Evalueren om te leren


Lezing op donderdag 16 februari 2012 om 19.00u
Prof. Mien Segers
Maastricht University

Tijdens de lezing staan twee vragen centraal: welke rol kan evaluatie spelen in het onderwijs en wat zijn de gangbare misconcepties over evaluatie bij docenten, leerlingen en ouders? Ingegaan zal worden op de discussie die in vele Europese landen en in de US worden gevoerd over de betekenis en de zin of onzin van de benaderingen Evalueren Van het Leren en Evalueren om te Leren. Implicaties van deze discussie voor de lerarenopleiding worden toegelicht. Tijdens de workshop krijgen deelnemers de gelegenheid om hun evaluatievisie en –praktijk toe te lichten en met de workshopleider en – deelnemers in gesprek te gaan over mogelijkheden, onmogelijkheden, do’s en don’ts.   

Achtergrond info:
"Mijn onderzoek richt zich hoofdzakelijk op de beoordeling van mensen, het zogenaamde ‘assessment’. In een dergelijke beoordeling wil je te weten komen wat mensen kennen en kunnen. Daartoe worden de afgelopen jaren nieuwe methodes ingezet, zoals het portfolio, peer assessment en de 360 graden feedback. Een portfolio is een (soms digitale) persoonlijke map die een inventarisatie biedt van iemands persoonlijke competenties, onderbouwd met bewijzen, gerelateerd aan een standaard en voorzien van een persoonlijk stappenplan. Peer assessment is een methode waarbij studenten of medewerkers elkaars werk beoordelen en elkaar adviezen geven voor verbetering. De 360 graden feedback is een instrument waarbij een aantal personen vanuit een verschillende invalshoek feedback geven over het gedrag van de beoordeelde persoon met als doel een zo breed mogelijk beeld te schetsen van het gedrag van de werknemer of student.
Er wordt al veel onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid van deze beoordelingen, maar dat is zeker niet mijn opzet. Ik kijk naar het beoordeelde individu en niet naar de resultaten voor de beoordelaar. Ik verricht mijn onderzoek in scholen, vooral in het Middelbaar Beroeps Onderwijs, op universiteiten en in organisaties, zoals bedrijven. De centrale vraag daarbij is: wat voor effect hebben deze beoordelingswijzen op mensen? Zet het ze aan tot werken aan hun ontwikkeling? Vertonen ze een grotere inzet om hun competenties te verhogen? Gaan ze harder studeren om beter te presteren? Leren ze meer door het feit dat ze feedback krijgen van anderen? Met andere woorden: worden leerlingen, studenten en werknemers inderdaad aangestuurd door beoordelingen?
Vaak zie ik dat deze vormen van beoordeling niet werken in organisaties. De reden is dat ze worden gebruikt als middel voor beloning of straf, zogenaamde summatieve doelen. De beoordelaars vormen hun oordeel op basis van de methoden en verbinden er volgens besluiten aan. Iemand wordt bevorderd of juist niet bevorderd. Iemand krijgt een salarisverhoging of niet. Dat zorgt ervoor dat de beoordelingsmethoden een compleet ander effect krijgen. Je kunt niet tegelijkertijd stimuleren en straffen door inzet van een beoordelingsinstrument. Dat is exact het probleem. Veel organisaties willen de genoemde methoden op beide manieren gebruiken en dat werkt niet. De student of werknemer raakt in een spagaat, hij weet niet meer wat hij moet doen. Hij wil graag eerlijk meewerken aan een beoordeling om uit te vinden hoe hij zijn competenties kan verbeteren, maar realiseert zich dat tekortkomingen bestraft zullen worden. Hij zal vervolgens toewerken naar een sociaal wenselijke beoordeling. En die schiet zijn doel volledig voorbij.
Er is nog zo goed als geen onderzoek op dit terrein verricht, dus het is zaak dat er op korte termijn harde bevindingen komen die scholen en organisaties kunnen aantonen dat de beoordelingsmethoden niet moeten worden ingezet zoals dat nu vaak gebeurt. Ik presenteer mijn resultaten op grote Europese congressen en op bijeenkomsten voor scholen en organisaties en verwacht dat op die manier de boodschap langzaam doorsijpelt naar de verantwoordelijke instanties. We moeten een cultuurslag maken. Toetsen en beoordelen wordt nog te veel en enkel in verband gebracht met zakken en slagen. Het beoordelen kan een zeer krachtig instrument zijn om het leren van mensen te ondersteunen. Daarbij speelt feedback een essentiële rol.”
 
 
Workshop over dit thema met Prof Mien Segers op vrijdag 17 februari 2012 
van 9.00u tot 12.00u
Tijdens de workshop zal, in kleinere groep, dieper ingegaan worden het thema.