In de literatuur over kwalitatief onderzoek wordt een groot aantal soorten van steekproeftrekken genoemd. Het woord ‘steekproeftrekken’ (‘sampling’) lijkt al te verwijzen naar een generaliserende pretentie. Maar steekproeftrekken heeft niet altijd te maken met het generaliseren van de resultaten van een onderzoek naar een populatie, domein of ander geval. Steekproeftrekken kan ook andere doelen dienen zoals het meer valide maken van concepten, het verhogen van de interne validiteit, het specificeren van het domein van een theorie of het toetsen van een theorie. (Het Engelse ‘sampling’ lijkt hier beter te passen dan het Nederlandse ‘steekproeftrekken’.) Een steekproef hoeft dus niet steeds gezien te worden als een representatief deel van iets groters of een verwijzing naar iets anders, maar kan ook andere doelen dienen.
Het is echter gebruikelijk de term ‘doelgerichte steekproef’ te beperken tot steekproeven die andere doelen dienen dan statistische representatie, andere doelen van randomisering. Een doelgerichte steekproef is geen aselecte steekproef, maar een (opzettelijk!) selecte steekproef.

Alle vormen van steekproeftrekken  kunnen in twee groepen worden in gedeeld:

A. Aselect steekproeftrekken of gerandomiseerd steekproeftrekken (‘random sampling’); zie voor de vele soorten van aselecte steekproeven statistiek- en algemene methodeboeken.

B. Select steekproeftrekken of doelgericht steekproeftrekken (‘purposeful sampling’); deze vormen zijn typerend voor kwalitatief onderzoek.

Een van de vragen die kan opkomen is: welke vorm van steekproeftrekken past bij welke vorm van generaliseren?
 
 

Hilde Bastiaens is docente aan de universiteit Antwerpen, vakgroep Eerstelijns- en interdisciplinaire zorg.

Katrien Bombeke en Giannoula Tsakitzidis zijn doctoraatsstudenten verbonden aan dezelfde vakgroep. Zij zijn allen ervaren kwalitatieve onderzoekers.
 

Sibyl Anthierens is na haar studies sociologie gedoctoreerd in de medische wetenschappen en is nu als post-doc onderzoeker verbonden aan de Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire zorg & het vaccin- en infectie instituut van de UA.  Ze is actief betrokken bij verschillende nationale en internationale projecten die het voorschrijfgedrag van artsen bestuderen door gebruik te maken van kwalitatieve onderzoeksmethoden.

Linda Symons is psychologe en werkt sinds 2004  bij Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire zorg van de UA.  Ze is actief betrokken bij verschillende nationale en internationale projecten met kwalitatief onderzoek.  In deze onderzoeken ligt haar bijdrage vooral bij de datacollectie (interviewen, focusgroepen modereren, …) en bij het analyseren van de data. Zij begeleidt studenten en beginnende onderzoekers bij kwalitatief onderzoek en werkt mee in het communicatieonderwijs aan studenten geneeskunde.

NVivo 9 Inleidende sessie voor nieuwkomers

NVivo is een softwareprogramma dat de kwalitatieve onderzoeker toelaat aan projectmanagement te doen (ordenen van data), de data te analyseren (coderen) en te exploreren (bevragen van de data: queries). Deze workshop richt zich tot personen die nog geen ervaring hebben met NVivo9 en die kennis willen maken met de belangrijkste functionaliteiten van het programma.
 

Etnografie bij migrantenpopulaties

Deze workshop gaat over etnografisch onderzoek bij moeilijk bereikbare doelgroepen binnen migrantenpopulaties, van vrouwen, tot senioren, vluchtelingen, asielzoekers en illegalen. Er zal worden ingegaan op de bijzondere obstakels van het onderzoeksveld die het voor een etnograaf lastig maken om veldwerk te doen in deze groepen. Verder zullen de problemen worden behandeld die zich voordoen bij het verzamelen van bruikbare onderzoeksgegevens door middel van participerende observatie. Ten slotte zullen de voor- en nadelen worden besproken van de rol die een onderzoeker kan innemen in dit soort onderzoek.
 

Focusgroepen coördineren

Deze workshop biedt praktische aanknopingspunten om focusgroeponderzoek te organiseren en te leiden als moderator. Voor welk type vragen leent zich het focusgroeponderzoek en waarin onderscheidt de methodiek zich van individuele interviews? De rol van de moderator staat centraal evenals de inzet van specifieke vraagtechnieken met het oog op het proceskarakter en de dynamiek van een focusgroep. Deelnemers krijgen een antwoord op de vraag waar zij rekening mee moeten houden als zij voor deze methode kiezen.