| Academiejaar: | 2007-2008 |
| Code opleidingsonderdeel: | 3BSOC-060E |
| Semester: | 2e semester |
| Studiepunten: | 6 |
| Uren Studietijd: | 168 |
| Uren theorie: | 45,00 |
| Uren praktijk: | |
| Uren andere: | |
| Deeltijds programma: | 1 |
| Titularis(sen) | Therese Jacobs
|
| Taal waarin de cursus wordt gedoceerd: | Engels |
| Info semesterexamen: | semesterexamen in juni |
| Info contractrestrictie: | |
1. Aanvangscompetenties (begintermen)
*Algemene competenties
*Algemene competenties
- Algemene kennis van sociaal-wetenschappelijke theorie, onderzoek en problemen van beleid.
- Interesse voor bevolkingsproblematiek in Europa en wereldwijd.
*Volgtijdelijkheid
2. Eindcompetenties (eindtermen)
- Kennen van voornaamste concepten, meetinstrumenten en grafische voorstellingen van de demografie.
- Onderscheiden van voor- en nadelen van cross-sectionele en longitudinale benaderingen.
- Kennen van algemene trends van de bevolkingsontwikkeling in Vlaanderen, België, Europa en in de wereld.
- Kunnen analyseren van een demografisch fenomeen in termen van demografische transities.
- Kunnen analyseren van recente evoluties in de vruchtbaarheid, mortaliteit en migratie in Europa als beleidsproblemen.
3. Inhoud
De cursus is opgevat als de begeleide zelfstudie van een cursustekst en twee artikelen (zie studiewijzer en road map op BB). Studenten bereiden in groep de sessies voor. In elk sessie worden specifieke aspecten van de tekst aan de orde gebracht. Geleidelijkaan verschuift de aandacht naar het creatief omgaan met het materiaal.
Drie externe sprekers laten toe om het studiemateriaal levendig te maken en te verdiepen.
De cursustekst omvat 6 hoofdstukken. Het eerste deel omvat hoofdstukken die gewijd zijn aan de bevolkingsstructuur, met aandacht voor de evoluties in de wereldbevolking, de historische evolutie van de bevolking met bijzondere aandacht voor eerste en tweede demografische transitie, de verscheidenheid in de leeftijdsopbouw van de bevolking en in de verdeling naar geslacht in de leeftijdsgroepen. Als aanloop naar de volgende hoofdstukken behandelen we het onderscheid tussen transversale en longitudinale benaderingen.
Het tweede deel omvat vooreerst een hoofdstuk over vruchtbaarheid. Het verschil tussen TVC en cohort vruchtbaarheid wordt uitgelegd, de recente evoluties in Europa worden geanalyseerd in termen van uitstel/afstel/recuperatie van de eerste geboorte. De impact van het sociaal-economische milieu op de vruchtbaarheid komt vervolgens aan bod. Dan volgt een hoofdstuk over de mortaliteit. Eerst komt een technische uiteenzetting waarin diverse sterftecijfers en –tabellen worden toegelicht, inclusief berekeningen van levensverwachting. Dan volgt een analyse van de vraag of de huidige sterftepatronen in de geïndustrialiseerde landen wijzen op een compressie in de laatste levensjaren. Vervolgens komt de impact van de AIDS-pandemie op de bevolking aan bod en afsluitend de samenhang tussen sociaal milieu en sterfte. Migratie is het onderwerp van het laatste hoofdstuk. Vooreerst wordt de problematiek van het meten van migratie (stock en flow) behandeld. Dan zoomen we in op het fenomeen van de verstedelijking in ontwikkelingslanden en de gevolgen voor de leefsituatie op het platteland. Ten slotte wordt het demografische gedrag van migrantenbevolkingen geanalyseerd.
De artikelen zijn van de hand van twee bekende Britse demografen: Hobcraft J (2006) en Coleman D. (2006)
4. Werkvormen
Contactmomenten: HoorcollegesWerkcolleges
Eigen werk: Opdrachten:IndividueelOpdrachten:In groep
5. Evaluatievormen
Examen: Mondeling met schriftelijke voorbereidingGesloten boek
Permanente evaluatie: Opdrachten
Presentatie
6. Noodzakelijk studiemateriaal
Therese Jacobs (2007), Sociale demografie: alle hoofdstukken op Blackboard
Hobcraft J. (2006), The ABC of demographic behaviour: How the interplays of alleles, brains, and contexts over the life course should shape research aimed at understanding population processes. Population Studies, Vol 60, n° 2, pp 153-187
Coleman D. (2006), Immigration and Ethnic change in Low-Fertility Countries: A third demographic transition. Population and development Review, 32 (3), pp401-446
7. Facultatief studiemateriaal
8. Studiebegeleiding
De aansturing van de opdrachten wordt begeleid door:
Veerle de Maesschalck