het natuurdomein.
 
De persconferentie vindt plaats in eetkaffee Sacchetti’s (Sasplein 9 in 2830 Willebroek). Info: www.sacchettis.be  
 

 
 
Meer weten? 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be en 0476 20 07 54
Hilde Verhelst, persattaché provincie Antwerpen: hilde.verhelst@admin.provant.be en 0473 70 78 10

In Brasschaat werden maandagmiddag de vier Vlaamse projecten van het European Strategy Forum on Research Infrastucture (ESFRI) gelanceerd. Mevrouw Ingrid Lieten, Vlaams minister van Media, bezocht er de meettoren van het ICOS-ESFRI-project.
 
In de bijlagen vindt u

• Het persbericht van het kabinet-Lieten
• De toespraak van de minister
• De toespraak van prof. dr. Bart De Moor, voorzitter van de Herculesstichting
• Fiches van de vier onderzoeksprojecten

Beste journalist
 
De Vlaamse kenniseconomie heeft internationaal een prima reputatie. Die is grotendeels te danken aan het hoge niveau van ons wetenschappelijk onderzoek. In dat onderzoek moet blijvend geïnvesteerd worden, en die boodschap heeft de Vlaamse regering absoluut begrepen.
 
Zo neemt Vlaanderen deel aan het European Strategy Forum on Research Infrastructures, kortweg ESFRI. Het forum zorgt voor de financiële ondersteuning van grote wetenschappelijke projecten. In Vlaanderen gaat het om vier projecten:
 
1.       ESS (European Sociaal Survey): bevraagt Europese burgers over belangrijke maatschappelijke thema’s en wil zo een databank opbouwen met informatie over opinies, attitudes en gedragspatronen van Europese burgers.
2.       LIFEWATCH: wil met revolutionaire technologieën en computersystemen het leven op het land en in de zee continu opvolgen.
3.       SHARE (Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe): brengt individuele data over de levensomstandigheden van 62 000 vijftigplussers in twintig Europese landen in kaart.
4.       ICOS (Integrated Carbon Observing System): zal de broeikasgasbalans van het Europese continent in de komende twintig jaar monitoren, en zo leiden tot een beter begrip van klimaatveranderingen en de impact op ecosystemen.
 
Mevrouw Ingrid Lieten, Vlaams minister van Innovatie en Overheidsinvesteringen , stelt de vier Vlaamse projecten graag aan u voor tijdens een persontmoeting op maandag 7 mei om 15 uur in Brasschaat. Het eerste gedeelte (aan de ICOS-meettoren in het bos) is voor fotografen en cameramensen visueel het aantrekkelijkste. De details over het programma vindt u in de bijgevoegde uitnodiging.
 
Wij verwachten u aan de ESFRI-ICOS meettoren in het Bos ‘De Inslag’. Adres : Bredabaan 877, 2930 Brasschaat (toegangsweg tussen bowling Blueball en Hotel De Inslag). Parkeren kan in de dreef naar de meettoren of op de parking van bowling Blueball.

Nieuwe techniek van Universiteit Antwerpen legt verborgen schatten bloot

Rembrandthuis toont nooit geziene schilderijen uit de Gouden Eeuw

In december 2011 ontdekte men in het onderzoeksinstituut European Synchrotron Radiation Facility (ESRF) een nieuw werk van de Nederlandse kunstschilder Rembrandt. Het schilderij uit 1630 getiteld "Oude man met baard" werd er gescand aan de hand van nieuwe röntgentechnieken, ontwikkeld door hoogleraren Joris Dik (TU Delft)  en Koen Janssens (Universiteit Antwerpen). Deze vernuftige techniek bracht nog meer verborgen schatten aan het licht. Al die nieuwe ontdekkingen worden van 3 mei tot en met 1 juli tentoongesteld in het Rembrandthuis in Amsterdam.
Dankzij de X-Ray Fluorescence (XRF)-techniek kan men pigmenten in verborgen verflagen detecteren en overschilderde voorstellingen fotografisch zichtbaar maken. Eerder werden met deze nieuwe techniek al spectaculaire ontdekkingen gedaan bij schilderijen van Francisco Goya en Vincent van Gogh.
Van 3 mei tot en met  1 juli  kan men in het Rembrandthuis  een tiental  werken van Rembrandt en zijn tijdsgenoten, onder wie Govert Flinck, Frans Hals, Jacob van Loo, Cornelis Vroom en Jan Breughel II bekijken. De tentoonstelling ‘Ontdekkingen -Verborgen verflagen worden zichtbaar’ zal dieper ingaan op de mogelijkheden die de XRF-techniek biedt. De dikwijls verrassende resultaten van de techniek worden er - aan de hand van foto's en een voor iedereen begrijpelijke uitleg - aanschouwelijk gemaakt. Zo kan een breed publiek kennis maken met de nieuwste ontwikkelingen in het wetenschappelijk onderzoek van schilderijen uit de Gouden Eeuw.
Een voorbeeld: in het onderstaande authentieke schilderij van Rembrandt, getiteld  "Tronie van een Oude man met Tulband" (1627/1628), werd naast de zichtbare handtekening (onderaan rechts) onder het oppervlak een tweede signatuur gevonden, uitgevoerd met hetzelfde pigment als degene aan het oppervlak. De positie van de overschilderende handtekening (ook rechts, maar ter hoogte van de ogen van de man met de tulband) suggereert dat dit schilderij initieel een andere compositie had, die mogelijk een personage met een korte baard omvatte.

(Links) Tronie van een Oude man met Tulband, Rembrandt, 1628/1629; (midden links) verdeling van het element kwik (rood pigment kwiksulfide); (midden rechts) verdeling van het element cobalt (blauw pigment smalt); (rechts) typische signaturen van Rembrandt
 
Meer weten?
http://www.rembrandthuis.nl/ 
Prof. dr. Koen Janssens: koen.janssens@ua.ac.be , 03 265 33 22.

Van 23 tot 27 april focust de Oceanenweek op de problemen van/in de wereldzeeën

Universiteit Antwerpen duikt een week lang onder water

Nog te weinig mensen zijn op de hoogte van de problemen die zich onder het wateroppervlak afspelen en welke gevolgen ze met zich meedragen. Om hieraan te verhelpen organiseert Sea First Foundation vzw samen met studentenkring Fabiant de Oceanenweek. De themaweek is toe aan haar tweede editie en zal dit jaar doorgaan aan de Universiteit Antwerpen. Een confronterend sensibilisatieproject met een boeiende line-up dat het belang van gezonde oceanen aankaart.

Op het eerste zicht lijkt er niets aan de hand. Wanneer je naar het strand gaat, is er nog steeds een zee waarin je kan zwemmen, waarop je bootje kan varen en je krijgt nog steeds vis op je bord. De echte problemen spelen zich onder de waterspiegel af. Tachtig procent van de visbestanden is volledig of gedeeltelijk overbevist, verscheidene vissoorten zijn met uitsterven bedreigd, de oceanen kampen met een zuurstoftekort, de CO2-uitstoot zorgt voor een sterke verzuring van het zeewater en bergen plastiek klonteren samen tot een grote plastiek soep. Dit alles maakt het vooruitzicht voor onze zeeën zeer somber.

“Dat de mensen niet wakker liggen van de oceanenproblematiek komt niet geheel als een verrassing”, zegt Judith Wouters, voorzitster van de Sea First Foundation. “Mensen krijgen vaak niet te zien hoe het leven onder de zee is. Buiten een jaarlijks uitstapje naar het strand, hebben de meeste mensen geen band met de zee. Onbekend is onbemind. Het belang van gezonde oceanen kan je pas inzien als je weet wat er zich onder de waterspiegel afspeelt. De Oceanenweek is de ideale gelegenheid om die onderwaterwereld eens in kaart te brengen”

Het tij keren
Het programma bestaat uit een reeks lezingen door experten van binnen en buiten de universiteit, vertoningen van bekroonde oceaandocumentaires zoals Deep Blue en The Cove, een ludieke quiz en een interactief debat. “Oceanen moeten meer in de picture komen”, meent Judith Wouters. “Vanuit Sea First Foundation willen we vooral het onderwijs aanmoedigingen om de oceanen meer op te nemen in het lessenpakket. Het uiteindelijke doel is natuurlijk om gedragsverandering teweeg te brengen. Pas wanneer we oceanen erkennen als essentieel voor al het leven en actie ondernemen om deze te beschermen en te koesteren, kunnen we het tij nog keren.”

De Universiteit Antwerpen besloot alvast niet langer aan de kant te blijven staan. “Als eerste universiteit in Vlaanderen schrappen we tonijn van de menukaart in onze verschillende restaurants en cafetaria’s”, vertelt Catherine Ongenae, diensthoofd Catering. “De tonijn is een van de meest bedreigde vissen. Als we blijven consumeren zoals vandaag, is er binnen tien tot twintig jaar geen tonijn meer. Geen broodjes tonijnsla meer dus. Logisch, want je eet toch ook geen broodje tijger?”
De maatregel past in een groter plan van de Universiteit Antwerpen om in de keukens duurzamer en ecologischer te werk te gaan. Volgend academiejaar start een pilootproject, onder begeleiding van Vredeseilanden. Niet alleen wat de voedingsmiddelen betreft, maar ook op het vlak van gebruikte materialen wil de Universiteit Antwerpen resoluut kiezen voor een milieubewuste aanpak.

Praktisch:
Van maandag 23 tot en met vrijdag 27 april 2012: Oceanenweek op alle campussen van de Universiteit Antwerpen.
Een uitgebreid programma vindt u hier: http://www.oceanenweek.be/images/programma2012.pdf  

Meer weten?
Judith Wouters (Sea First Foundation): judithwouters@seafirst.eu  
Dorien Van Rooy (student Universiteit Antwerpen): Dorien.VanRooy@student.ua.ac.be  
Meer weten over het schrappen van tonijn van de menukaarten? Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be en 0476 20 07 54

Twintig scholen vochten boeiende strijd uit op Stadscampus Universiteit Antwerpen

Sint-Dimpnacollege uit Geel kroont zich tot Slimste School van Vlaanderen

Dat de jeugd van tegenwoordig alleen kan meepraten over Justin Bieber, Astrid Bryan en World of Warcraft, gaat alvast niet op voor de tachtig scholieren uit de laatste graad van het secundair onderwijs die vrijdagavond de finale van De Slimste School van Vlaanderen betwistten. Twintig scholen namen het tegen elkaar op, met het kwartet van het Geelse Sint-Dimpnacollege als grote triomfator.

De Slimste School van Vlaanderen is een nieuw initiatief van Enterbrainment en de Belgische Quizbond, met de steun van de Universiteit Antwerpen. Via de preselecties in de vijf Vlaamse provincies bereikten twintig scholen (vier per provincie) de grote finale. Die werd vrijdagavond 20 april afgewerkt op de Stadscampus van de Universiteit Antwerpen.

Het werd een boeiende strijd op hoog niveau. Vragen over de Griekse mythologie en legendarische vorsten zoals Karel Martel wisselden af met hedendaagse vragen over K3 en Simon Gerrans. Het viertal van het Geelse Sint-Dimpnacollege nam al snel de leiding en gaf de koppositie ook niet meer af. Sint-Dimpna kroonden zich tot Slimste School van Vlaanderen, wat de vier ploegleden niet alleen een beker maar ook elk een iPad opleverde. De winnende school per provincie kreeg ook een trofee mee naar huis.

Organisator Steven De Ceuster blikt tevreden terug op de eerste editie van de Slimste School. “Het enthousiasme bij de deelnemende scholen was erg groot”, vertelt hij. “En tot onze vreugde waren ook de meisjes vrij goed vertegenwoordigd. Met dit initiatief willen we bewijzen dat een quiz ook jongeren kan boeien. Volgend jaar gaan we voor een tweede editie, met hopelijk nog meer scholen.”

De winnaars per provincie:

• Antwerpen: Sint-Dimpnacollege (Geel)
• Limburg: WICO campus Sint-Hubertus (Neerpelt) (achtste plaats)
• Oost-Vlaanderen: Koninklijk Atheneum (Dendermonde) (vierde plaats)
• Vlaams-Brabant: Don Bosco (Haacht) (derde plaats)
• West-Vlaanderen: Sint-Franciscus-Xaverius (Brugge) (tweede plaats)

Meer weten?
Steven De Ceuster, erevoorzitter Belgische Quizbond: steven.deceuster@telenet.be of 0488 58 97 57.
www.slimsteschool.be  

Ere wie ere toekomt
 
In het kader van de Erfgoeddag 2012 organiseren de afdeling Historische Collecties van de Universiteitsbibliotheek Antwerpen en de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap de tentoonstelling Ere wie ere toekomt. Helden van vroeger beleven zo hun ‘moment de gloire’ nog een keertje.
 
Elke tijd heeft zijn helden. Er zijn bekende en onbekende helden, dode en levende helden, heiligen en idolen, volkshelden en persoonlijke helden. Ere wie ere toekomt wil de helden niet alleen in de kijker zetten, maar ook de verschillende manieren belichten waarop bekende en minder bekende figuren in het verleden gehuldigd en herdacht werden. Dankzij de erfgoedcollecties van de Universiteit Antwerpen krijgen helden van weleer op de Erfgoeddag de kans hun ‘moment de gloire’ te herbeleven. De tentoonstelling bestaat uit vijf luiken waarin telkens verschillende soorten ‘helden’ belicht worden. Voor drie van deze luiken lichten wij al een tipje van de sluier.
 
Held van de dag
Het eerste luik van de tentoonstelling focust niet zozeer op specifieke personen, maar eerder op gelegenheidsdrukwerk. “Vroeger werd er voor speciale gelegenheden zoals een communie, een huwelijk of een jubileum door familieleden of vrienden een kort tekstje of gedichtje geschreven,” legt Ellen Storms, conservator Historische Collecties, uit. “Je kan het vergelijken met het hedendaags sketchke dat zo nu en dan tijdens een feest wordt opgevoerd. Die losse tekstjes werden vaak gebundeld en in een kleine oplage gedrukt, om dan uitgedeeld te worden onder bekenden en genodigden. Het is opmerkelijk dat dergelijke drukwerkjes met een ‘vluchtig’ karakter de tand des tijds hebben doorstaan en ons een blik gunnen op een leuke traditie uit vroegere tijden.”

Vorstelijke helden feestelijk onthaald
Een ander luik van de tentoonstelling  gaat over vorstelijke helden. Sinds de late Middeleeuwen was het de gewoonte dat Europese vorsten bij hun kroning of inhuldiging hun plechtige of blijde intrede deden in de belangrijkste steden van hun rijk. Om de herinnering aan dit luisterrijke gebeuren te bewaren, was het de gewoonte dat  elke grote stad een feestboek uitgaf. “In onze erfgoedcollecties bevinden zich onder meer drukken met een gedetailleerd verslag van de blijde intredes van Albrecht en Isabella, en van Ferdinand van Oostenrijk”, zegt Ellen Storms. “Deze boeken zijn rijkelijk geïllustreerd. Voor de blijde intrede van Ferdinand van Oostenrijk werkte Rubens zelfs mee aan de ontwerpen voor de versiering van de stad.”

De prijs is het bewijs
De prijs is het bewijs zoomt in op de traditie van prijsboeken. Het geven van een boek aan verdienstelijke leerlingen als beloning voor hun ijver, is een traditie die zich vanaf de zestiende eeuw geleidelijk ontwikkelde in de Latijnse scholen. De prijs, in de vorm van een fraai gebonden boek, was meestal bestempeld met het stadswapen en werd uitgereikt tijdens een feestelijke ceremonie.
Praktisch:
 
Ere Wie ere toekomt in de Universiteitsbibliotheek Antwerpen (Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen).
·         Zondag 22 april, van 10 tot 18 uur (Erfgoeddag 2012): expo met rondleidingen in de Universiteitsbibliotheek om 11 uur, 14 uur en 16 uur
·         Maandag 23 april tot zaterdag 28 april: expo tijdens de openingsuren van de bibliotheek
 
Meer weten?
Ellen Storms (Universiteitsbibliotheek Universiteit Antwerpen): ellen.storms@ua.ac.beof 03 265 48 15.

Universiteit Antwerpen maakt 350 kinderen warm voor wetenschap

Met het initiatief Managers van diversiteit  wil de Vlaamse overheid een impuls geven aan projecten ter versterking van het inburgeringbeleid en het managen van diversiteit. Gedurende twee jaar  sprong de Universiteit Antwerpen mee op de kar met het wetenschappelijk project Kids in Reactie. Dat wil wetenschap onder de aandacht brengen van een diverse groep kinderen uit het zesde leerjaar. Om de scholen te bedanken voor hun medewerking, organiseert de universiteit op donderdag 19 april een groot slotevenement.
Maar liefst 350 kinderen zullen donderdag Campus Middelheim een bezoekje brengen voor het slotevenement van het Kids in Reactie-project. Drie wetenschappers van de universiteit zullen er een educatieve, maar ook geestige uiteenzetting  rond wetenschap geven. Sofie Slaets (Chemie) zal de kinderen verbazen met verrassende scheikundige proefjes, Stijn Symens (Wiskunde en Informatica) zal goochelen met  verwarrende wiskundige puzzels en raadsels, en Ouafik El Kasmioui (Biologie) komt vertellen over duurzame energie. Het geheel wordt aan elkaar gepraat door Patrik Claes van Spelenderwijs vzw.

Wetenschap als beroepsmogelijkheid
“Via Kids in Reactie wilde de Universiteit Antwerpen  allochtone en kansarme kinderen van het zesde leerjaar in Antwerpen en omgeving bereiken met een educatief pakket rond wetenschap”, legt Els Grieten (Universiteit Antwerpen) uit. “Het project wil de onderwijspositie van allochtone en kansarme kinderen versterken door de brug te slaan tussen wetenschapspopularisering en diversiteit. We hopen zo dat allochtone en kansarme kinderen de wetenschappelijke opleidingen in het hoger onderwijs en de bijbehorende beroepsmogelijkheden voor zichzelf als een optie zien.”
De universiteit onderzocht met dit project in welke mate allochtone en kansarme kinderen verschillen in hun interesse, houding en opvattingen rond wetenschap. De projectresultaten zullen gebruikt worden om het denkkader van de Universiteit Antwerpen rond diversiteit en wetenschapspopularisering te verrijken en aan te passen. De aanbevelingen zullen ruim verspreid worden, om de diverse aanpak van wetenschappelijke activiteiten voor kinderen zo veel mogelijk te stimuleren.

Stereotiepen
“De meeste kinderen van twaalf jaar hebben een spontane nieuwsgierigheid”, vertelt Grieten. “Dit project is een kans om dat enthousiasme warm te houden. Je merkt dat vaak in clichés wordt gedacht over wetenschap en wetenschappers. Ook kinderen  denken vaak dat wetenschap vooral bestemd is voor mannen of nerds. We hopen dat we de stereotiepen kunnen helpen doorbreken en die spontane interesse bij een diverse groep kinderen voor wetenschap warm kunnen houden.”

Praktisch:
Het slotevenement van Kids in Reactie vindt plaats op donderdag 19 april van 9 tot 11.30 uur in de Aula Jan Fabre in Gebouw G van de Campus Middelheim van de Universiteit Antwerpen (Middelheimlaan 1, 2020 Antwerpen).

Meer weten?
Els Grieten: 03 265 31 27, 0487 37 15 09 of Els.Grieten@ua.ac.be

Gidey Yirga (Universiteit Antwerpen) bestudeerde het dieet van hyena’s
Vastenperiode van de mens beïnvloedt eetgedrag wilde dieren
 
Er zijn nog steeds  veel christenen die tijdens de vastenperiode vlees en zuivel van het menu schrappen. Maar Gidey Yirga, doctoraatsstudent aan de Universiteit Antwerpen, ontdekte dat een wijziging in het menselijk eetpatroon ook aanzienlijke gevolgen heeft op het eetgedrag van wilde dieren. Zijn onderzoek over het opmerkelijke dieet van gevlekte hyena’s in Ethiopië verschijnt in het toonaangevende Britse vakblad Journal of Animal Ecology .
 
In Ethiopië duurt de vastentijd van de orthodoxe christenen 55 dagen. Tijdens die periode eten ze geen vlees en zuivel. Nu blijkt dat ook de lokale gevlekte hyena’s hun eetgedrag wijzigen tijdens die periode.
“Hyena’s kunnen zich zeer goed aanpassen aan de omstandigheden”, legt Gidey Yirga uit. Hij is verbonden aan het departement Biologie van de universiteit van Mekelle (Ethiopië) en doctoreert momenteel aan de Universiteit Antwerpen. “Ze kunnen overleven in dichtbevolkte gebieden, maar evengoed in gebieden waar ze het moeten stellen met gelijk welk voedsel voor handen is. Hoewel hyena’s efficiënte jagers zijn, zijn het ook opportunisten die alles eten: van vogels, zoogdieren, vis en reptielen tot afval en mest. Hyena’s kunnen bijna alles wat organisch is eten, zelfs rottende kadavers en karkassen die besmet zijn met miltvuur. Op haren en hoeven na kunnen ze heel hun prooi opeten. Ook de beenderen worden bijna volledig verteerd. Hun spijsverteringsstelsel past zich aan naargelang wat ze eten.”
In Noord-Ethiopië leven de hyena's in de buurt van dorpen en steden. Overdag houden ze zich schuil en 's nachts komen ze tussen de huizen zoeken naar eetbare resten. Ze gaan daarbij te werk als een echte vuilnisophaaldienst.  Maar tijdens de vasten verandert de samenstelling van het afval. Om te ontdekken wat de hyena’s voor, tijdens en opnieuw na de vastenperiode aten, onderzocht Yirga de haarresten in de uitwerpselen van de dieren. Die vergeleek hij dan met het haar van andere dieren in de regio. Yirga verzamelde 553 uitwerpselen van hyena’s op drie sites van telkens één hectare. Hij nam staaltjes op de eerste en de laatste dag van de vastenperiode  en 55 dagen na het einde van de vasten.

Het resultaat toonde aan dat het dieet van de hyena’s drastisch veranderde wanneer mensen stopten met het kopen en eten van dierlijke producten. Voor de vasten bevatte 14,8 % van de uitwerpselen haar dat afkomstig was van ezels, tijdens de vasten vermeerderde dat tot 33,1% om dan na de vastenperiode te dalen tot 22,2 %. Volgens Yirga voeden hyena’s rond Mekelle zich voornamelijk met slachtafval van beenhouwers of huishoudens, maar bij gebrek hieraan vormden ezels tijdens de vastenperiode  een alternatieve voedselbron. De ezels lopen 's nachts immers los rond en zijn zo een prooi voor de hyena's, terwijl koeien en geiten 's avonds op stal worden gezet.

Dit uniek inzicht illustreert dat hyena’s opportunistische jagers en aaseters zijn die zich aanpassen aan een veranderend voedselaanbod ten gevolge van menselijk dieet, wat tot conflicten kan leiden als ze zich aan huisdieren vergrijpen. 
“Details over het foerageergedrag van carnivoren dichtbij menselijke nederzettingen, kan helpen begrijpen waarom conflicten ontstaan en leiden tot betere strategieën om die problemen te vermijden. Zo kunnen de grote carnivoren alsnog samenleven met de mens”, besluit Yirga.

Meer weten?
Gidey Yirga: Gidey.YirgaAbay@ua.ac.be 
Prof. dr. Herwig Leirs: herwig.leirs@ua.ac.be of 03 265 33 19

Een samenwerking tussen de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Hasselt levert een nieuw wiskundig model op om vaccinatiestudies te analyseren. Dat moet leiden tot een verbeterd inzicht in de werking van ons immuunsysteem na een vaccinatie.

Om de verzamelde data van gevaccineerde personen te verwerken, worden er al langer wiskundige modellen ingezet. Het Vaccin en Infectieziekten Instituut (VAXINFECTIO) van de Universiteit Antwerpen en het Centrum voor Statistiek (CenStat) van de Universiteit Hasselt werken daarom al enkele jaren nauwgezet samen om statistische en wiskundige methoden in het onderzoek te integreren. Samen ontwikkelden ze een nieuw model dat nog meer inzicht moet verschaffen in de reacties van het immuunsysteem op vaccins.

“Uit de cijfers kon je altijd wel afleiden of het vaccin al dan niet werkte”, licht prof. dr. Niel Hens (Universiteit Antwerpen/Universiteit Hasselt) toe. “Maar de verantwoording voor die cijfers bleef vaak achterwege. Het nieuwe model stelt ons nu in staat de cijfers beter te verklaren en accurate voorspellingen te doen. We spitsen ons dan ook meer en meer toe op dit soort onderzoek om nog meer analyses mogelijk te maken.”

De onderzoekers van VAXINFECTIO en CenStat ontwikkelden het wiskundig model op basis van enkele theoretische inzichten om de immuniteit na vaccinatie op lange termijn te bestuderen. “Plasmacellen hebben een lange levensduur in bepaalde plekken van ons lichaam”, verklaart dr. Mathieu Andraud.“We werkten daarom een model uit met drie tijdscomponenten, die komen overeen met de levensduur van antilichamen en kort- en langlevende plasmacellen. Met behulp van dit model toonden we bijvoorbeeld aan dat 95% van de voor hepatitis A gevaccineerde patiënten beschermd blijft tot 23 jaar na de vaccinatie.”

Het nieuwe model biedt heel wat voordelen, onder meer voor de farmaceutische sector. “Je krijgt nu een veel beter inzicht in de manier waarop je deelnemers aan een vaccinstudie het best kan opvolgen. Zo is de beginfase bijvoorbeeld cruciaal. De vaccinatie en de observatiemomenten liggen dus best kort bij elkaar”, besluit Hens.
 
Meer weten?
Prof. dr. Niel Hens: niel.hens@ua.ac.be / niel.hens@uhasselt.be, 03 265 26 58 of 011 26 82 32.
Dr. Mathieu Andraud: mathieu.andraud@ua.ac.be of 03 265 29 37.

De overkoepelende studentenorganisatie ASK-STUWER organiseert op donderdag 29 maart haar jaarlijkse gocartrace. Tien studentenclubs van de buitencampussen en een ploeg van personeelsleden nemen het tegen elkaar op in een race rond de Campus Middelheim van de Universiteit Antwerpen.

Morgenmiddag strijden de verschillende studentenclubs van de buitencampussen van de Universiteit Antwerpen voor de overwinning op de jaarlijkse gocartrace van ASK-STUWER. Voor het eerst rijdt er dit jaar ook een team van personeelsleden mee. De teams trappen er in tweezitsgocarts de ziel uit hun lijf om als eerste over de eindstreep te rijden. De winnende club mag immers gratis binnen op de afsluitende TD.

“Maar er vallen ook prijzen te verdienen met allerlei randactiviteiten”, vertelt praeses Brecht Gorissen. “We voorzien dit jaar een beloning voor de studentenclub die het meeste sfeer creëert en het team dat zijn gocart het mooist versiert. En de supporters die de origineelste cheerleading-act in elkaar steken worden ook in de bloemetjes gezet.”

Praktisch:
De gocartrace wordt verreden op donderdag 29 maart vanaf 13 uur. Locatie: Campus Middelheim (Middelheimlaan 1 in Antwerpen).
 
Meer weten?
Gertjan Loots (ASK-STUWER): gertjan@ask-stuwer.be

Lezingenreeks aan Universiteit Antwerpen zet rol van chemie in de kijker

Minister Ingrid Lieten sluit slotavond Kekulé-cyclus XIV af

Ingrid Lieten, Vlaams minister van Innovatie, sluit op dinsdag 27 maart 2012 de Kekulé-cyclus XIV af. De cyclus, georganiseerd door de Universiteit Antwerpen,  focuste zes avonden lang op het belang van chemie in ons dagelijks leven.
De Kekulé-cyclus wordt georganiseerd door de universiteit en de Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging en wil de rol van de chemie in ons leven benadrukken.
De lezingen op de zesde en laatste avond staan volledig in het teken van doorbraken in de farmaceutische onderzoekssector. Zo komt u onder meer alles te weten over de toekomstige uitdagingen en de opportuniteiten bij het ontwikkelen van geneesmiddelen.
Die avond wordt ook de Janssen R&D-prijs uitgereikt aan een jonge onderzoeker in de medicinale chemie. Ingrid Lieten, Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en Armoedebestrijding, sluit af met een gelegenheidstoespraak.
 
Praktisch:
De slotavond van de Kekulé-cyclus XIV vindt plaats op dinsdag 27 maart 2012. De avond start om 19.30 uur in Aula Fernand Nedée (Gebouw Q) op de Campus Drie Eiken (Universiteitsplein 1, 2610 Antwerpen). Journalisten zijn van harte welkom.
 
Meer weten?
Els Grieten (Universiteit Antwerpen): 03 265 31 27 of els.grieten@ua.ac.be 
Het volledige programma vindt u op www.kekulecyclus.be 

Hier vindt u de tekst van de toespraak, die Vlaams minister Ingrid Lieten hield op de slotavond van de kekulé-cyclus.

Vanaf donderdag 29 maart mag theatermaker-ondernemer Franco Dragone zich eredoctor van de Universiteit Antwerpen noemen. Een dagje eerder geeft de bezieler van het Cirque du Soleil al een gastcollege aan de studenten Toegepaste Economische Wetenschappen.

Met het eredoctoraat voor Algemene Verdiensten wil de Universiteit Antwerpen de Italiaanse Belg eren voor zijn drang naar culturele vernieuwing en zijn zin voor ondernemerschap. Maar Dragone hecht ook veel belang aan onderwijs. Daarom geeft hij op woensdag 28 maart een gastcollege aan de studenten Toegepaste Economische Wetenschappen.

“Als directeur van een internationaal bedrijf heeft hij cultuur altijd met ondernemerschap weten te combineren”, zegt prof. Rudy Martens, decaan van de Faculteit TEW. “Onze studenten kunnen dus heel wat van hem opsteken als het op innovatie en creativiteit in het management aankomt. Het is voor ons hoe dan ook een hele eer zo iemand aan onze faculteit te mogen ontvangen.”

Dragone zal tijdens het gastcollege ingaan op het thema ‘creativiteit’. Ook de andere toplui van zijn Franco Dragone Entertainment Group komen naar Antwerpen. Zij zullen de studenten inwijden in de business strategy en de marketing strategy van het internationaal actieve bedrijf.

Praktisch:
Het gastcollege Innovatie en creativiteit in management:  de juiste balans en aanpak van Franco Dragone vindt plaats op 29 maart om 15.30 uur in lokaal C.204 op de Stadscampus (Prinsstraat 13) van de Universiteit Antwerpen. Journalisten zijn van harte welkom.

Meer weten?
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be en 0476 20 07 54.
De route naar de Stadscampus van de Universiteit Antwerpen vindt u hier.

Acht Europese landen, waaronder Duitsland, Nederland en Zweden, voerden de voorbije jaren in stedelijke omgevingen zogenaamde milieuzones in. Die maatregel wil de luchtkwaliteit in de stad verbeteren door het reduceren van de uitstoot van schadelijke stoffen.
 
Is het wenselijk om die milieuzones ook in Vlaanderen te introduceren? Het Steunpunt Personen en Goederenvervoer van de Universiteit Antwerpen onderzocht de vraag.

Persbericht

De Universiteit Antwerpen, Campus Vesta en de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken lanceerden vorig jaar het postgraduaat Adviseur Gevaarlijke Stoffen. Het nieuwe postgraduaat leidt specialisten op om bij incidenten met gevaarlijke stoffen snel de juiste maatregelen te nemen. Vooral brandweerlui en mensen uit de industrie schreven zich in voor de nieuwe opleiding.
 
De opleiding zit er voor de eerste lichting op. De laureaten nemen op woensdag 28 maart om 20 uur hun diploma in ontvangst, in aanwezigheid van Antwerps gouverneur Cathy Berx en Johan Meeusen, vicerector van de Universiteit Antwerpen.  Gedeputeerde Bart De Nijn, bevoegd voor Veiligheid, reikt mee de diploma’s uit.
 
De eerste proclamatie van het postgraduaat Adviseur Gevaarlijke Stoffen vindt plaats bij Campus Vesta, het provinciale opleidingscentrum voor brandweer, dringende geneeskundige hulpverlening en politie (Oostmalsesteenweg 75, 2520 Ranst (Emblem)).
 
Journalisten zijn van harte welkom op deze feestelijke aangelegenheid. Het volledige programma vindt u in de uitnodiging onderaan. Donderdagochtend 29 maart worden een persbericht en een foto van de proclamatie naar de media verstuurd.
 
Meer weten?
 
Peter De Meyer, persverantwoordelijke Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.been 0476 20 07 54
Jos Deloose, directeur brandweeropleidingen Campus Vesta: 03 205 19 61

De Universiteit Antwerpen krijgt er op donderdag 29 maart 2012 vijf doctores honoris causae bij. Ook theatermaker Franco Dragone mag zich voortaan eredoctor noemen.

Elk jaar eert de Universiteit Antwerpen een aantal academici en niet-academici met een eredoctoraat van de universiteit. Vier wetenschappers en een theatermaker behoren dit jaar tot de gelukkigen.
De Amerikaanse prof. Bernard McGinn ontvangt een eredoctoraat in de Letteren en Wijsbegeerte omwille van zijn toegewijd onderzoek naar mystiek in de westerse christelijke traditie. Leuk om weten: om zich te kunnen toeleggen op de Middelnederlandse werken van Hadewijch en Ruusbroec, leerde de Amerikaanse professor eerst Middelnederlands.

Het eredoctoraat in de Politieke Wetenschappen gaat naar de Amerikaanse prof. Peter J. Katzenstein. Hij verrichte onder meer baanbrekend werk op het vlak van de internationale politieke economie.
Voor zijn buitengewone wetenschappelijke carrière wordt de Belgische wiskundige prof. Luc Devroye beloond met een eredoctoraat in de Wiskunde en Informatica. Hij leverde briljante bijdragen aan de generatie van willekeurige getallen, de statistiek, de patroonherkenning en de analyse van algoritmen en datastructuren.

De Duitse prof. Harald zur Hausen ontving in 2008 al een Nobelprijs voor Geneeskunde voor zijn ontdekking van het papillomavirus bij baarmoederhalskanker. Dit jaar krijgt hij ook een eredoctoraat in de Geneeskunde van de Universiteit Antwerpen.
Theatermaker Franco Dragone, de bezieler van Cirque du Soleil en internationaal ambassadeur van de Belgische cultuursector, ontvangt een eredoctoraat voor Algemene Verdiensten. Dragone zal namens de vijf kersverse eredoctoren een dankwoord uitspreken.
De hele ceremonie wordt opgeluisterd met visueel verrassende en aantrekkelijke voorstellingen van Hilde Heijnen en Alain Pringels.
 
Praktisch:
De Universiteit Antwerpen reikt haar eredoctoraten uit op donderdag 29 maart 2012. De plechtigheid start om 10.30 uur in de Aula Rector Dhanis (Kleine Kauwenberg 12-16, 2000 Antwerpen). Journalisten zijn vanzelfsprekend van harte welkom.
Na de plechtigheid kunnen journalisten de kersverse doctores probleemloos om een korte reactie vragen. Media die een uitgebreider interview willen met een van de eredoctores, nemen contact op met Peter De Meyer, persverantwoordelijke van de Universiteit Antwerpen: peter.demeyer@ua.ac.be of 03 265 47 11.
De route naar de Stadscampus vindt u hier. Om in de buurt van de Stadscampus te parkeren, volgt u de blauwe parkeerroute Meir Universiteit.

Barbara Michiels (Universiteit Antwerpen) ging na hoe huisartsen omgaan met een griepepidemie

Griep? Te behandelen? Te voorkomen? En de huisarts zelf?

Tijdens een griepepidemie is het alle hens aan dek in de huisartspraktijk. Huisartsen moeten echte griep van griepachtige aandoeningen onderscheiden, correct behandelen en informeren hoe griep te voorkomen. Maar over al deze aspecten, diagnose, behandeling en preventie bestaan nog veel onzekerheden, stelt Barbara Michiels, huisarts-onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen in haar doctoraatsscriptie.

Griep?
Tijdens een griepepidemie neemt de waarschijnlijkheid voor echte griep toe van 62% naar 79% in geval van ‘eerder contact met personen met griep’, hoesten, ‘ophoesten van slijmen op de eerste ziektedag’ en koorts (>37,8°C). Hiervoor onderzocht dr. Michiels  klinische gegevens en laboratoriumresultaten van wel 4597 grieppatiënten door 138 peilartsen verzameld gedurende vijf opeenvolgende winterperiodes (2002-2007). Griep uitsluiten lukt huisartsen beter. Zonder hoest en koorts daalt de waarschijnlijkheid voor echte griep van 25% naar 7% buiten een epidemie.

Te behandelen?
Voor behandeling met griepremmers is er geen onderzoeksbewijs dat het de kans op overlijden of ziekenhuisopname bij ouderen en risicopersonen vermindert. Het kleine bewezen voordeel van deze geneesmiddelen op ziektedagen weegt niet op tegen de nadelen. Hiervoor maakte ze een systematische overzicht van de beschikbare en gepubliceerde geneesmiddelenstudies.

Te voorkomen?
Met een vergelijkbare methodologie en onafhankelijk van anderen, toonde ze aan dat het klassieke griepvaccin bij gezonde volwassenen en kinderen (≥ 6 jaar) griep wel kan voorkomen. Maar ook dat er opvallend weinig bewijs van goede kwaliteit is dat griepvaccinatie complicaties zoals longontsteking, ziekenhuisopname of overlijden voorkomt.

En de huisarts zelf?
Omdat ook huisartsen kunnen griep krijgen en overdragen  op hun patiënten onderzocht ze voor het eerst of huisartsen zich laten vaccineren en of het vaccin bij hen werkt. Dat doet het vooral bij jonge huisartsen. In vergelijking met 60% in 1997-1998 waren vorige jaar 77% van de huisartsen gevaccineerd tegen griep.

Meer weten?
Een uitgebreider persbericht over de doctoraatsscriptie van Barbara Michiels.