Bruggen over woelig water. Bridges over Troubled Water.

Abstract:

In dit onderzoek vormen processen van sociale mobiliteit (opwaarts, neerwaarts, status-quo) bij generatie-armen het onderwerp. Generatie-armoede is een toestand die per definitie persistent is en generatie-armen zijn diegenen die de kloof die armoede slaat met de rest van de samenleving niet kunnen overbruggen, zeker niet op eigen kracht en heel erg moeilijk met hulp van anderen. Niettemin werd er door generatie-armen in interviews vaak melding gemaakt van een aantal “dikke nekken” in de familie, (half)broers, (half) zussen, nonkels of tantes die in tegenstelling tot de respondent aan het woord uit de armoede waren geraakt. Deze interviews werden gedaan in kader van voorgaand OASeS-onderzoek naar de leefwereld van de armen zoals “Naar het Middelpunt der armoede” (Steenssens, Vranken, 1996) en de netwerkonderzoeken (Peeters, Vranken, 1999; Thys, 2001).
De centrale vraag draait rond de specificiteit van mobiliteit bij armen. Hoe komt het dat sommige wel en andere niet opwaarts mobiel zijn? Wordt er gebruik gemaakt van de klassieke hefbomen als onderwijs en arbeid, of zijn er andere doorslaggevende factoren, zoals bijvoorbeeld de “Verenigingen Waar Kansarmen het Woord nemen”? In welke mate kan er gesproken worden van structurele bruggen over de kloof of speelt misschien de toevalsfactor (zoals bijvoorbeeld huwelijk met iemand van een hogere sociale laag) een belangrijke rol? En welke plaats nemen psychologische factoren in?
De meest geschikte methode om deze vragen te onderzoeken vonden we in de biografische methode. Levensverhalen beslaan, het spreekt voor zich, de ganse levensloop. Sociale mobiliteit is een proces dat moeilijk in een bepaalde levensfase af te bakenen valt, maar doet zich juist voor in een wisselwerking tussen heden, verleden en toekomst. De kwalitatieve benadering van de levensloop laat toe verkennend werk te leveren. Weinig is al geweten over de belangrijkste factoren in mobiliteit bij armen.

The processes of social mobility within the group of intergenerational poor make up the central subject of this research project. Intergenerational poverty is by definition a persistent condition and intergenerational poor are -again by definition- those who are, by themselves, unable to narrow the gap between them and the remainder of society and what's more, even with the help of others it remains a difficult task. Nevertheless we recorded in previous researches ("Naar het middelpunt der armoede", Steenssens, Vranken, 1996; "Van kansarme jongeren naar arme netwerken", Thys, Vranken, 2001) interesting statements about (half)brothers, (half)sisters, uncles or aunts who in contrast to the interviewed poor actually did bridge the gap (at least in their own perception). These quotes made us wonder about the nature of social mobility within the poorest segment of society.
Which are the characteristics of social mobility within that group? Are they different from the rest of society? How come that some of them are and others are not socially mobile? Do they use classical driving forces such as education and labour? Or are other factors more crucial to upward mobility? Are the bridges which were crossed of a structural nature or could they be described as accidental? How important are psychological mechanisms in the process of social mobility? Etc …
The most suited method to investigate these questions is found within the biographical tradition. Not only is the research question explorative, it also needs the range of a whole life to be answered. The lifehistory method meets both of these demands.

Publications:

THYS, R., DE RAEDEMAECKER, W. & VRANKEN, J. (2003), Bruggen over woelig water, Antwerpen: UA - OASeS.

THYS, R., DE RAEDEMAECKER, W. & VRANKEN, J. (2004), Bruggen over woelig water. Is het mogelijk om uit de generatie-armoede te geraken?, Leuven / Voorburg: Acco.

VAN DE VELDE, M. & VRANKEN, J. (2005), Bruggen over woelig water. (Hoe) kunnen de hulpverlening, het middenveld en de media helpen om de kloof tussen armen en de rest van de samenleving te overbruggen? , Antwerpen: UA - OASeS.