Centrum voor stadsgeschiedenis Samenstelling De Munck Bert (Woordvoerder) Arnout Anneleen Baatsen Inneke Beghein Stefanie Bisschops Tim Blondé Bruno De Bie Annelies De Groot Julie De Kerf Raoul De Meyer Anke De Rock Jelle Debackere Ellen Decraene Ellen Denis Britt Deschrijver Sonja Dierckx Katrien Greefs Hilde Hanus Jord Heynickx Rajesh Janssens Ellen Marnef Guido Masure Hadewijch Overlaet Kim Puttevils Jeroen Stabel Peter Sturtewagen Isis Tritsmans Bart Van Damme Ilja Van de Walle Tineke Van Roy Vincent Verbist Botho Verhoeven Gerrit Verhoeven Pieter Vermoesen Reinoud Versieren Jelle Soens Tim (Geassocieerd lid) Van Ginderachter Maarten (Geassocieerd lid) Thijs Alfons (Emeritus) Coenen Ann (Onbezoldigd lid) De Laet Veerle (Onbezoldigd lid) De Meester Jan (Onbezoldigd lid) De Roo Tom (Onbezoldigd lid) Mazeure Nicolas (Onbezoldigd lid) Ortmanns Elke (Onbezoldigd lid) Van Aert Laura (Onbezoldigd lid) Van Dijck Maarten (Onbezoldigd lid) Krachtlijnen Het lopend onderzoek binnen het Centrum voor Stadsgeschiedenis concentreert zich momenteel op de ambachten in de preïndustriêle maatschappij, de sociale geschiedenis van de steden in de late middeleeuwen en de zestiende eeuw, de geschiedenis van de materiële cultuur en het verbruik (middeleeuwen-achttiende eeuw), de geschiedenis van markten en detailhandel (middeleeuwen-achttiende eeuw), de boekgeschiedenis. Binnen het onderzoek van het Centrum voor Stadsgeschiedenis ligt de klemtoon op onderzoeksthema''s en methodes die de uitbouw van een echt geïntegreerde geschiedenis mogelijk maken. In de lopende onderzoeksprojecten worden dan ook vaak de grenzen van de historische subsdisciplines (religie, cultuur, politiek, economie, etc.) doelbewust overschreden. De onderzoeken hebben bovendien met elkaar gemeen, dat de ''stedelijkheid'' zelf steeds als een verklarende variabele wordt gebruikt. Website http://www.stadsgeschiedenis.be/ Projecten Toon de projecten van deze onderzoeksgroep Wetenschappelijke opdracht in de economische en stadsgeschiedenis  01/10/2013 - 30/09/2014 Abstract De ambitie van deze wetenschappelijke opdracht is om de economische geschiedenis van ambachtslui te koppelen aan fundamentele politieke, cultureel-mentale, intellectuele en epistemische transformaties tussen de vijftiende en negentiende eeuw. Enerzijds zal op basis van eerder en lopend onderzoek een monografie geschreven worden rond de ambachtsgilden in de Zuidelijke Nederlanden. Daarop verder bouwend zullen een aantal nieuwe onderzoekspistes ontwikkeld worden waarin het verband tussen stad en moderniteitsvertogen verder wordt onderzocht (in Europa en daarbuiten). Looptijd 01/10/2013 - 30/09/2014 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De internationale handel van de Nederlanden in cijfers: verwerking van de belastingsregisters van het midden van de zestiende eeuw in een relationale databank  01/02/2013 - 31/12/2013 Abstract In dit project zullen een reeks mid-zestiende-eeuwse registers over de belasting op import en export naar en uit de Nederlanden ingegeven worden in een relationele databank die online beschikbaar zal gemaakt worden. De data laten een gedetailleerde analyse toe van de internationale handel in een economische bloeiperiode van de regio. De volumes van bepaalde goederencategorieën (bv. textiel) zullen berekend worden, net zoals de relatieve rol van specifieke groepen kooplieden (Nederlandse en buitenlandse kooplieden) en handelssteden in de import en export. Zo kunnen we voor zowel de Nederlandse handelssteden als voor de handelsgroepen commerciële profielen samenstellen die het onderzoek dat nu vooral gebruik maakt van totale cijfers toelaat een stap voorwaarts te zetten. De data-input zal uitgevoerd worden door studenten geschiedenis als vakantiejob onder supervisie van de projectaanvrager. De data worden ingezet in de publicatie van het proefschrift van de aanvrager bij een Engelstalige uitgever en in een of meerdere A1-artikel(s) (afhankelijk van de resultaten van de databank) in een tijdschrift gespecialiseerd in de economische geschiedenis. Door het online beschikbaar stellen van de databank kunnen zowel Belgische als buitenlandse onderzoekers deze data gebruiken en waar mogelijk combineren met soortgelijke bronnen uit andere Europese regio''s. Zo kunnen we de vroegmoderne Nederlanden als een nieuw stuk in de puzzel van de geschiedenis van de Europese handel ingepast worden. Looptijd 01/02/2013 - 31/12/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Puttevils Jeroen Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De opkomst van een 'moderne' arbeidsmarkt? Het profiel van landarbeiders in een vroegmodern, commercieel akkerbouwsysteem: de Wase polders (1650-1850)  01/02/2013 - 31/12/2013 Abstract In de recente geschiedenis blijft het transitiedebat over de overgang van een feodale rurale samenleving, naar een peasant-maatschappij en tenslotte naar een kapitalistische rurale economie, prominent aanwezig. In dit transitieproces worden polderboeren vaak gezien als pioniers die de weg effenden naar grootschalige en marktgerichte landbouw. Het ontstaan van rurale loonarbeid wordt hierbij gezien als de voorbode van een ''moderne'' marktwerking. Dankzij dit project kan de vroegmoderne arbeidsmarkt van de Wase polders in kaart gebracht worden. Vragen naar de marktwerking, naar de oorsprong en de reikwijdte van het arbeidsleger vormen de leidraad: zijn de polderboeren met hun arbeidsvraag pioniers in het ontstaan van een ''moderne'' arbeidsmarkt? Of zijn de systemen nog steeds ''traditioneel'' en bijgevolg gericht op informele relaties en op wederkerigheid? Om hierop een afdoend antwoord te geven is er nood aan een grootschalige analyse van het profiel van de arbeiders die in dienst van polderboeren traden. Door de inzet van drie jobstudenten is het mogelijk om een massa aan archief te verwerken, op zoek naar informatie over arbeidsrelaties. Aangezien dergelijke gegevens moeilijk op te sporen zijn, er een hele waaier aan bronnen moet doorgenomen worden (memorie- en grootboeken, boedels) en het studiegebied zeer uitgebreid is, kan enkel projectfinanciering leiden tot de uitbouw van een databank, nodig voor publicaties en raadpleegbaar voor de collega''s van het departement. Looptijd 01/02/2013 - 31/12/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Vermoesen Reinoud Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Wetenschappelijke opdracht in het kader van het onderzoek naar de handelsnetwerken in Antwerpen.  01/02/2013 - 31/07/2013 Abstract Met dit project wordt gekeken naar de handelsnetwerken in Antwerpen vanuit een internationaal perspectief en met aandacht voor het belang van actoren uit het buitenland. De uitbouw, werking en machtsrelaties in handelsnetwerken zal in kaart gebracht worden aan de hand van diepte-onderzoek naar de internationale relatienetwerken met Antwerpen. Deze havenstad is een uitstekende casus voor een dergelijk onderzoek omdat de stad net in dit tijdperk van industrialisering en modernisering terug rechtstreeks toegankelijk was voor het internationale maritieme verkeer (sinds 1795). Looptijd 01/02/2013 - 31/07/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Greefs Hilde Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De stad op het platteland. Textielproductie en stadplattelandrelaties in het Vlaamse "Westland" (15de-16de eeuw).  01/01/2013 - 31/12/2016 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/01/2013 - 31/12/2016 Onderzoeker(s) Co-promotor: Soens Tim Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Erfgenamen, familiebanden en stedelijke verenigingen. Stedelingen en hun netwerken in 16de-eeuws Mechelen.  01/10/2012 - 30/09/2015 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2015 Onderzoeker(s) Co-promotor: Van Dijck Maarten Mandaathouder: Overlaet Kim Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Het scheurende weefsel. Familie, vrienden en buren: alledaagse sociale relaties in een veranderende stedelijke omgeving (Brussel - Antwerpen 1715-'90).  01/10/2012 - 30/09/2015 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2015 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Verhoeven Gerrit Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Armenzorg en gemeenschapsvorming in de Zuidelijke Nederlanden, ca. 1300-1600.  01/10/2012 - 30/09/2014 Abstract Dit FWO-project bestudeert armenzorg in drie steden in de Zuidelijke Nederlanden (Gent, Mechelen en Sint-Winoksbergen) van circa 1300 tot 1600. Op een geïntegreerde manier en voor een lange termijn ga ik na hoe door armenzorg (in de brede in van het woord) stedelijke gemeenschappen en solidariteit werden gevormd. Centraal staat de vraag welke gemeenschappen werden geïmpliceerd of gevormd wanneer werd beslist wie in aanmerking kwam voor zorg, en hoe dit evolueerde op lange termijn. Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2014 Onderzoeker(s) Co-promotor: Stabel Peter Mandaathouder: Masure Hadewijch Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De materialiteit van manieren en de gemanierdheid van de materialiteit. Tafelen en tafelcultuur in de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Zuidelijke Nederlanden.  01/10/2012 - 30/09/2014 Abstract Tot op heden blijft een studie naar de materiële cultuur van de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne eettafel nog uit. In het zog van de microstoria en de Alltagsgeschichte is er echter sedert de jaren ''80 al heel wat inkt gevloeid over zowel de materiële aspecten van zowel eetkamer als keuken. De introductie van nieuwe objecten en materialen werd geanalyseerd alsook de sociale reikwijdte ervan werden geduid. Dat ook de culturele appreciatie en cultivering van een "burgerlijke geciviliseerde tafelcultuur" meer en meer zichtbaar werd, is een stelling die sterk aanleunt bij Elias'' civilisatiemodel en vooral in de Angelsaksische historiografie reeds de uitgangshypothese werd van menige studie over didactische literatuur en manierenboekjes. Hoewel de zestiende-eeuwse steden in de Zuidelijke Nederlanden reeds vaak werden aangestipt als centra waar niet alleen de benodigde infrastructuur en know-how voor productinnovaties aanwezig waren maar ook een constante kruisbestuiving van sociaal-culturele gedragsrepertoires dialoog voerde met de nieuwe stedelijke middengroepen, zijn ze echter stiefmoederlijk behandeld. Dit onderzoeksproject beoogt daarom zowel de materiële aspecten van het tafelen te duiden, alsook de culturele kaders waarbinnen tafelgerei zich kon ontwikkelen als middelaar voor de constructie van sociaal en cultureel kapitaal. Samen met boedelinventarissen zal daarom ook een systematische analyse van manierenboekjes en gedragsliteratuur de ruggengraat van dit onderzoek vormen. Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2014 Onderzoeker(s) Co-promotor: Stabel Peter Mandaathouder: Baatsen Inneke Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kerkmuziek en confessionalisering in transformatie. Casus Antwerpen, ca. 1585-1794.  01/10/2012 - 30/09/2014 Abstract Dit project beoogt de wisselwerking tussen religieuze muziek en een stedelijke maatschappij tijdens een periode van belangrijke transformaties te bestuderen. Enerzijds zal nagegaan worden hoe religieuze muziek gebruikt wordt als middel bij het tot stand brengen en handhaven van een confessionele identiteit, anderzijds zal de invloed van religieuze, politieke en sociaal-culturele veranderingen op de productie en consumptie van religieuze muziek in kaart gebracht worden. Via een doorgedreven historische contextualisering van het stedelijk muziekleven en haar actoren wil deze studie nieuwe inzichten ontwikkelen betreffende de mogelijke betekenissen en het functioneren van religieuze muziek binnen een urbane omgeving. Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2014 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Mandaathouder: Beghein Stefanie Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis 'Menselijk kapitaal' vanuit een huishoudperspectief: kennisinvesteringen in vroegmodern Antwerpen, Gent, Lier en Aalst.  01/10/2012 - 30/09/2014 Abstract Dit project tracht via seriële rekeningen van voogden onderwijsinvesteringen op huishoudniveau te kwantificeren en zo de vinger te leggen op eventuele veranderingen in de scholingsgraad en de aard van het onderwijs in de vroegmoderne periode. Door die gegevens te koppelen aan het volledige huishoudbudget, het sociaal-economische profiel van de (overleden) ouder(s), het aantal kinderen, enz.- en dit voor vier verschillende steden (Antwerpen, Gent, Lier en Aalst) - moet duidelijk worden waarom de Oostenrijkse Nederlanden (of althans sommige steden in de regio) op het einde van de achttiende eeuw niet langer koplopers waren op het gebied van geletterdheid en gecijferdheid. Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2014 Onderzoeker(s) Co-promotor: Hanus Jord Mandaathouder: De Bie Annelies Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Thuis in de zestiende-eeuwse stad. Materialiteit en domesticiteit in het graafschap Vlaanderen (1450-1650).  01/10/2012 - 30/09/2013 Abstract Hoe werd ''huiselijkheid'' materieel vertaald binnen een zestiende-eeuwse stedelijke context? Hoewel deze vraag al vaker het onderwerp van studie was voor laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Italiaanse steden en voor het Engelse platteland, blijft de wooncultuur in steden in de Zuidelijke Nederlanden grotendeels onderbelicht. Niet alleen is nog maar weinig geweten over de fysieke eigenschappen van de woning en de organisatie van de interne ruimte, nog minder is duidelijk over de inrichting en het gebruik van deze ruimte en de (culturele) betekenis van de objecten waarmee stedelingen zich omringden. Objecten zoals schilderijen, spiegels en beelden waren immers niet enkel "decoratief" in de enge betekenis van het woord, maar konden eveneens drager of materiële middelaar zijn van een belangrijke culturele en symbolische betekenis, net omdat ze functioneerden binnen een huiselijke setting en binnen de rituelen van elke dag. Dit onderzoek wil daarom de (materiële) wooncultuur in zestiende-eeuws Brugge, Oudenaarde en Gent onderzoeken door deze wooncultuur te beschouwen als resultante van de interactie tussen (woon)ruimte, objecten en het dagelijkse leven. Boedelinventarissen, testamenten, iconografie en bouwarcheologische rapporten worden gehanteerd als toegang tot de diverse aspecten van deze laatmiddeleeuwse en vroegmoderne stedelijke huiselijkheid. Looptijd 01/10/2012 - 30/09/2013 Onderzoeker(s) Co-promotor: Stabel Peter Mandaathouder: De Groot Julie Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Wetenschappelijke opdracht in de stadsgeschiedenis.  01/10/2012 - 30/06/2013 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2012 - 30/06/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis GIStorical Antwerp: een micro-level data tool voor de studie van vroegere stedelijke samenlevingen, proefstudie: Antwerpen  02/07/2012 - 31/12/2017 Abstract Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de Vlaamse overheid. UA levert aan de Vlaamse overheid de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract. Looptijd 02/07/2012 - 31/12/2017 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Munck Bert Co-promotor: Greefs Hilde Co-promotor: Soens Tim Co-promotor: Stabel Peter Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Voorbij Baudelaires verontwaardiging : een onderzoek naar de relaties tussen de kunstmarkten en de teloorgang van de representatietheorie in de kunstkritiek. Casus Brussel, 1848-1914.  01/07/2012 - 30/06/2014 Abstract Dit interdisciplinaire project heeft tot doel een diepgaand inzicht te verwerven in ''art value'' aan de hand van een diachrone analyse van de Brusselse kunstmarkt (1848-1914) in relatie tot gelijktijdige transformaties in het kunsttheoretische discours en het esthetische denken. Voorbereidend historisch onderzoek wees uit dat de Brusselse kunstmarkt tijdens de tweede helft van de 19de eeuw grondig werd geherstructureerd (Arnout). Deze reorganisatie van de Brusselse kunstmarkt viel interessant genoeg niet alleen samen met een opvallende toename aan gespecialiseerde kunsttijdschriften, maar ook met de teloorgang van de representatietheorie ten voordele van de expressietheorie in de beeldende kunsten aan het eind van de 19de eeuw. Aan de hand van een systematische analyse van uiteenlopende vormen van discours (van marktwaarde vermeld in veilingcatalogi tot kunstkritiek in tijdschriften en wijsgerige esthetica) worden deze fenomenen voor het eerst met elkaar in vruchtbare confrontatie gebracht. Waar het historische onderzoek over de kunstmarkten zowel gebaat is met een diepgaande kunsthistorische kennis van de verhandelde werken als met een inzicht in de esthetische canon van een bepaalde periode (Lyna), wordt in het kunstfilosofische onderzoek met betrekking tot de representatieproblematiek de noodzaak aan een historische dimensie steeds nadrukkelijker. In dit interdisciplinaire project biedt de paradigmashift van representatie- naar expressietheorie de uitgelezen mogelijkheid om de relaties tussen esthetisch denken en de (historische transformaties van de) kunstmarkten te doorgronden. Looptijd 01/07/2012 - 30/06/2014 Onderzoeker(s) Co-promotor: Cools Arthur Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Stad en samenleving in de Lage Landen (ca. 1200-ca. 1850). De 'condition urbaine': tussen veerkracht en kwetsbaarheid (City&Society).  01/04/2012 - 31/03/2017 Abstract Vanuit de nood bredere vergelijkingen te maken en vooral transformatieprocessen beter te kunnen begrijpen willen we in deze nieuwe IUAP fase VII verder chronologisch verbreden tot ca. 1850. Zo kan de transitie naar een moderne samenleving worden meegenomen in de analyse. Centraal in ons onderzoek staat daarom de studie van transformaties en continuïteiten tussen, enerzijds, de middeleeuwen en de vroegmoderne periode en, anderzijds, de vroegmoderne en moderne periode. Looptijd 01/04/2012 - 31/03/2017 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Aan de wieg van de creatieve economie? Een onderzoek naar de lotgevallen van de alumni van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen (1846-1866)  01/01/2012 - 31/12/2012 Abstract Dit project heeft de ambitie om twee cruciale databanken aan te leggen van Antwerpse bevolkingsregisters (1846 & 1866), die ons een unieke laatste blik bieden op de Antwerpse samenleving vooraleer de oprukkende modernisering haar karakter voorgoed zou veranderen. Deze databanken garanderen een noodzakelijke uitbreiding van mijn huidig onderzoek én een directe impact op zowel het onderwijs als het onderzoek van het hele Departement Geschiedenis. Looptijd 01/01/2012 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Demografische en economische veranderingen in de pre-industriële Nederlanden: de aanzet tot een databank van vroegmoderne parochieregisters  01/01/2012 - 31/12/2012 Abstract Wat veroorzaakte de geboorte van moderne economische groei? Historici en economen verwijzen steeds vaker naar het demografische gedrag van huishoudens om dergelijke grote vragen te beantwoorden. Dit project creëert een omvattende databank gebaseerd op vroegmoderne parochieregisters, en levert zo de noodzakelijke (en ontbrekende) empirische fundamenten voor de studie van demografische en economische verandering in de pre-industriële Nederlanden. Looptijd 01/01/2012 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Promotor: Hanus Jord Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Het consumptielandschap in kaart gebracht: digitalisatie van negentiende-eeuwse adresboeken van Antwerpen en Brugge  01/01/2012 - 31/12/2012 Abstract Dit project wil een database opstellen van adresboeken, en dit voor drie goedgekozen sample-jaren (1837, 1867 en 1897) en voor twee verschillende, maar complementaire steden, Antwerpen en Brugge. Adresboeken zijn onderbenutte bronnen die echter unieke informatie geven rond het morfologisch, sociaal en economisch functioneren van steden. Deze database zal aanvankelijk gebruikt worden in het kader van eigen onderzoek naar de retail-infrastructuur en consumptiepatronen in negentiende-eeuwse steden. Daarna is het de bedoeling de database online te zetten voor breder gebruik door de historisch geïnteresseerde onderzoeksgemeenschap. Looptijd 01/01/2012 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Promotor: Van Damme Ilja Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Zelf in de war: waanzin, religie en maatschappij in vroegmodern Brabant.  01/10/2011 - 29/11/2013 Abstract In dit project staat de relatie tussen waanzin, religie en maatschappij in het zeventiende-eeuwse hertogdom Brabant centraal. Aan de hand van mirakelverhalen en procesdossiers richt het onderzoek zich op de interactie tussen de diverse actoren die geconfronteerd werden met waanzin, om zo de processen van negotiatie en conflict die schuilgaan achter de identificatie, de perceptie en het beheer van krankzinnigheid te grijpen. Aandacht zal daarbij uitgaan naar wisselwerkingen en spanningen tussen de religieuze en wereldse registers waarbinnen waanzin gevat en beleefd werd. Van daaruit wordt het mogelijk abstracte, vaak lineair gedachte begrippen als "secularisering" en "medicalisering" te nuanceren. Looptijd 01/10/2011 - 29/11/2013 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Munck Bert Mandaathouder: Deschrijver Sonja Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Vrouwelijke netwerkvorming in het vroegmoderne Aalst: 'sociaal kapitaal' achter de schermen?  01/10/2011 - 30/09/2013 Abstract In dit project wordt onderzocht in welke soorten netwerken (gehuwde) vrouwen in een (kleine) vroegmoderne stad actief waren en hoe deze netwerken evolueerden onder invloed van belangrijke sociaal-economische en culturele transformaties zoals de "industrious revolution" en de zogezegde "privatisering" van de vroegmoderne vrouwelijke actor. Dank zij de integratie van gendergeschiedenis en studies naar sociaal kapitaal wordt daarbij enerzijds ons begrip van de rol van gender in de productie van sociaal kapitaal vergroot en wordt anderzijds het monolithische onderscheid tussen de "publieke mannelijke sfeer" en de "vrouwelijke private sfeer" historisch geproblematiseerd. Deze inhoudelijk-methodologische insteek zal concreet gemaakt worden voor Aalst, een kleine stad die een exemplarische sociaal-economische transformatie doormaakte, uitstekende bronnenreeksen heeft en zich -vanwege de schaal- uitstekend leent voor een geïntegreerde analyse. Looptijd 01/10/2011 - 30/09/2013 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Mandaathouder: Decraene Ellen Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Antwerpen en het aanbreken van een consumptiemaatschappij, 15e-18e eeuw.  01/10/2011 - 30/09/2012 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2011 - 30/09/2012 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Tussen lokale autonomie en nationale migratiepolitiek. Het beleid ten aanzien van 'vreemdelingen' in Antwerpen, 1750-1914  01/07/2011 - 31/12/2015 Abstract Dit project beoogt de rol te onderzoeken van locale autoriteiten bij de ontwikkeling van een nationaal migratiebeleid gedurende de periode 1750-1914. In dit langetermijnperspectief gaat de aandacht naar elementen van continuïteit en discontinuïteit bij de behandeling van buitenlandse (niet-nationale) migranten in de stad Antwerpen. Onderzoek naar het nationaal migratiebeleid wordt totnogtoe gekenmerkt door een top-down-benadering, waarbij vooral wettelijke, filosofische en politieke dimensies van de moderne nationale wetgeving centraal stonden. Dit project opteert voor een bottom-up benadering en wil onderzoeken hoe de regelgeving effectief werd toegepast in een lokale context, waar er interactie optrad met gewoonten en praktijken uit het ancien régime en waar ook lokale belangen een rol speelden bij de keuze voor een specifieke behandeling van buitenlandse migranten. De focus zal liggen op de interacties tussen de lokale en nationale besturen waarbij speciale aandacht zal uitgaan naar de omslag in de loop van de negentiende eeuw van niet-lokale naar niet-nationale nieuwkomers als het belangrijkste doelwit van het migratiebeleid. Het doel van dit onderzoeksproject is tweevoudig: (1) de historiografische opsplitsing te overbruggen tussen in hoofdzaak sociaalhistorisch onderzoek naar het ancien régime dat de nadruk legt op lokale vormen van migratieregulering en in hoofdzaak politiekhistorisch onderzoek naar de nieuwste tijden dat een nationaal perspectief hanteert bij de studie van het migratiebeleid; (2) het idee bij te sturen van een scherpe discontinuïteit tussen de praktijk van het migratiebeleid tijdens het ancien régime en het ''moderne'' Europa. Looptijd 01/07/2011 - 31/12/2015 Onderzoeker(s) Promotor: Greefs Hilde Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Micro-economische analyse van de textielhandel rond 1500 in Brugge en Antwerpen: de dubbele boekhouding van Wouter Ameide (1498-1507).  01/04/2011 - 31/03/2013 Abstract Dit project brengt analysemethodes uit de bedrijfseconomie en de geschiedenis samen om in de diepte de bedrijfsvoering van een Brugse en een Antwerpse firma uit de periode in de eerste helft van de 16de eeuw te analyseren en zo een licht te werpen op de introductie van productiviteitsverhogende technieken (efficiëntere methodes om informatie te beheren) in periodes van grote economische verandering (val Brugge en opkomst Antwerpen). Looptijd 01/04/2011 - 31/03/2013 Onderzoeker(s) Co-promotor: Jorissen Ann Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Stad en verandering. Naar een nieuwe onderzoeksagenda voor stadsgeschiedenis.  01/01/2011 - 31/12/2015 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/01/2011 - 31/12/2015 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Menselijke kwaliteiten. Evaluatierepertoires en het objectiveren van productkwaliteit in de vroegmoderne Lage Landen (casus: tafelgerei).  01/01/2011 - 31/12/2014 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/01/2011 - 31/12/2014 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Tussen lokale autonomie en nationale migratiepolitiek: Het beleid ten aanzien van 'vreemdelingen' in Antwerpen en Brussel, 1750-1914.  01/01/2011 - 31/12/2014 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/01/2011 - 31/12/2014 Onderzoeker(s) Promotor: Greefs Hilde Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Een interdisciplinaire analyse van de Prix de Rome (1819-1920) aan de Antwerpse Academie voor Schone Kunsten.  01/01/2011 - 31/12/2012 Abstract Naar aanleiding van het 350-jarig bestaan van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten zal de Prix de Rome collectie geinventariseerd en onderzocht worden. Op het kunsthistorisch vlak zullen de nauwelijks ontgonnen dossiers van de tweejaarlijkse Prix de Rome (1819-1920) geanalyseerd worden aan de hand van de concepten artistieke kwaliteit en talent. Daarnaast wordt de volledige collectie beeldhouwwerken van de Prix de Rome geïnventariseerd, dit omvat zowel het registreren en labellen van het object als het inventariseren van eventuele schade en de daaraan gekoppelde preventieve en curatieve conserveringsmaatregelen. Looptijd 01/01/2011 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Peasants, grote boeren en de opkomst van landelijke goederenmarkten. Test-case: het Land van Waas in de 18e eeuw.  01/01/2011 - 31/12/2012 Abstract In dit onderzoeksproject staat de volgende vraag centraal: hadden landelijke samenlevingen die verschilden in productiestrategieën (inkomensstrategieën), eveneens uiteenlopende consumptiestrategieën? Wanneer we vroegmodern landelijk Europa bekijken, dan merken we op dat samenlevingen gedomineerd door kleine boeren (peasants) functioneerden naast systemen gekenmerkt door grootschalige, kapitalistische landbouw. Tot nogtoe ging de aandacht voornamelijk uit naar de mogelijkheden van die twee systemen om al dan niet economische groei te genereren. Vragen over consumptie werden niet of nauwelijks gesteld. Niettemin tonen studies over (stedelijke) verbruikspatronenaan belangrijke wijzigingen in de achttiende-eeuwse materiële cultuur aan. Het is dan ook de vraag of die wijzigingen eveneens op het platteland aanwezig waren. Het Land van Waas is ontegensprekelijk de ideale testcase voor dit onderzoek. Door tijdgenoten geroemd omwille van zijn kleinschalige (peasant) landbouw kende de regio eveneens een belangrijk poldergebied waar kapitalistische exploitaties gevestigd waren. Op basis van staten van goed zullen de goederenstromen tussen stad en platteland, tussen peasant en grote boer en tussen beide samenlevingen onderzocht worden om zo het beeld van de zogenaamde consumptierevolutie op het achttiende-eeuwse platteland scherp te stellen. Looptijd 01/01/2011 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Promotor: Vermoesen Reinoud Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Politieke cultuur in drie vroeg-moderne steden: Een vergelijkende studie van Amsterdam, Antwerpen en Hamburg, 1650-1790.  01/01/2011 - 30/06/2011 Abstract Samenwerking aan een wetenschappelijk onderzoeksproject "Political culture in three early modern cities: A comparative study of Amsterdam, Antwerp and Hamburg, 1650-1790" in het kader van een VLAC-fellowship met prof. M. Lindemann (University of Miami, USA). Looptijd 01/01/2011 - 30/06/2011 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Stedelijke inkomens. Economische groei en levensstandaard in Brabant, Holland en Luik over de lange termijn, 1500-1900  01/10/2010 - 30/09/2013 Abstract De studie van levensstandaarden in het verleden is belangrijk. Niet alleen verduidelijkt een gedifferentieerd historisch begrip van welvaart de groeidynamieken van vroegere economieën, ook voor de sociale geschiedenis is het belang van een juiste inschatting van rijkdom en armoede in het verleden cruciaal. Dit project reconstrueert stedelijke inkomens in de Nederlanden tussen 1500 en 1900. Hierbij wordt gepeild naar totale en gemiddelde inkomens, maar ook naar de inkomens van alle afzonderlijke huishoudens in een aantal representatieve steden. De confrontatie van vergelijkbare steden in Brabant, Holland en Luik laat toe het pre-industriële en vroeg-industriële economische groeiproces precies te duiden. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2013 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Hanus Jord Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Wetenschap of techniek? Circulatiemechanismen van academisch-theoretische kennis en technisch-praktische vaardigheden in de medische beroepen in de Lage Landen (1540-1795).  01/10/2010 - 30/09/2013 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2013 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Roy Vincent Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Het trainen van talent? Selectie- en beoordelingsprocedures aan de Academies voor Schone Kunsten in Antwerpen en Den Haag, 1650-1850.  01/10/2010 - 03/02/2013 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2010 - 03/02/2013 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Erfgenamen, familiebanden en stedelijke verenigingen. Stedelingen en hun netwerken in 15de en 16de-eeuws Mechelen.  01/10/2010 - 30/09/2012 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2012 Onderzoeker(s) Co-promotor: Van Dijck Maarten Mandaathouder: Overlaet Kim Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kerkmuziek en confessionalisering in transformatie. Casus Antwerpen, ca. 1585-1794.  01/10/2010 - 30/09/2012 Abstract Dit project beoogt de wisselwerking tussen religieuze muziek en een stedelijke maatschappij tijdens een periode van belangrijke transformaties te bestuderen. Enerzijds zal nagegaan worden hoe religieuze muziek gebruikt wordt als middel bij het tot stand brengen en handhaven van een confessionele identiteit, anderzijds zal de invloed van religieuze, politieke en sociaal-culturele veranderingen op de productie en consumptie van religieuze muziek in kaart gebracht worden. Via een doorgedreven historische contextualisering van het stedelijk muziekleven en haar actoren wil deze studie nieuwe inzichten ontwikkelen betreffende de mogelijke betekenissen en het functioneren van religieuze muziek binnen een urbane omgeving. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2012 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Mandaathouder: Beghein Stefanie Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Relationeel en institutioneel vertrouwen in de internationale handelscircuits van de Nederlanden, 15de-16de eeuw  01/10/2010 - 30/09/2012 Abstract Dit project onderzoekt de rol van vertrouwen in netwerken en instituties die gebruikt werden door internationale kooplieden in Brugge en Antwerpen in de vijftiende en zestiende eeuw. Uitgaande van de twee categorieën van vertrouwen, namelijk relationeel en institutioneel vertrouwen, wil dit onderzoek nagaan of vertrouwen minder belangrijk werd naarmate nieuwe juridische instellingen en regels gevormd werden die handelstransacties tussen kooplieden moesten vergemakkelijken. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2012 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Puttevils Jeroen Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociale relaties binnen consumptieve praktijken. Welstellende huishoudens uit Antwerpen, tweede helft 17de eeuw - eerste helft 19de eeuw.  01/10/2010 - 30/09/2012 Abstract Onderzoek naar de sociale relaties die schuilgaan achter en vorm krijgen door consumptieve praktijken via kwantitatief en kwalitatief onderzoek naar het verloop van goederen/diensten en handelspartners aan de hand van huishoudjournalen, huishoudelijke rekeningen en briefwisseling toebehorend aan leden van de Antwerpse elite uit de 17de-18de eeuw. Door na te gaan wat er waar en bij wie werd aangekocht, wordt getracht het consumptief sociaal netwerk en de flow-verbruikspatronen te reconstrueren vanuit de actoren zelf, en aldus het hoe en waarom te ontdekken achter consumptieve praktijken, de daaraan verbonden sociale relaties (krediet, reciprociteit, etc.), de omgang met goederen, en eventuele evoluties ter zake. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2012 Onderzoeker(s) Mandaathouder: De Roo Tom Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De internationale handel en de economische ontwikkeling in de Oostenrijkse Nederlanden, 1759-1791  01/10/2010 - 30/09/2011 Abstract Het project "Internationale handel en economische ontwikkeling in de Oostenrijkse Nederlanden, 1759-1791", heeft als doel om de tot dusver genegeerde, dialectische relatie tussen handel en groei in deze streken tijdens de tweede helft van de achttiende eeuw uit te klaren. De impact van internationale handel zal onderzocht worden aan de hand een aantal economische sleutelsectoren. Dit debat laat een nieuw licht schijnen op zowel de geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden als op het levendige internationaal groeidebat. Looptijd 01/10/2010 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Coenen Ann Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De kerk in het midden. Een onderzoek naar de stedelijke parochie en parochiekerk in de Zuidelijke Nederlanden (ca. 1450-1700).  01/01/2010 - 31/12/2013 Abstract De opzet van dit project is een onderzoek naar de betekenis van de stadsparochie en de stedelijke parochiekerk in de Zuidelijke Nederlanden in de periode van ca. 1450 tot 1700. Daarbij zullen de archieven die deze instituties zelf genereerden en/of bewaarden centraal worden gesteld en zal in hoofdzaak het perspectief van de parochianen worden gehanteerd. Daartoe zullen twee casestudies worden uitgewerkt, met name de Sint-Jacobskerk in Gent en de Sint-Jacobskerk in Antwerpen. Looptijd 01/01/2010 - 31/12/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis "Economies of quality" en de materiële renaissance. De vergeten consumptierevolutie van de Lage Landen in de "Lange Zestiende Eeuw.  01/01/2010 - 31/12/2013 Abstract In dit project worden de transformaties van de materiële cultuur van de Lage Landen tijdens de lange zestiende eeuw voor het eerst systematisch geanalyseerd en dit vanuit een in meerdere opzichten geïntegreerd perspectief. Voor drie exemplarische clusters van producten die een grote invloed uitoefenden op en ondergingen van veranderende gedragsrepertoires (kledij, tafelgerei en meubilair/binnenhuisdecoratie) zal de volledige productlijn van ontwerp, grondstof, productie, distributie, consumptie, bezit, toe-eigening, recyclage, tot herverkoop, smeltkroes en afvalput bestudeerd worden. Looptijd 01/01/2010 - 31/12/2013 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Munck Bert Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Capita selecta inzake het gebruik van de blokfluit bij de uitvoering van geestelijke muziek (ca. 1500-1650): variaties op een thema.  01/01/2010 - 31/12/2011 Abstract Dit project onderzoekt de historische rol van de blokfluit in de uitvoering van geestelijke muziek tussen 1500 en 1650. Via gevalsstudies wordt onderzoek verricht naar geselecteerde uitvoeringsparameters die niet expliciet aanwezig waren in de oorspronkelijke muziekbronnen. Bij gevolg wordt ook de rol van de contemporaine musicus bij de uitvoering van deze composities centraal gesteld. De muziek wordt uitgevoerd op verschillende manieren, zodat op basis van comparatief onderzoek nieuwe, praktijk-georiënteerde edities worden gerealiseerd. Historisch onderzoek en onderzoek inzake uitvoeringspraktijk worden dus op elkaar afgestemd. Looptijd 01/01/2010 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Onderzoek naar zwarte kleurstoffen gebruikt in de textielindustrie van 1600-1856: historische bronnen versus realia.  01/01/2010 - 31/12/2011 Abstract Dit project wil inzicht verkrijgen in het gebruik van ijzerverbindingen bij het zwartverven van textiel en de gevolgen ervan voor de verwering, conservatie (vroegmoderne periode, Antwerpen). Onze hypothese is dat ondanks het verbod op de goedkope en slechte verfprocédés door de ambachten, deze in de praktijk toch veel meer werden toegepast dan men uit historische bronnen kan vermoeden. Onze aanpak bestaat erin de technologische geschiedenis zoals die uit geschreven bronnen naar voor komt, te confronteren met onderzoek op overgeleverd textiel. Looptijd 01/01/2010 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Stadsklanken 18: Onderzoek naar het muziekleven in Antwerpen in de 18de eeuw.  01/01/2010 - 31/12/2011 Abstract Dit onderzoeksproject bekijkt het muziekleven in Antwerpen in de breedte, zonder onderscheid te maken tussen de genres, waardoor een breed overzicht ontstaat inzake de plaats en het functioneren van het muziekleven. Tal van onbekende muziek wordt in zijn breder artistiek kader geschetst, waardoor ook de historische uitvoeringspraktijk verder wordt gevoed en de muziek kan worden gesitueerd tegen de achtergrond van de West-Europese muziekgeschiedenis. De band met de actuele uitvoeringspraktijk wordt versterkt door de artistieke eindproducten te clusteren in het totaalconcept ''Stadsklanken 18''. Looptijd 01/01/2010 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Van middeleeuwse standenvertegenwoordiging naar modern parlement. Een onderzoek naar de politieke participatie op gewestelijk en centraal niveau in de Nederlanden  01/01/2010 - 31/12/2011 Abstract Dit project wil op zoek gaan naar de oorsprong van een moderne parlementaire cultuur. De doelstelling van dit project moet worden bereikt door te kijken naar de afgevaardigden van Mechelen op gewestelijk en centraal niveau tussen 1350 en 1850. De gegevens over deze afgevaardigden zal in relatie worden gebracht met de bestaande databanken over lokale ambtenaren, politieke mandatarissen, bestuursleden van verenigingen en sociale groepen. Looptijd 01/01/2010 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Promotor: Van Dijck Maarten Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De 'dood van de ezel' herbekeken. Consumptieverlangens en tweedehandsmarkten in Brugge, ca. 1752-ca. 1914.  01/10/2009 - 30/09/2013 Abstract Dit project onderzoekt het verbruik van tweedehands, ''oude'' producten en antiek bij de toplaag van Brugge in de ''lange'' 19de eeuw. Door een structurele en actor-gestuurde analyse te confronteren, wordt het mogelijk om consumptiegedragingen te plaatsen tegen bredere maatschappelijke veranderingen. Op die manier wordt een beter inzicht bekomen in de wijze waarop consumptieverlangens economisch én cultureel zijn geconstrueerd en ingebed. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2013 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Damme Ilja Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Godsdienst, herinnering en identiteit in de zeventiende eeuw.  01/10/2009 - 31/12/2012 Abstract In de zestiende en zeventiende werd Europa geplaagd door een reeks godsdienstoorlogen. Een daarvan was de Opstand, een burgeroorlog die de zeventien Nederlanden uiteen reet. Dit project onderzoekt welke rol herinneringen aan die oorlog speelden in het creëren van nieuwe religieuze en politieke culturen in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, en vergelijkt de herinneringsculturen in de Nederlanden met die van andere gebieden waar om het geloof was gestreden. Looptijd 01/10/2009 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De 'spatial turn' verbreed: vastgoed, renten en de opkomst van de Antwerpse markt in de late middeleeuwen (ca. 1390-ca. 1430).  01/10/2009 - 31/12/2011 Abstract Het eerste van drie onderzoeksdelen omvat een ''traditionele'' op onroerend goed -en rentetransacties gebaseerde conjunctuuranalyse. Ofschoon de economische conjunctuur van het laatmiddeleeuwse Antwerpen amper onderzocht is en dit onderzoek dus nieuwe kennis ter zake aanbrengt, dien dit eerst luik vooral als genuanceerde context voor de andere onderzoeksvragen. In het tweede deel wordt, door het in kaart brengen van de verhandelde of met renten bezwaarde immobiliën, de functionaliteit van onroerend bezit in de late middeleeuwse groei van de Scheldestad onderzocht. In welke mate dienden vastgoed en erfrechten, naast behoeften als huisvesting, caritas en levensonderhoud, ook de toenemende commerciële en financiële belangen? Leidde dit tot spanningen tussen de verschillende spelers op de vastgoed-en private rentemarkt? In het derde deel verschuift de klemtoon naar het ruimtelijke aspect. De applicatie van GIS-technologie op rente-en vastgoedtransacties biedt een unieke gelegenheid om het gediffertieerde grondgebruik in een groeiende laatmiddeleeuwse stad inzichtelijk maken. Wanneer zij met GIS gelijkvormig op het terrein geprojecteerd worden, verklikken de vele gegevensvariabelen immers patronen in de stedelijke structuren die nog niet eerder uit de bronnen af te leiden waren. Looptijd 01/10/2009 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Bisschops Tim Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis "La main de l'histoire se fatigue". Vertogen over verledens in Antwerpen en Brussel tijdens de Franse periode.  01/10/2009 - 30/09/2011 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: Beyen Marnix Mandaathouder: Deseure Brecht Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Politieke strategieën van ambachtslieden onder druk: meesters, gezellen en leerjongens tussen stedelijke overheid en middenveld in 16de-eeuws Antwerpen.  01/10/2009 - 30/09/2011 Abstract Deze studie kadert in het onderzoek naar ''civil society'' en het ''stedelijke corporatieve middenveld'', waarin de focus wordt gelegd op hoe ambachten, als corporatieve verenigingen van beroepsgenoten, stabiliteit wisten te behouden binnen een stedelijke samenleving die stevig onder druk kwam te staan in het turbulente 16e-eeuwse Antwerpen in vergelijking met de aangewende strategieën (politiek, sociaal, economisch en cultureel) van ambachten uit andere Brabantse steden als Mechelen en Leuven. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Pre-industriële sociale structuur en verandering. Ongelijkheid, polarisatie en levensstandaard in de Zuidelijke Nederlanden (ca. 1650-1850).  01/10/2009 - 30/09/2011 Abstract De opzet van het onderzoek is om door middel van een lange-termijnsstudie (ca. 1600-1850) een beter inzicht te krijgen in de veranderingen en de evolutie van sociaal-economische ongelijkheid en polarisatie aan de vooravond en het begin van de industriële revolutie. Het is een poging om eerst en vooral de evolutie van ongelijkheid, polarisatie en veranderingen in sociaal-economische verhoudingen te meten gedurende deze periode. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: Verbist Gerlinde Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Van bisschop tot heks: een onderzoek naar de religieuze en mentale leefwereld van gewone gelovigen in het bisdom Antwerpen, 16de-17de eeuw.  01/10/2009 - 30/09/2011 Abstract In dit onderzoeksproject is de focus gericht op de religieuze en mentale leefwereld van gewone gelovigen in het bisdom Antwerpen vanaf de tweede helft van de 16de eeuw tot en met de 17de eeuw. Het uitgangspunt daarbij is dat het kerkelijk pparaat (op de diverse niveaus: bisschop, deken, plaatselijke clerus) en de plaatselijke gemeenschappen van gelovigen geen afgescheiden gehelen zijn, maar culturele en sociale circuits vormen die met elkaar communiceren en op elkaar inspelen. Het impliceert dat zowel de ''officiële'' Kerk en de modale gelovigen aandacht moeten krijgen vanuit een dynamisch perspectief. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Vanderheyden Bhumi Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Vrouwelijke netwerkvorming in het vroegmoderne Aalst: sociaal kapitaal "achter de schermen"?  01/10/2009 - 30/09/2011 Abstract In dit project wordt onderzocht in welke soorten netwerken (gehuwde) vrouwen in een (kleine) vroegmoderne stad actief waren en hoe deze netwerken evolueerden onder invloed van belangrijke sociaal-economische en culturele transformaties zoals de "industrious revolution" en de zogezegde "privatisering" van de vroegmoderne vrouwelijke actor. Dank zij de integratie van gendergeschiedenis en studies naar sociaal kapitaal wordt daarbij enerzijds ons begrip van de rol van gender in de productie van sociaal kapitaal vergroot en wordt anderzijds het monolithische onderscheid tussen de "publieke mannelijke sfeer" en de "vrouwelijke private sfeer" historisch geproblematiseerd. Deze inhoudelijk-methodologische insteek zal concreet gemaakt worden voor Aalst, een kleine stad die een exemplarische sociaal-economische transformatie doormaakte, uitstekende bronnenreeksen heeft en zich -vanwege de schaal- uitstekend leent voor een geïntegreerde analyse. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Mandaathouder: Decraene Ellen Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Waanzin, religie en maatschappij in zeventiende-eeuws Brabant.  01/10/2009 - 30/09/2011 Abstract In dit project staat de relatie tussen waanzin, religie en maatschappij in het zeventiende-eeuwse hertogdom Brabant centraal. Aan de hand van mirakelverhalen en procesdossiers richt het onderzoek zich op de interactie tussen de diverse actoren die geconfronteerd werden met waanzin, om zo de processen van negotiatie en conflict die schuilgaan achter de identificatie, de perceptie en het beheer van krankzinnigheid te grijpen. Aandacht zal daarbij uitgaan naar wisselwerkingen en spanningen tussen de religieuze en wereldse registers waarbinnen waanzin gevat en beleefd werd. Van daaruit wordt het mogelijk abstracte, vaak lineair gedachte begrippen als "secularisering" en "medicalisering" te nuanceren. Looptijd 01/10/2009 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Munck Bert Mandaathouder: Deschrijver Sonja Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Data infrastructure for the study of guilds and other forms of corporate collective action in pre-industrial times.  01/09/2009 - 11/02/2010 Abstract Het aanvullen en uitbreiden van de dataset over de gilden in de Zuidelijke Nederlanden. Dit bestaat uit het aanvullen van de reeds bestaande gegevens met bijkomende gegevens, dat wil zeggen uit het toevoegen van een aantal variabelen per gilde, die gekozen worden op basis van onderling overleg. Looptijd 01/09/2009 - 11/02/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Investeren in technische kennis in de diamantsector te Antwerpen, tweede helft zestiende - begin negentiende eeuw  01/07/2009 - 31/12/2013 Abstract In dit project wordt het investeren in technische kennis onderzocht voor de Antwerpse diamantsector in de vroegmoderne periode. Centraal staan de vragen 1) hoe het leren op de werkvloer veranderde ten gevolge van de veranderingen in de productiestructuren en de productinnovaties, 2) welke rol investeringen in de transfer van technische kennis speelden in de ontwikkeling van deze skill-intensieve sector en 3) welke rol instellingen speelden in het aangaan van die investeringen. Looptijd 01/07/2009 - 31/12/2013 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Naoorlogse publieke architectuur en publiek opdrachtgeverschap, een internationaal perspectief  01/02/2009 - 31/12/2010 Abstract Dit project wil een impuls geven aan het internationale onderzoek naar naoorlogse publieke architectuur en opdrachtgeverschap door het opzetten van een comparatief onderzoek naar de definiëring van én het debat over publieke architectuur en opdrachtgeverschap in internationale tijdschriften. Dit onderzoek moet leiden tot een internationaal wetenschappelijk artikel én de conceptuele basis voor de organisatie van een interdisciplinaire studiedag. Looptijd 01/02/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Production pedlars en peasants in de vroegmoderne Zuidelijke Nederlanden. De lokale economie in een vergelijkend perspectief.  01/02/2009 - 31/12/2010 Abstract Dit project wil de lokale economieën in twee vroegmoderne regio''s vergelijken. Op basis van de expertise opgedaan in het doctoraal onderzoek naar de Aalsterse regio, zal een welomlijnde, comparatieve studie naar het Land van Waas gebeuren. Allereerst beoogt het project de opmaak van een databank van de huishoudeconomie van 600 gezinnen. Vervolgens zullen deze gegevens voor publicaties in internationale tijdschriften worden gebruikt. Looptijd 01/02/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Vermoesen Reinoud Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sekse als sleutel tot succes? Vroegmoderne gegenderde arbeidsmarkten onderzocht aan de hand van 18de eeuwse Brabantse beroepstellingen.  01/02/2009 - 31/12/2010 Abstract Door de arbeidsmarkten van zowel mannen als vrouwen te onderzoeken in het vroegmoderne Brabant stel ik de veronderstelde causale relatie tussen vrouwelijke arbeidsmarktpaticipatie en economische groei in vraag. Aangezien de plaatselijke verschillen belangrijk waren, zullen zowel rurale gebieden als kleine en grote steden onderzocht worden. Daarbij zal een onderscheid gemaakt worden tussen gehuwde, alleenstaande en verweduwde mannen en vrouwen. Looptijd 01/02/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Van Aert Laura Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Zo goed als oud: tweedehandsconsumptie en de opkomst van de moderniteit, ca. 1750-ca. 1870.  01/02/2009 - 31/12/2010 Abstract Dit project richt zich op de studie naar tweedehands in een tijd van toenemende industrialisering en modernisering (c 1750-1870). Momenteel staat daarbij de dataverwerking van aangelegde bronnen-databases centraal; net als de noodzakelijke comparatieve toetsing aan gelijkaardig internationaal onderzoek. Een zorgvuldig gepland studie- en onderzoeksverblijf aan de University of California in Berkeley, is daarbij prioritair en aangewezen. Looptijd 01/02/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Van Damme Ilja Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Identiteit, functie en expansie van de Vlaamse barok in Europese context.  01/01/2009 - 31/12/2013 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/01/2009 - 31/12/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Meervoudige identiteiten in een laatmiddeleeuwse en vroegmoderne stad: Mechelen in de 15de en 16de eeuw.  01/01/2009 - 31/12/2012 Abstract Dit project wil door het analyseren van meervoudige identiteiten die stedelingen aannemen en (re)produceren een meer genuanceerde blik geven op de stedelijke samenleving dan het traditionele sociale en sociaal-culturele onderzoek toelaat. Voor de casus Mechelen in de late middeleeuwen en het begin van de nieuwe tijd zal worden nagegaan hoe stedelingen deze identiteiten construeren (o.a. door hun participatie in het middenveld van sociale organisaties), hoe ze die beleven op het publieke forum en hoe deze identiteiten worden ervaren in het collectieve geheugen (rituelen, historiografie en literatuur). Looptijd 01/01/2009 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Co-promotor: Marnef Guido Co-promotor: Meeus Hubert Co-promotor: Van Dijck Maarten Co-promotor: Willaert Frank Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Micro-economische analyse van de textielhandel rond 1500 in Brugge: de dubbele boekhouding van Wouter Ameide (1498-1507).  01/01/2009 - 31/12/2011 Abstract Dit project brengt analysemethodes uit de bedrijfseconomie (accountancy, microstudies) en uit de geschiedenis samen om een nieuw licht te werpen op de introductie van productiviteitsverhogende technieken (efficiëntere methodes om informatie te verwerven en beheren) in periodes van grote economische verandering (tijdens de overgangsfase van Brugge naar Antwerpen rond 1500). Looptijd 01/01/2009 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Achttiende-eeuwse klaviermuziek in de Zuidelijke Nederlanden. Onderzoek naar samenhang en wisselwerking tussen repertoire en instrumentarium. De historische uitvoeringspraktijk in interdisciplinair perspectief.  01/01/2009 - 31/12/2010 Abstract De 18de-eeuwse klaviermuziek uit de Zuidelijke Nederlanden is een ondergewaardeerd studieterrein. Via onderzoek naar de relatie tussen instrumentarium en repertoire worden nieuwe, musicologisch gegrondveste bevindingen getoetst aan de huidige uitvoeringspraktijk. Daarenboven zal deze uitwisseling van bevindingen ook in belangrijke mate bijdragen aan een juister en vollediger beeld van de ''historische'' uitvoeringspraktijk. Hiermee wordt tevens dit repertoire in een ruimere context geplaatst, en zo een belangrijke lacune in de muziekgeschiedschrijving én muzikale praktijk opgevuld. Looptijd 01/01/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Een historisch gedocumenteerde scenische uitvoering van Johann Christian Bachs opera Artaserse.  01/01/2009 - 31/12/2010 Abstract Dit project wil Johann Christian Bachs vooruitstrevende opera Artaserse op een historische geïnformeerde manier uitvoeren. Dit betekent dat er in de eerste plaats een kritische partituur dient vervaardigd te worden ¿ er bestaan enkel een aantal originele handschriften van het werk. Vervolgens zal onderzoek gedaan worden naar historische decors, kostuums en regie. Ten slotte worden de studenten van het conservatorium onderwezen in de specifieke uitvoeringspraktijk van deze periode. Looptijd 01/01/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Muziekwetenschappelijke en artistieke studie naar historische en stilistische achtergronden in de Russische opera's van Sergei Prokofiev en het belang van Maddalena als voorstudie voor De Speler en De Vuurengel.  01/01/2009 - 31/12/2010 Abstract Dit geïntegreerd artistiek onderzoeksproject stelt de Russische opera''s van Sergei Prokofiev centraal. Muziekhistorisch en muziektechnisch onderzoek moet nieuwe inzichten aanbrengen inzake ontstaan, uitvoering, perceptie, stilistische en inhoudelijke achtergronden en hun belang voor het integrale oeuvre van Prokofiev. Dit wordt gekoppeld aan een nieuwe instrumentatie van de éénakter Maddalena en het componeren van een nieuwe kameropera op basis van hetzelfde verhaal. Looptijd 01/01/2009 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Civil society in het laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Mechelen. De ontwikkeling en rol van het maatschappelijk middenveld, 1400-1800.  01/10/2008 - 30/09/2011 Abstract Dit onderzoeksproject wil aantonen dat er al van in de late middeleeuwen in de Nederlanden sprake was van een maatschappelijk veld van autonome burgers, los van traditionele maatschappelijke krachten zoals de economische marktwerking of de centrale staat. Recente studies tonen immers aan dat deze civil society enkel kan worden begrepen vanuit een historisch perspectief. Maar de meeste historici gaan er nog steeds van uit dat de civil society zijn oorsprong had in het Verlichte verenigingsleven van de achttiende eeuw. De gevolgen van een nieuwe periodisering zijn nochtans belangrijk. Dit betekent immers dat niet de seculiere, Verlichte genootschappen uit de achttiende eeuw aan de basis liggen van de westerse civil society, maar eerder de christelijke corporaties uit de middeleeuwen aandacht verdienen om de hedendaagse civil society beter te begrijpen. De nadruk zal daarbij komen te liggen op de politieke cultuur die tot stand kwam in deze civil society. Verschillende onderzoekers hebben er immers al op gewezen dat een levendig verenigingsleven ¿ wat ongeveer hetzelfde is als een dynamische civil society ¿ garant staat voor een democratische politieke cultuur. Die visie komt echter niet overeen met de traditionele vaststellingen met betrekking tot politieke elites in de late middeleeuwen en de vroegmoderne periode. De meeste studies wijzen er immers op dat de stedelijke besturen in die periode erg oligarchisch en gesloten waren. Daarnaast toonde historisch onderzoek aan dat ook de ambachtsbesturen erg weinig ruimte lieten voor politieke participatie. Dergelijke conclusies suggereren dus dat de invloed van de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne civil society eerder gering was. Daarom wil dit onderzoeksproject onderzoeken hoe we de ideeën over een lange traditie van de Europese civil society kunnen verzoenen met de vaststellingen omtrent lage politieke participatie in vroegmodern Europa. We willen voor dit onderzoeksproject de ontwikkelingen in kaart brengen van één stad in de Nederlanden, namelijk Mechelen. Dit was een middelgrote stad in de Zuidelijke Nederlanden. De bevolking van de stad steeg van 15.000 inwoners in het midden van de veertiende eeuw naar 30.000 inwoners twee eeuwen later. De demografische ontwikkeling kantelde echter rond 1530. Dat was het gevolg van het vertrek van het hof van Margareta van Oostenrijk, de economische crisis en de gevolgen van de Opstand (1566-1609). De stad wist wel gedeeltelijk te herstellen van deze achteruitgang gedurende de zeventiende en achttiende eeuw, maar de bevolking overschreed nooit meer de piek van de 20.000 inwoners. De keuze om één stad te onderzoeken moet ons in staat stellen om meer precieze conclusies te formuleren over langetermijnontwikkelingen. Verder worden uiteraard ook vergelijkingen getrokken met andere steden in de Nederlanden die relatief goed zijn bestudeerd (Antwerpen, Amsterdam, Gent, ''s-Hertogenbosch en Zwolle) en zal er gekeken worden naar andere Europese regio''s. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Co-promotor: Marnef Guido Mandaathouder: Van Dijck Maarten Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De vlucht van Chronos. Alledaagse tijdsbeleving en -regulering in de Nederlanden (1750-1805).  01/10/2008 - 31/12/2011 Abstract Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Looptijd 01/10/2008 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Verhoeven Gerrit Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kunstveilingen op het snijpunt van cultuur en economie. Schilderijenconsumptie en -distributie in Antwerpen en Brussel tijdens de achttiende eeuw.  01/10/2008 - 30/09/2010 Abstract Dit project heeft als doel een verklaring te bieden voor het opmerkelijke succes van de kunstveiling als kanaal voor cultuur-consumptie en ¿distributie in de eeuw van de verlichting: welke waren de socio-culturele en economische randvoorwaarden die het mogelijk maakten dat het veilingcircuit in een periode van snel verschuivende smaken en de opkomst van de gespecialiseerde winkel toch een grote stempel kon drukken op de eigentijdse cultuurbeleving? Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Relationeel en institutioneel vertrouwen in de internationale handelscircuits van de Nederlanden, 15de-16de eeuw.  01/10/2008 - 30/09/2010 Abstract Dit project onderzoekt de rol van vertrouwen in netwerken en instituties die gebruikt werden door internationale kooplieden in Brugge en Antwerpen in de vijftiende en zestiende eeuw. Uitgaande van de twee categorieën van vertrouwen, namelijk relationeel en institutioneel vertrouwen, wil dit onderzoek nagaan of vertrouwen minder belangrijk werd naarmate nieuwe juridische instellingen en regels gevormd werden die handelstransacties tussen kooplieden moesten vergemakkelijken. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2010 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Puttevils Jeroen Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociale ongelijkheid en mobiliteit in de lange zestiende eeuw: 's-Hertogenbosch en haar Meierij.  01/10/2008 - 30/09/2010 Abstract De historische belangstelling voor de dynamieken van sociale ongelijkheid is opvallend mager. Vooral met betrekking tot de laat middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden is verrassand weinig geweten over patronen van sociale en economische mobiliteit binnen haar talrijke steden. Gewapend met een aantal uitzonderlijke bronnen hoopt dit project bij te dragen tot onze kennis en begrip van de ongelijkheden en mobiliteiten van een typische ancien régime stad, en van de bijhorende processen van (re)productie. Intergenerationale transfers van allerlei goederen zullen een centrale plaats innemen in zowel analyse als theorie. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2010 Onderzoeker(s) Co-promotor: Stabel Peter Mandaathouder: Hanus Jord Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociale relaties en consumptieve praktijken van de Antwerpse elite (17de-18de eeuw).  01/10/2008 - 30/09/2010 Abstract Onderzoek naar de sociale relaties die schuilgaan achter en vorm krijgen door consumptieve praktijken via kwantitatief en kwalitatief onderzoek naar het verloop van goederen/diensten en handelspartners aan de hand van huishoudjournalen, huishoudelijke rekeningen en briefwisseling toebehorend aan leden van de Antwerpse elite uit de 17de-18de eeuw. Door na te gaan wat er waar en bij wie werd aangekocht, wordt getracht het consumptief sociaal netwerk en de flow-verbruikspatronen te reconstrueren vanuit de actoren zelf, en aldus het hoe en waarom te ontdekken achter consumptieve praktijken, de daaraan verbonden sociale relaties (krediet, reciprociteit, etc.), de omgang met goederen, en eventuele evoluties ter zake. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2010 Onderzoeker(s) Mandaathouder: De Roo Tom Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Vrouwelijke netwerkvorming in Antwerpen tijdens de 17de en 18de eeuw: sociaal kapitaal "achter de schermen"?  01/10/2008 - 30/09/2009 Abstract In dit project wordt onderzocht in welk soort netwerken vrouwen actief waren en welk soort sociaal kapitaal ze daarbij genereerden. Verschillende historici (cf. Haks, Stone) menen dat de zeventiende en achttiende eeuw werden gekenmerkt door een opkomende huiselijkheid die de vrouwelijke actor steeds verder wegdrong in een sterk afgescheiden private sfeer. Wat betekende dit voor de samenstelling en functies van vrouwelijke netwerken en voor de mogelijkheden tot vrouwelijke agency via het produceren van sociaal kapitaal? Via een integratie van vrouwengeschiedenis en onderzoek naar sociaal kapitaal wordt ons begrip vergroot van 1) de rol van gender in de productie van sociaal kapitaal én 2) de vrouwelijke handelingsbekwaamheid in een patriarchale gemeenschap. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Co-promotor: Marnef Guido Mandaathouder: Decraene Ellen Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Waanzin, religie en maatschappij in zeventiende-eeuws Brabant.  01/10/2008 - 30/09/2009 Abstract Dit onderzoeksproject richt zich op de relatie tussen waanzin, religie en maatschappij in de lange zeventiende eeuw in het hertogdom Brabant, waarbij het onderzoek naar de verwevenheid van deze drie componenten en de ontwikkelingen daaromtrent een centrale plaats krijgt toebedeeld. In de literatuur heerst er een consensus rond de verbondenheid van waanzin en secularisering. Dit project trekt deze consensus echter in twijfel. Vanuit het wat, wie, hoe en waarom van waanzin, en met een ruime aandacht voor de veelvoudigheid van mogelijke antwoorden, wil dit onderzoek een eenduidig verhaal van secularisering overstijgen. De Zuidelijke Nederlanden belooft daarbij een bijzonder interessante comparatieve casestudy te zijn, die zich tot hiertoe nog niet heeft laten gelden binnen de historiografie rond waanzin, maar die net toelaat een veel genuanceerder verhaal te vertellen. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Munck Bert Mandaathouder: Deschrijver Sonja Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Wetenschap of techniek? Circulatie van academisch-theoretische en technisch-praktische kennis binnen de medische beroepsmarkt in Brabant (1540-1815).  01/10/2008 - 30/09/2010 Abstract In dit project wordt de circulatie van medische kennis onderzocht in een periode waarin de aard van die kennis en de context waarin ze tot stand komt fundamenteel wijzigen. Medische kennis kon zowel in verwoorde (of abstracte) als in belichaamde (of geïncorporeerde) vorm bestaan, en zowel in theoretische traktaten als in de vorm van vaardigheden circuleren. Verandert de aard van de kennis, zoals dat in de Nieuwe Tijd gebeurde, dan verandert noodgedwongen ook de manier van circuleren, en vice versa. Het is deze relatie tussen de kennis an sich en de manier waarop ze circuleerde tussen 1540 en 1815 - een periode van wetenschappelijke revoluties en medicaliseringsprocessen - die in dit project centraal zullen staan. Looptijd 01/10/2008 - 30/09/2010 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Roy Vincent Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Partitie, verandering en continuïteit in de 17e eeuwse chorografieën in de Nederlanden.  01/10/2008 - 30/06/2009 Abstract Het project analyseert de ontwikkeling van verschillende historiografische conventies in chorografieën uit de 17de-eeuwse Nederlanden. Het focust op de verschillende representaties van het verleden in stedelijke en regionale chronografische studies en dit meer bepaald in het licht van de Tachtigjarige Oorlog en de eruit volgende scheiding. De benadering is zowel synchroon als diachroon en probeert veranderingen te verklaren in verschillende regio''s en steden waarbij de nieuw gecreëerde grens tengevolge van de Opstand een extra dimensie toevoegt. Looptijd 01/10/2008 - 30/06/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De internationale handel en de economische ontwikkeling in de Oostenrijkse Nederlanden, 1760-1790.  01/07/2008 - 31/12/2012 Abstract Met deze onderzoeksaanvraag streven we ernaar de impact te bestuderen van de internationale handel op de economische ontwikkeling van de Oostenrijkse Nederlanden in de achttiende eeuw. Dankzij een systematische verwerking van de douanestatistieken (Raad van Financiën) wordt een omvattende studie van internationale handel en internationale handelspolitiek mogelijk. Looptijd 01/07/2008 - 31/12/2012 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Smedt Helma Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kenniscirculatie in de Lage Landen. Stromen van technische kennis in het westelijk kerngebied van de Lage Landen tussen ca. 1400 en 1700.  01/01/2008 - 31/12/2011 Abstract Doel van dit project is te onderzoeken, hoe de circulatie van technische kennis in de Late Middeleeuwen en het begin van de Nieuwe Tijden (c. 1400-1700) verliep, in welke mate de omvang of wijze van kenniscirculatie veranderingen onderging en waardoor deze veranderingen (of de afwezigheid ervan) kunnen worden verklaard. Er wordt daarbij gefocust op de steden Haarlem en Rotterdam in het Noorden, en Antwerpen en Gent in het Zuiden. Wat de sectoren aangaat, zal het onderzoek zich concentreren op de lakenbereiding (ververs, droogscheerders, persers), de houtbewerking (timmerlieden, schrijnwerkers, kuipers, scheepstimmerlui) en de edelsmeedkunst (goud- en zilversmeden). Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Co-promotor: Stabel Peter Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Architectuurhistorische en constructieve kenmerken van stadspaleizen met binnenkoer in Antwerpen (1450-1650).  01/01/2008 - 31/12/2009 Abstract Het project wil door een nauwkeurige bouwkundige en stedenbouwkundige analyse van een specifieke architecturale vorm, het stadspaleis met binnenkoer (met zogenaamde Toscaanse zuilengalerij), nagaan hoe, wanneer en op welke wijze renaissance-invloeden in de architectuur van Antwerpen en de Nederlanden gedurende de lange 16de eeuw zijn doorgedrongen. Het heeft daarbij specifiek oog voor de rol van stedelijke middengroepen in deze verspreiding. Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Data infrastructure for the study of guilds and other forms of corporate collective action in pre-industrial times.  01/01/2008 - 31/12/2009 Abstract Het aanvullen en uitbreiden van de dataset over de gilden in de Zuidelijke Nederlanden. Dit bestaat uit het aanvullen van de reeds bestaande gegevens met bijkomende gegevens, dat wil zeggen uit het toevoegen van een aantal variabelen per gilde, die gekozen worden op basis van onderling overleg. Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De creatie van de Westerschelde. Een historische kijk op de transformatie van het Westerschelde-estuarium van veenriviertje tot internationale handelsroute ( ca. 1000-ca. 1500).  01/01/2008 - 31/12/2009 Abstract Het ontstaan van de Westerschelde als belangrijkste monding van de Schelde (ca. 1000-1500) toont aan hoezeer Europa''s rivierestuaria in historische tijden nog grootschalige transformatieprocessen ondergingen. Via retrogressieve reconstructie van de Westerschelde in een GIS-omgeving en geconceptualiseerd vanuit een aktieve rol van de mens, tracht dit project een nieuwe impuls te geven aan het interdisciplinaire onderzoek hieromtrent Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Soens Tim Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De sociabilisering van een democratische bestuurstraditie in de Nederlanden: op zoek naar de wortels van onze hedendaagse politieke cultuur.  01/01/2008 - 31/12/2009 Abstract Dit onderzoeksvoorstel wil fondsen verwerven om een databank aan te leggen met namen van verkozen stedelijke functionarissen. De kracht van de databank zit hem in de combinatie van eenvoudige gegevens, namelijk de namen van stedelijke bestuursmandatarissen voor een lange periode (1300-1800). De gegevens dienen ter ondersteuning van onderzoek naar de langetermijnevolutie van democratische bestuurstradities in de Nederlanden. Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Van Dijck Maarten Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Jacques-Nicolas Lemmens (1823-1881) en de stichting van de Ecole de Musique religieuse de Malines.  01/01/2008 - 31/12/2009 Abstract Jacques-Nicolas Lemmens (1823-1881) was niet alleen een beroemd organist, maar ook de stichter van de École de Musique religieuse de Malines: een historisch personage dat in de loop van de tijd onderhevig is geweest aan een zekere mystificatie. Dit onderzoek focust op Lemmens'' motivaties om in 1879 een school voor religieuze muziek op te richten en wil deze stichting in een ruimere politieke, historische en artistieke context plaatsen. Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Signoor in China: Opera's op Nederlandse tekst in Antwerpen (1759-1761).  01/01/2008 - 31/12/2009 Abstract De geschiedenis van de opera in Antwerpen werd in het verleden slechts sporadisch beschreven. Dankzij de recente vondst van vier opera''s op Nederlandse tekst, kan in samenhang met andere historische bronnen voor het eerst systematisch onderzoek worden verricht naar een nog onbeschreven pagina van de Vlaamse muziekgeschiedenis. Uitvoering en analyse van deze werken zal aangeven welke de plaats van dit repertoire is binnen de bredere Europese context. Looptijd 01/01/2008 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Consumptieveranderingen en kerkelijke muziekcultuur in Antwerpen, ca.1650-1750.  01/10/2007 - 30/09/2011 Abstract Dit vernieuwende interdisciplinaire project, waar stadsgeschiedenis, muziekwetenschap en uitvoeringspraktijk in dialoog treden, wil de Antwerpse miscomposities uit de (hoog)barok toetsen aan veranderende consumptiepatronen. Zo komen nieuwe inzichten tot stand betreffende processen van compositie, uitvoering, consumptie en receptie alsook een kadering binnen de context van de Europese (muziek)geschiedenis. Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2011 Onderzoeker(s) Co-promotor: Marnef Guido Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Vrouwen en werk in de Zuidelijke Nederlanden in de Nieuwe Tijd (case-studies Antwerpen, Gent en Bergen).  01/10/2007 - 30/09/2010 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2010 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Aert Laura Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Conflicterende verledens. Historisch bewustzijn in vertogen en representaties van stedelijke groepen aan het einde van het Ancien Régime (Antwerpen, 1748-1815).  01/10/2007 - 30/09/2009 Abstract Dit project wil via een studie van historische praktijken de aandacht verschuiven naar historisch bewustzijn zoals het in de maatschappij werd beleefd en tot stand kwam. Omdat ''historisch bewustzijn'' als zodanig een ongrijpbare categorie is, staat het (al dan niet bewuste) gebruik van historische vertogen in de dagelijkse praktijk centraal. Een geschikte context hiervoor is de vroegmoderne stad, waarbinnen verschillende groepen hun belangen en maatschappelijke denkbeelden trachtten veilig te stellen. Niet zelden riepen ze hierbij het verleden in ter legitimering, wat het mogelijk maakt hun houding en beleving te traceren. Samengevat luidt de onderzoeksvraag als volgt: 1) op welke manier bedienden stedelijke groepen zich van het verleden bij zowel onderlinge als aan de stad externe confrontaties, en 2) hoe veranderden percepties van het verleden en historisch bewustzijn onder invloed van structurele transformaties? Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Co-promotor: Beyen Marnix Mandaathouder: Deseure Brecht Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De 'spatial turn' verbreed: vastgoed, renten en de opkomst van de Antwerpse markt in de late middeleeuwen (ca. 1390-ca. 1430).  01/10/2007 - 30/09/2009 Abstract Het eerste van drie onderzoeksdelen omvat een ''traditionele'' op onroerend goed -en rentetransacties gebaseerde conjunctuuranalyse. Ofschoon de economische conjunctuur van het laatmiddeleeuwse Antwerpen amper onderzocht is en dit onderzoek dus nieuwe kennis ter zake aanbrengt, dien dit eerst luik vooral als genuanceerde context voor de andere onderzoeksvragen. In het tweede deel wordt, door het in kaart brengen van de verhandelde of met renten bezwaarde immobiliën, de functionaliteit van onroerend bezit in de late middeleeuwse groei van de Scheldestad onderzocht. In welke mate dienden vastgoed en erfrechten, naast behoeften als huisvesting, caritas en levensonderhoud, ook de toenemende commerciële en financiële belangen? Leidde dit tot spanningen tussen de verschillende spelers op de vastgoed-en private rentemarkt? In het derde deel verschuift de klemtoon naar het ruimtelijke aspect. De applicatie van GIS-technologie op rente-en vastgoedtransacties biedt een unieke gelegenheid om het gediffertieerde grondgebruik in een groeiende laatmiddeleeuwse stad inzichtelijk maken. Wanneer zij met GIS gelijkvormig op het terrein geprojecteerd worden, verklikken de vele gegevensvariabelen immers patronen in de stedelijke structuren die nog niet eerder uit de bronnen af te leiden waren. Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Bisschops Tim Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kunst- en luxeconsumptie als sociale strategie in het spanningsveld tussen hof, adel en bugerij? Een onderzoek naar mode en smaak in het zeventiende en achttiende-eeuwse Brussel.  01/10/2007 - 30/09/2009 Abstract In ons onderzoek zal een kwalitatief-kwantitatieve benadering complementair zijn aan een psycho- sociologische benadering van de kunstconsumptie als onderdeel van de volledige materiële cultuur van de hoofdstedelijke bevolking. De doelstelling van dit project reikt verder dan het in kaart brengen van {veranderingen in) de materiële cultuur bij verschillende sociale groepen. Hierbij zullen we ons laten leiden door vragen naar het precieze functioneren van deze {inter)stedelijke kunstmarkt, de identiteit van kopers en verzamelaars, de aard van de kunstobjecten die zij begeerden en waarom zij dat deden; naar de dialectische relatie tussen markt en mecenaat. Deze vragen zullen ons zowel naar de sociaal-economische geschiedenis als naar de mentaliteitsgeschiedenis voeren. Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Mandaathouder: De Laet Veerle Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Politieke en discursieve strategieën van ambachtslieden onder druk: conflicten rond 'sociaal kapitaal' in 16de-eeuws Antwerpen.  01/10/2007 - 30/09/2009 Abstract In dit project zal worden onderzocht hoe stedelijke middengroepen, via cooperatieve structuren, ageerden ten aanzien van de enorme spanningen waarmee de stad en haar inwoners te kampen kregen. Er wordt van uitgegaan dat Antwerpens ''Gouden Eeuw'' op het eerste zicht gekenmerkt wordt door een relatieve sociale stabiliteit. Zo werd reeds gesuggereerd dat Antwerpenaren in de 16de eeuw er op één of andere wijze in slaagden een succesvolle sociale samenleving te vormen ondanks de vele ontwrichtende factoren waarmee de stad werd geconfronteerd. Denken we hierbij onder meer aan de acceleratie van het zich ontwikkelende handelskapitalisme met haar explosieve bevolkingsgroei, voortdurende immigratie, wisselende koopkracht, product-en procesinnovatie, verschuivende economische afhankelijkheidsnetwerken, langer wordende interdependentieketens, de armoedeproblematiek, polarisering -en proletariseringsprocessen, alsook de scherpe religieuze tegenstellingen en de Habsburgse centralisatiepolitiek. Wat betekenden deze ontwikkelingen voor het ''sociaal kapitaal'' in de stad en welke politieke en discursieve acties ondernam het georganiseerde middenveld met het oog op het behoud en/of de ontplooiing van hun maatschappelijkee veerkracht en weerbaarheid? Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociaal-economische ongelijkheid herbekeken. Een onderzoek op de lange termijn en in een comparatief kader: Vlaanderen en Brabant, 15de-18de eeuw.  01/10/2007 - 30/09/2009 Abstract Enerzijds heeft dit onderzoek tot doel onze kennis over economische en sociale ontwikkeling te vergroten. Zo hopen we een breder (historisch) perspectief te kunnen verschaffen aan de in de sociologie en economie steeds terugkerende vragen rond inkomens- en welvaartsongelijkheid en hoe deze adequaat kunnen gemeten worden (Lambert, 2001; Champernowne & Cowell, 1998; Milanovic, 2005). Aangezien de huidige methodes in het historisch onderzoek een aantal belangrijke tekortkomingen vertonen (Blondé, 2004), zal in de eerste fase van het onderzoek voornamelijk op basis van secundaire bronnen een grondige ijking van het methodologisch instrumentarium voor de meting van sociaal-economische ongelijkheid in de vroeg-moderne periode betracht worden. Anderzijds zal ook voor het eerst getracht worden om een beter inzicht te verkrijgen in de lange-termijnevolutie van de Vlaamse en Brabantse maatschappelijke structuren in de vroegmoderne periode. Zowel sociale, politieke, als cultuurhistorische studies lijden immers onder een gebrek aan sociale ijking. Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Co-promotor: Verbist Gerlinde Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Van bisschop tot heks: een onderzoek naar de religieuze en mentale leefwereld van gewone gelovigen in het bisdom Antwerpen, 16de-17de eeuw.  01/10/2007 - 30/09/2009 Abstract In dit onderzoeksproject is de focus gericht op de religieuze en mentale leefwereld van gewone gelovigen in het bisdom Antwerpen vanaf de tweede helft van de 16de eeuw tot en met de 17de eeuw. Het uitgangspunt daarbij is dat het kerkelijk pparaat (op de diverse niveaus: bisschop, deken, plaatselijke clerus) en de plaatselijke gemeenschappen van gelovigen geen afgescheiden gehelen zijn, maar culturele en sociale circuits vormen die met elkaar communiceren en op elkaar inspelen. Het impliceert dat zowel de ''officiële'' Kerk en de modale gelovigen aandacht moeten krijgen vanuit een dynamisch perspectief. Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Vanderheyden Bhumi Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Een hondenleven? De culturele betekenis van de hond als gezelschapsdier in de stad, 18de - begin 20ste eeuw.  01/10/2007 - 30/09/2008 Abstract Het onderzoek richt zich niet in de eerste plaats op de ''geschiedenis van de hond''. Het wil voornamelijk de sociale en culturele dimensie van het gezelschapsdier historisch duiden met de hond als casus, om aldus een ander zichtpunt op achterliggende mentaliteiten aan te bieden. Tevens wil dit onderzoek een aanschouwelijke bijdrage leveren aan het geschiedkundig gecontesteerde veld van de veranderende relatie tussen mens en natuur. Het uitermate interessante spanningsveld mens-natuur verdient nadere studie ¿ een concreet onderzoek aan de hand van een op het eerste zicht ''beperkt'' onderwerp als de gezelschapshond kan hierbij deuren openen naar verdere onderzoekspistes, zoals andere diersoorten (kat, siervogels), andere periodes, en uiteindelijk conceptuele overzichtswerken. Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2008 Onderzoeker(s) Mandaathouder: De Roo Tom Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Medische kennis in conflict. Circulatie, transfer en transformatie van geneeskundige kennis in de Zuidelijke Nederlanden (1540-1815) bij niet-academische medische zorgverstrekkers.  01/10/2007 - 30/09/2008 Abstract Concreet zullen vier onderzoekspistes worden bewandeld: 1. Hoe evolueerde de algemene aard van medisch-wetenschappelijke kennis? Werd het meeste belang gehecht aan theoretische of praktische kennis en valt er een evolutie na te gaan? Was de overgedragen kennis ''belichaamd'' ''gecodificeerd''? Valt de inhoud van de overgeleverde kennis als geheim of open te beschouwen? 2. Op welke manier werd kennis getransfereerd en welke rol speelden middelaars daarbij? Hoe circuleerde theoretische en praktische kennis en wie of wat waren de concrete dragers van kennis (mensen, boeken, illustraties, schema''s, etc.). 3. Welke rol speelden opleidingen bij de kennisoverdracht? Lag het zwaartepunt bij informele of bij formele opleidingen en verschoof dit in de loop van de Nieuwe Tijd? Hoe werd kennis en kunde geëvalueerd en wat zegt deze evaluatie over de (waarde en de aard van) de verworven kennis en vaardigheden? 4. Wat waren de oorzaken en gevolgen van de institutionele transformaties doorheen de Nieuwe Tijd? Wat betekende de oprichting van de medische colleges in de zeventiende en achttiende eeuw, de afschaffing van de ambachten in 1795 en de oprichting van vroedkundige of heelkundige college op het einde van het Ancien Régime? Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2008 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Roy Vincent Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Netwerken en integratie van Spaanse en Italiaanse kooplui in Antwerpen gedurende haar Gouden Eeuw, 1482-1585.  01/10/2007 - 30/09/2008 Abstract Ons opzet is om na te gaan of en hoe ''vreemde'' handelaars zich integreerden in de Nederlanden en welke netwerken zich vormden om die eventuele integratie te bevorderen. Onze kennis over ''vreemde kooplui'', over de paden tot integratie die door deze actoren bewandeld werden, en over de economische gevolgen van deze integratie is immers verbazingwekkend beperkt. Wel is duidelijk dat de verschillende groepen kooplui onderling verschillen, zowel in eventuele pogingen tot integratie als in hun commerciële netwerken en in hun handeldrijven zelf. Netwerkvorming, eventueel leidend tot integratie, en economisch ageren waren immers intrinsiek met elkaar verbonden. De toegang tot bepaalde netwerken was een economische noodzaak.Voor Brugge is reeds aangetoond dat handelsorganisatie en sociale integratie hand in hand gingen en dat verschillende groepen kooplui hiervoor verschillende netwerkstrategieën hanteerden (Stabel, 2001). Castilianen werkten anders dan Genuezen of Venetianen, en zelfs anders dan de Basken of Catalanen. Er kan gesteld worden dat de integratiestrategieën van kooplieden belangrijke gevolgen hadden voor de transactiekosten van hun handel (North, 1981, Munro, 2001) en dat net de aparte werkwijzen van de diverse groepen verschillende institutionele evenwichten tot stand brachten waarin handel plaats vond.Of dergelijke integratiestrategieën in de Antwerpse maatschappij van de 16e eeuw een noodzakelijke voorwaarde waren voor economisch succes, is onze centrale vraag. Waren er hiervoor alternatieven die een garantie vormden voor economisch succes? Looptijd 01/10/2007 - 30/09/2008 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Puttevils Jeroen Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Topstukken en de kunst van het erven. De collectie De Fraula (1690-1738) revisited.  01/07/2007 - 01/10/2008 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/07/2007 - 01/10/2008 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Visuele communicatie en Contra Reformatie in Antwerpen: 1566-1801.  01/06/2007 - 31/08/2007 Abstract De opzet van dit onderzoeksproject bestaat erin de eerste synthese te schrijven over de contrareformatorische kunst in Antwerpen. De centrale gedachte hierachter is dat de visuele kunst, in tegenstelling tot de protestantse regio''s, een centrale rol heeft gespeeld in de confessionalisering. In het boek zullen voornamelijk de belangrijke innovatie- en transformatieprocessen bestudeerd worden die zich op dit vlak hebben afgespeeld gedurende een periode van ongeveer tweehonderd jaar. Looptijd 01/06/2007 - 31/08/2007 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De zenuw van de oorlog? Geld en logistiek in de Nederlandse Opstand (1567-1590).  01/02/2007 - 30/11/2007 Abstract Het doel van het project is licht werpen op de wijze waarop de overheden in de opstandige gewesten poogden de enorme kosten van de oorlog tegen koning Filips II te ondervangen. Het meeste geld dat zij opbrachten diende tot betaling van hun troepen, beroepssoldaten die ook grote hoeveelheden voedsel, munitie, uitrusting, paarden etc. nodig hadden. Onderzoek naar deze kwesties kan helpen verklaren waarom de Opstand succes had in de noordelijke gewesten, terwijl Vlaanderen en Brabant werden heroverd door het koninklijke leger. De financiering van de oorlog in de loyale, koningsgetrouwe gewesten zal waar mogelijk als referentiekader dienen. Looptijd 01/02/2007 - 30/11/2007 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Stad en samenleving in de Lage Landen 1200-1800: ruimte, kennis, sociaal kapitaal.  01/01/2007 - 31/12/2011 Abstract In het Antwerpse luik van dit project zal gekozen worden voor onderzoek naar het sociaal kapitaal binnen het laatmideeleeuwse en vroegmoderne stadsleven. De focus zal daarbij liggen op het verenigings- en publieke leven in de brede zin van het woord. Met verenigingsleven wordt verwezen naar ambachten, broederschappen, schuttersgilden, georganiseerde buurten, gezellenverenigingen, en dergelijke meer; met het publieke leven naar optochten en manifestaties over het herbergleven, tot en met de dagdagelijkse interacties op openbare plaatsen. Er zal voor deze verschillende netwerken en settings moeten worden onderzocht op welke manier welke groepen er ''sociaal kapitaal'' uit putten. Looptijd 01/01/2007 - 31/12/2011 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Beeld van de stad. Visuele stadsrepresentatie en stedelijke identiteit in de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden (15de-16de eeuw).  01/01/2007 - 31/12/2010 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/01/2007 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De kloof overbruggen: coördinatieproblemen, handelstechnieken en de organisatie van de internationale handel in laatmiddeleeuwse Europese steden.  01/01/2007 - 31/12/2008 Abstract Dit boekproject wil een fundamentele bijdrage leveren tot onze kennis van het laatmiddeleeuwse handelswezen. Met name zullen experten worden verzameld in een publicatie die de coördinatieproblemen, en de oplossingen die kooplieden in deze periode van algemene herstructurering uitwerkten, in een comparatief kader wil inventariseren en op hun performantie controleren. Focus van deze studie zijn de grote handelsknooppunten in Noordwest-Europa. Looptijd 01/01/2007 - 31/12/2008 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Internationale netwerken van de zakengemeenschap in Antwerpen tijdens de negentiende eeuw.  01/01/2007 - 31/12/2008 Abstract Doel is inzicht te verkrijgen in de uitbouw, de functie en de werking van internationale netwerken van zakenlieden. Door het in kaart brengen van de internationale relaties van de zakenelite in de havenstad Antwerpen tijdens de negentiende eeuw zal dit project bijdragen tot een meer nauwkeurige typologie van netwerken en tot een diepere kennis van de manier waarop de cosmopolitische zakengemeenschap in Europa opereerde. Looptijd 01/01/2007 - 31/12/2008 Onderzoeker(s) Promotor: Greefs Hilde Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis "Speelmansmuziek". Onderzoek naar ontstaan, aard en uitvoering van een vergeten muziekrepertoire in de Zuidelijke Nederlanden (ca. 1650 - 1830).  01/01/2007 - 31/12/2008 Abstract Dit onderzoeksproject stelt de zogenaamde "speelmansmuziek", een belangrijk onderdeel van de volksmuziek in Vlaanderen, centraal en richt de focus op dit onderbelichte gedeelte van het Vlaams muzikaal erfgoed. Dit gebeurt op een innovatieve, interdisciplinaire, contextuele en gecombineerd wetenschappelijk-artistieke wijze. Via onderzoek van historische en muzikale bronnen én wisselwerking met creatieve actoren uit het artistieke veld zullen nieuwe wetenschappelijke en artistieke inzichten tot stand komen met betrekking tot samenstelling, ontstaan, functie, en uitvoering van dit repertoire. Looptijd 01/01/2007 - 31/12/2008 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis In de marge van de moderniteit? Commerciële recyclage in een tijd van transformatie, ca. 1750- ca. 1850.  01/10/2006 - 30/09/2009 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Damme Ilja Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De reiscultuur van de Nederlanden (1650-1750). Een onderzoek naar de dialectische relatie tussen reisliteratuur en reispraktijk en de invloed hiervan op de genese en de ontwikkeling van de Europese toeristische ruimte.  01/10/2006 - 30/09/2008 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2008 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Mandaathouder: Verhoeven Gerrit Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kunstveilingen op het snijpunt van cultuur en economie. Schilderijenconsumptie en -distributie in Antwerpen en Brussel tijdens de achttiende eeuw.  01/10/2006 - 30/09/2008 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2008 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociale ongelijkheid en mobiliteit in de lange zestiende eeuw: 's-Hertogenbosch en haar Meierij.  01/10/2006 - 30/09/2008 Abstract De historische belangstelling voor de dynamieken van sociale ongelijkheid is opvallend mager. Vooral met betrekking tot de laat middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden is verrassand weinig geweten over patronen van sociale en economische mobiliteit binnen haar talrijke steden. Gewapend met een aantal uitzonderlijke bronnen hoopt dit project bij te dragen tot onze kennis en begrip van de ongelijkheden en mobiliteiten van een typische ancien régime stad, en van de bijhorende processen van (re)productie. Intergenerationale transfers van allerlei goederen zullen een centrale plaats innemen in zowel analyse als theorie. Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2008 Onderzoeker(s) Co-promotor: Stabel Peter Mandaathouder: Hanus Jord Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Economische verandering en moderniteit: financiële, commerciële en industriële netwerken in een krimpende economie (Brugge aan het einde van de Middeleeuwen).  01/10/2006 - 30/09/2007 Abstract Dit project wil een meer genuanceerd verklaringsschema ontwikkelen voor fundamentele verschuivingen van handelsassen, niet door deze verschuivingen te benaderen vanuit de zo vaak genomen ''Smithiaanse'' invalshoek, maar wel door ze te bekijken vanuit het perspectief van financiers en ondernemers in de verliezende centra. Een aanpak die nauw aansluit bij de jonge internationale belangstelling in het fenomeen van ''declining towns'' (A. Dyer, T. Slater). Daarbij zal, met de rijke gegevens uit de boekhouding van Ameide als grondslag, doelgericht worden gezocht naar vier processen die systematisch zullen vergeleken worden met vergelijkbare patronen op de Antwerpse markt eind 15de - begin 16de eeuw. Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2007 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Bisschops Tim Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Een contextuele tekstkritische studie van Bachs klavecimbelwerken.  01/10/2006 - 30/09/2007 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2007 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Een kwispelende reflectie. De hond als drager van culturele betekenis en spiegel van mentaliteit, 16de - 19de eeuw.  01/10/2006 - 30/09/2007 Abstract Dit onderzoek wenst na te gaan hoe de hond, als archetypisch gezelschapsdier, de maatschappelijke evoluties doormaakt en hoe de soms snel veranderende culturele context zich reflecteert in hoe de hond aanzien en behandeld wordt. Hoe evolueert de hond als gezelschapsdier van de vroegmoderne tijd tot eind 19de eeuw? Wat is zijn culturele betekenis? Welke waarden en denkbeelden met een puur menselijke, maatschappelijke oorsprong weerspiegelt hij? Hoe verhoudt de hond zich in het (veranderende) concept van gezelschapsdier, met een uiteindelijke "commodificatie" tot gevolg? Hoe kan men hem plaatsen in een evoluerende houding ten opzichte van de natuur in het algemeen? Hoe plaatst men dit in de context van het spanningsveld tussen mens en natuur? Tenslotte, wat vertelt het evoluerende beeld van de hond ons over de veranderende mentaliteit in een stedelijk beleid. Looptijd 01/10/2006 - 30/09/2007 Onderzoeker(s) Mandaathouder: De Roo Tom Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De opstand als burgeroorlog: Anwerpen en de Nederlanden.  01/09/2006 - 30/06/2007 Abstract In dit onderzoek willen we focussen op de burgeroorlog-dimensie van de Nederlandse Opstand. De complexe processen die inwonders in de Lage Landen verdeelden kregen immers nog te weinig aandacht. Het veronderstelt een systematische aandacht voor politieke, religieuze, culturele en sociaal-economische factoren en een nauwkeurig oog voor regionale verschillen. Looptijd 01/09/2006 - 30/06/2007 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociaal kapitaal in Antwerpse ambachten, 16de eeuw.  01/07/2006 - 31/12/2010 Abstract In dit project wordt onderzocht hoe het georganiseerde middenveld van het 16de-eeuwse Antwerpen reageerde op de toenemende spanningen binnen het stedelijk weefsel. In de ''lange'' 16de eeuw kreeg Antwerpen te maken met ontwrichtende evoluties als het ontstaan van een moderne ''(handels)kapitalistische'' economie en staatsvormingsprocessen, die proletarisering, massale immigratie en een verlies aan autonomie voor de lokale ''civil society'' tot gevolg hadden. De vraag is wat deze ontwikkelingen betekenden voor het ''sociaal kapitaal'' in de stad en welke politieke en discursieve acties verenigingen (in casu ambachten) ontwikkelden met het oog op het behoud of de ontplooiing ervan. Looptijd 01/07/2006 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Van bisschop tot heks: een onderzoek naar de religieuze en mentale leefwereld van gewone gelovigen in het bisdom Antwerpen, 16de-17de eeuw.  01/07/2006 - 31/12/2010 Abstract Dit onderzoeksproject concentreert zich op de religieuze vernieuwingsprocessen van de Nieuwe Tijd aan de hand van een case study over het bisdom Antwerpen. Het stelt de vraag naar de religieuze en mentale leefwereld van gewone gelovigen en gaat daarbij na welke impact uitging van het katholieke Tridentijnse hervormingsprogramma. Het gaat daarbij uit van een dynamisch communicatieperspectief. Looptijd 01/07/2006 - 31/12/2010 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Religieoorlogen in eigen huis? De opkomst en uitdaging van confessioneel gemengde families.  22/05/2006 - 31/12/2006 Abstract Het project behandelt de thematiek van religieuze verdeeldheid, bekering en tolerantie aan de hand van een concrete gevalstudie uit de 17-eeuwse Nederlanden. De nagelaten papieren van Jacob Roelants, zoon van een Nederlandse dominee, katholiek bekeerling en uiteindelijk jezuïet, laten toe om deze complexe problematiek in detail te bestuderen op het niveau van een concrete familie. Looptijd 22/05/2006 - 31/12/2006 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Publicatie van het boek B. De Munck, Learning guild practices. Apprenticeship in Antwerp from the 15th century to the end of the ancien régime (Turnhout, Brepols, 2006).  01/03/2006 - 31/12/2007 Abstract De middelen van dit project zullen worden gebruikt voor de publicatie van het boek B. De Munck, Learning guild practices. Apprenticeship in Antwerp from the 15th century to the end of the ancien régime. Het boek is het resultaat van een doctoraal onderzoek in het kader van het FWO-project Jongeren tussen opleiding en werk in Brabantse en Vlaamse steden, 1500-1800: sociale, culturele en economische aspecten, dat tussen 1998 en 2002 werd afgerond onder leiding van Prof. dr. Hugo Soly (VUB). Concreet zullen de middelen dienen voor de vertaling en lay out van het werk. Looptijd 01/03/2006 - 31/12/2007 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De integratie van immigranten-ambachtslieden in stedelijke arbeidsmarkten: het hertogdom Brabant van ca. 1450 tot ca. 1800 (casussen: Antwerpen en Brussel).  01/01/2006 - 31/12/2009 Abstract Dit project beoogt de immigratie en integratiemogelijkheden van ambachtslieden in vroegmoderne steden op een integrale manier te onderzoeken. Er wordt geopteerd voor een combinatie van regionaal en lokaal perspectief, met aandacht zowel voor interacties tussen steden als voor specifieke ontwikkelingen binnen steden, sectoren en beroepen. Concreet gaat het om ambachtslieden (in de brede zin van het woord) die naar de belangrijkste steden van het hertogdom Brabant migreerden tussen circa 1450 en circa 1800, met als uitgewerkte case-studies Antwerpen en Brussel. Dit lange-termijnperspectief is noodzakelijk om conjuncturele ontwikkelingen te overstijgen, dus om zicht te krijgen op ''structurele'' verschuivingen, die economisch, politiek-institutioneel en/of cultureel van aard zijn. Looptijd 01/01/2006 - 31/12/2009 Onderzoeker(s) Co-promotor: Greefs Hilde Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Consumptieveranderingen en kerkelijke muziekcultuur in de 'Ongelukseeuw'. Casus Antwerpen, ca. 1650- ca. 1750.  01/01/2006 - 31/12/2007 Abstract Het muziekleven in Antwerpen in de periode 1650-1750 wordt via dit project in zijn breder cultureel-historisch kader contextueel onderzocht. Essentieel is dan ook dat via een vernieuwde, interdisciplinaire methodologie, aan de hand van nog te weinig bestudeerd bronnenmateriaal (muziek en archivalia) in nauwe samenwerking met experten historische uitvoeringspraktijk, nieuwe inzichten tot stand komen inzake ontstaan, uitvoering, consumptie en receptie van miscomposities in Antwerpen tijdens de periode van de hoogbarok. Looptijd 01/01/2006 - 31/12/2007 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Het 19de-eeuws corporatisme en de restauratiepraktijk. Een vergelijking van het corporatistische vertoog en de atelierpraktijk (case study: het glasschildersatelier van J.B. de Béthune).  01/01/2006 - 31/12/2007 Abstract Het project beoogt de studie van de relatie tussen het 19de eeuwse corporatistische discours en de restauratiepraktijk van de betrokken ateliers. Uitgaande van de situatie van het ambachtwezen in de late 18de eeuw wordt een licht geworpen op de organisatie en werking van de ateliers in de neogotiek. De activiteiten van ''Béthune'' (en meer bepaald zijn glasatelier) staan centraal in het onderzoek en worden in het kader van een congres vergeleken met andere binnen- en buitenlandse corporatistisch georganiseerde restauratie-ateliers. Looptijd 01/01/2006 - 31/12/2007 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Naar een nieuwe symbiose van ruimte, licht, kleur en perspectief in architectuur en beeldende kunst in de 17de eeuw: de eerste jezuïetenkerken in het hertogdom Brabant (1613-1670).  01/01/2006 - 31/12/2007 Abstract Het onderzoek richt zich op een confrontatie van wetenschappen (optica, perspectiefleer) met de kunsten (architectuur, beeldhouw- en schilderkunst) tijdens de eerste helft van de zeventiende eeuw in de Zuidelijke Nederlanden. Er wordt nagegaan in hoeverre de jezuïeten (zowel als wetenschappers dan als architecten), dank zij hun samenwerking met de vooraanstaande kunstenaars als P.P. Rubens e.a. tot een nieuwe ruimtebeleving hebben bijgedragen. Looptijd 01/01/2006 - 31/12/2007 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Sociaal-economische ongelijkheid in de Zuidelijke Nederlanden, 15de-18de eeuw. Een interdisciplinair onderzoek naar de meting en interpretatie van maatschappelijke ongelijkheden in preïndustriële samenlevingen.  01/10/2005 - 30/09/2009 Abstract Het thans beschikbare onderzoek naar sociale ongelijkheid in de Zuidelijke Nederlanden, 15de-18de eeuw wordt gekenmerkt door een gebrekkige methodologie en door de afwezigheid van een comparatief en lange-termijn-perspectief. De hoofddoelstelling van dit onderzoeksproject bestaat a) in het aanpassen en toepassen van het meetinstrumentarium voor sociale ongelijkheid in het historisch onderzoek; b) een herevaluatie van de bestaande historiografie over sociale ongelijkheid in het licht van deze vernieuwde onderzoeksaanpak. Looptijd 01/10/2005 - 30/09/2009 Onderzoeker(s) Co-promotor: Stabel Peter Co-promotor: Verbist Gerlinde Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kunst en luxeconsumptie in het zeventiende- en achttiende-eeuwse Brussel, maatwerk en confectie in het spanningsveld tussen hof, adel en burgerij.  01/10/2005 - 30/09/2007 Abstract In ons onderzoek zal een kwalitatief-kwantitatieve benadering complementair zijn aan een psycho- sociologische benadering van de kunstconsumptie als onderdeel van de volledige materiële cultuur van de hoofdstedelijke bevolking. De doelstelling van dit project reikt verder dan het in kaart brengen van {veranderingen in) de materiële cultuur bij verschillende sociale groepen. Hierbij zullen we ons laten leiden door vragen naar het precieze functioneren van deze {inter)stedelijke kunstmarkt, de identiteit van kopers en verzamelaars, de aard van de kunstobjecten die zij begeerden en waarom zij dat deden; naar de dialectische relatie tussen markt en mecenaat. Deze vragen zullen ons zowel naar de sociaal-economische geschiedenis als naar de mentaliteitsgeschiedenis voeren. Looptijd 01/10/2005 - 30/09/2007 Onderzoeker(s) Co-promotor: De Munck Bert Mandaathouder: De Laet Veerle Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Kunstveilingen: tussen oude glorie en nieuwe rages. Cultuurconsumptie en distributie tijdens de achttiende eeuw, casus Antwerpen en Brussel.  01/05/2005 - 30/04/2009 Abstract Dit project heeft als doel een verklaring te bieden voor het opmerkelijk succes van de kunstveiling als kanaal voor cultuurconsumptie en ¿distributie in de eeuw van de verlichting: welke waren de socio-culturele en economische randvoorwaarden die het mogelijk maakten dat het veilingcircuit in een periode van snel verschuivende smaken en de opkomst van de gespecialiseerde winkel toch een grote stempel kon drukken op de eigentijdse cultuurbeleving? Looptijd 01/05/2005 - 30/04/2009 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Deelname aan de Posthumus onderzoeksschool (Nederland).  01/02/2005 - 31/12/2005 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/02/2005 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Vroegmoderne publieke opinie. Patronen, mechanismen en actoren in opinie- en besluitvormingsprocessen in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden in de vroegmoderne tijd.  01/01/2005 - 31/12/2008 Abstract Dit project onderzoekt de wisselwerking tussen opinievorming in de stedelijke samenleving en de uiteindelijke politieke besluitvorming in de Nederlanden in de late 16de eeuw. Centraal in het onderzoek staan twee comparatieve dieptestudies waarin de situatie van Antwerpen en Amsterdam wordt uitgewerkt. In beide gevallen ging het om belangrijke handelssteden die beroerd werden door een aantal belangrijke vraagstukken die zich aandienden in het kader van de Opstand: het religievraagstuk, de soevereiniteitskwestie, de migratieproblematiek. Looptijd 01/01/2005 - 31/12/2008 Onderzoeker(s) Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Technische voorschriften en reglementeringen voor ambachtslui in de Zuidelijke Nederlanden tijdens de 16de-17de en 18deeeuw. Een archivalische en materiaaltechnische confrontatie. (Deel 2: De glazenmakers)  01/01/2005 - 31/12/2006 Abstract Het is de bedoeling in diverse archieven technische voorschriften van ambachten op te sporen en te verzamelen. Deze voorschriften zullen worden geconfronteerd met wetenschappelijke data resulterend uit proeven op door ambachtslieden vervaardigde producten. Bij wijze van `case study'' zal dit toegespitst worden op het glazenmakersambacht. Naast de onmiddellijke wetenschappelijke resultaten, zal het eerste eindproduct bestaan uit een bestand van archivalia en beelden dat door studenten en docenten kan worden gebruikt voor verder onderzoek, zowel aan de Universiteit Antwerpen als aan de Hogeschool Antwerpen. Looptijd 01/01/2005 - 31/12/2006 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Consumenten en commerciële circuits. Veranderende consumtiepreferenties en kleinhandelsevoluties tijdens de 'ongelukseeuw' (ca. 1648-ca. 1748).  01/10/2004 - 30/09/2006 Abstract Dit project richt zich op de Antwerpse kleinhandel in én de consumptie van duurzame (luxe-) goederen in de Nieuwe Tijd. Het onderzoekt de zogenaamde `retail and consumer (r)evolutions'' tegelijk, en beschouwt deze ontwikkelingen als verschillende keerzijden van een zelfde transitie die Antwerpen tussen ca. 1650 en ca. 1750 doormaakte. De voornaamste doelstelling van dit project is aan te tonen dat we vroeg-moderne kleinhandelsevoluties (zowel vanuit een kwantitatief als vanuit een kwalitatief standpunt) enkel kunnen begrijpen door tegelijk ook veranderingen in de vraagzijde in rekening te brengen. Om dit aan te tonen zullen drie consumptieveranderingen worden geanalyseerd en geproblematiseerd om hun impact op de Antwerpse kleinhandelswereld duidelijk te schetsen: (1) Het toegenomen belang van de mode (2) De toegenomen diversiteit aan goederen (3) De afgenomen duurzaamheid van goederen Looptijd 01/10/2004 - 30/09/2006 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Damme Ilja Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De reiscultuur van de Nederlanden (1650-1750). Een onderzoek naar de dialectische relatie tussen reisliteratuur en reispraktijk en de invloed hiervan op de genese en de ontwikkeling van de Europese toeristische ruimte.  01/10/2004 - 30/09/2006 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2004 - 30/09/2006 Onderzoeker(s) Co-promotor: Blondé Bruno Mandaathouder: Verhoeven Gerrit Promotor: Marnef Guido Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Morfologisch onderzoek naar het benutten van vrijgemaakte gronden in een aantal steden in de Nederlanden (1576-1640): empirisme, innovatie en theorie.  01/02/2004 - 31/12/2005 Abstract Onderzoek naar het rationele gebruik van vrijgemaakte gronden in de binnenstad tijdens de Calvinistische periode in de Zuidelijke Nederlanden tijdens het einde van de zestiende eeuw en in de Noordelijke Nederlanden tot het midden van de zeventiende eeuw. Innovaties in planningspraktijken in de steden Antwerpen, Gent, Mechelen, Amsterdam, Haarlem en Leiden, en hun invloed op de theorievorming van de moderne stedenbouw. Looptijd 01/02/2004 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Technische voorschriften en reglementeringen voor ambachtslui in de Zuidelijke Nederlanden tijdens de 16de-17de en 18de eeuw. Een archivalische en materiaaltechnische confrontatie (Deel 1:De glazeniers)  01/02/2004 - 31/12/2005 Abstract Het is de bedoeling in diverse archieven technische voorschriften van ambachten op te sporen en te verzamelen. Deze voorschriften zullen worden geconfronteerd met wetenschappelijke data resulterend uit proeven op door ambachtslieden vervaardigde producten. Bij wijze van `case study'' zal dit toegespitst worden op het glazeniersambacht. Naast de onmiddellijke wetenschappelijke resultaten, zal het eerste eindproduct bestaan uit een bestand van archivalia en beelden dat door studenten en docenten kan worden gebruikt voor verder onderzoek, zowel aan de Universiteit Antwerpen als aan de Hogeschool Antwerpen. Looptijd 01/02/2004 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Drukpersproductie en uitgeversstrategieën na de Val van Antwerpen. Casus: Hieronymus I en Hieronymus II Verdussen (1585-1653)  01/01/2004 - 31/12/2007 Abstract In de 16de en de eerste helft van de 17de eeuw was Antwerpen het knooppunt van de boekproductie en -distributie in de Zuidelijke Nederlanden. De uitgeverij van Plantin en de Moretussen kon zich meten met de voornaamste uitgevershuizen van Europa. Dit project wil onderzoeken wat de positie was van een minder bekende maar even expansieve uitgeverij, de firma Verdussen, en dit in de eerste halve eeuw van haar bestaan: welke segmenten van de markt trachtte ze te bereiken en hoe veroverde ze een plaats in het Antwerpse boekbedrijf? Looptijd 01/01/2004 - 31/12/2007 Onderzoeker(s) Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Onderzoek in het domein van de geschiedenis van de late Middeleeuwen en/of nieuwe tijd met specialisatie in de economische, sociale en/of socio-culturele geschiedenis.  01/10/2003 - 30/09/2013 Abstract Opdracht op het vlak van de geschiedenis van de late Middeleeuwen en/of nieuwe tijd met specialisatie in de economische, sociale en/of socio-culturele geschiedenis. Looptijd 01/10/2003 - 30/09/2013 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Innovatie en communicatie in de Middeleeuwen: nieuwe aspecten van de sociaal-economische geschiedenis en de cultuurgeschiedenis van de late Middeleeuwen.  01/10/2003 - 31/12/2005 Abstract Het onderzoek richt zich op de historische dimensie van de drang naar innovatie en de noodzaak van communicatie in het economisch handelen. Met name worden de laat-middeleeuwse praktijken van internationale handel en industriële productie onder de loep genomen om fundamentele processen op de grens van de economie, culturele praktijk en maatschappelijke organisatie te analyseren en te duiden. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Promotor: Stabel Peter Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Uitbouw van onderzoeks- en onderwijscompetentie voor de sociaal-economische geschiedenis van de Nieuwe Tijd op licentieniveau.  01/10/2003 - 31/12/2005 Abstract De inrichting van de licentiejaren in de opleiding geschiedenis maken investeringen in de bijhorende wetenschappelijke vakbekwaamheid noodzakelijk. De eerstvolgende jaren zullen doorgedreven inspanningen ondernomen worden om de vakgroep en de bijhorende bibliotheek in de relevante deelgebieden (Sociaal-economische geschiedenis NT, etnologie, geschiedenis van ambacht en arbeid etc.) een toonaangevende positie te bezorgen. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Promotor: De Munck Bert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis In de Nederlanden gepubliceerde reisgidsen (1600-1800). Een onderzoek naar de dialectische relatie tussen de reislitertuur en reispraktijk en de invloed hiervan op de genese en dynamiek van de Europese toeristische ruimte  01/10/2003 - 30/09/2004 Abstract Geen abstract gevonden Looptijd 01/10/2003 - 30/09/2004 Onderzoeker(s) Co-promotor: Marnef Guido Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Consumenten, commerciële circuits en stedelijke transformaties in de "ongelukseeuw". De kleinhandel in Antwerpen en Brussel (ca.1648 - ca. 1748).  01/10/2003 - 31/12/2006 Abstract Het onderzoek naar de ''consumentgevoelige'' detailhandel in verbruiksartikelen tijdens de periode 1648-1748 zou de invloed van wijzigende vraagfactoren (smaak en mode) op de stedelijke neergang van Antwerpen en Brussel nader kunnen bepalen. Als centrale vraagstelling zal onderzocht worden hoe de lokale distributiecircuits van Antwerpen en Brussel op de consumptiewijzigingen in de ''ongelukseeuw'' hebben gereageerd en ingewerkt. Op welke wijze wisten allerhande detailhandelaars (gaande van winkeliers tot rondreizende marktkramers) de veranderende ''modetendensen'' en wijzigende smaken onder de stedelijke consumenten te sturen? Heeft de verkoop van modegevoelige producten door de opkomende ''magasins à Paris'' mee de economische verslechtering van Antwerpen en Brussel in de hand gewerkt? Of hebben juist de diverse commerciële circuits de productiestructuren mee helpen aanpassen aan de wijzigende vraag, zoals tijdens de befaamde ''retail revolution'' in Engeland het geval was. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2006 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Consumenten en cn commerciële circuits. De detailhandel in verbruiksartikelen te Antwerpen en Brussel tijdens de ongelukseeuw (ca. 1648 - ca. 1748).  01/10/2003 - 30/09/2004 Abstract Het voorgestelde onderzoek naar de ''consumentgevoelige'' detailhandel in duurzame verbruiksartikelen wil de invloed van wijzigende vraagfactoren op de stedelijke neergang van Antwerpen en Brussel tijdens de periode 1648-1748 nader bepalen. De centrale vraagstelling van dit project is hoe de lokale distributiecircuits van Antwerpen en Brussel op de consumptiewijzigingen in de ''ongelukseeuw'' hebben gereageerd én actief hebben ingewerkt. Op welke wijze wisten de detailhandelaars (gaande van winkeliers tot rondreizende marktkramers) de veranderende ''modetendensen'' en de zich wijzigende smaken onder de stedelijke consumenten te sturen? Heeft de verkoop van modegevoelige producten door de opkomende ''magasins à Paris'' de economische verslechtering van Antwerpen en Brussel mee in de hand gewerkt? Of hebben juist de diverse commerciële circuits de productiestructuren helpen aanpassen aan de wijzigende vraag, zoals tijdens de befaamde ''retail revolution'' in Engelang het geval was? Looptijd 01/10/2003 - 30/09/2004 Onderzoeker(s) Mandaathouder: Van Damme Ilja Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Stedelijke samenleving in de Lage Landen (late Middeleeuwen - zestiende eeuw).  01/10/2003 - 31/12/2006 Abstract Het project beoogt door een zowel een chronologische (i.c. Uitbreiding naar de 16de eeuw) als een geografische uitbreiding (opname van een Nederlandse ploeg) de historische studie van de stedelijke samenleving in de Lage Landen, in de meest verstedelijkte kerngebieden (Vlaanderen, Brabant, Holland en Henegouwen), comparatief met wat elders in de Nederlanden en in Europa gebeurt, in een volgende fase vanuit een vernieuwde vraagstelling aan te vatten. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2006 Onderzoeker(s) Co-promotor: Marnef Guido Promotor: Blondé Bruno Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Mythologische voorstellingen in de Vlaamse kunst van de zeventiende eeuw geplaatst in hun intellectuele context.  01/10/2003 - 31/12/2005 Abstract Uitgaande van een volledige beredeneerde catalogus van Rubens'' mythologische voorstellingen (zo''n 130 nummers) en van een overzicht van mythologische schilderijen van andere Vlaamse schilders van de 17de eeuw zal een diepere interpretatie van deze voorstellingen van klassieke ("heidense") goeden en godinnen worden betracht. Hierbij zal worden rekening gehouden met mogelijke verschillen naargelang het doelpubliek, enerzijds bestaande uit humanistische geleerden, anderzijds volkstalig geletterde burgers. Waar nodig zullen paralLellen worden aangewezen met de behandeling van deze goden en godinnen in de Latijnse en de Nederlandse literatuur. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Co-promotor: Meeus Hubert Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De economische, technische, organisatorische en artistieke aspecten van de productie van het geïllustreerde boek in de 17de eeuw. Casestudy: de samenwerking tussen het graveursatelier Galle en de Officina Plantiniana (1600-1676),  01/10/2003 - 31/12/2003 Abstract Casestudy over de samenwerkingsrelatie tussen de Plantijnse uitgeverij en het Galle-prentenatelier in de periode 1600-1676 op het vlak van de boekillustratie. Deze studie beoogt een analyse van: 1. De productiewijze van de geïllustreerde werken; 2. De samenwerkingsverbanden die bedrijven aangingen om te komen tot een succesvolle productie en distributie van hun producten; 3. De invloed uitgeoefend door geïllustreerde boeken op de vorming van de beeldcultuur; 4. De rol van Antwerpen (en meer bepaald van de uitgeverij Moretus en van het prentenatelier Galle) in de productie en verspreiding van het geïllustreerde boek in Europa tijdens de 17de eeuw. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2003 Onderzoeker(s) Promotor: Thijs Alfons Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis De uitverkoop van Antwerpen. Mobiliteit van de zeventiende-eeuwse Vlaamse schilderkunst tijdens de periode 1640-1784.  01/10/2003 - 30/09/2004 Abstract Deze projectaanvraag gaat uit van de vaststelling dat tijdens het Ancien Régime ontelbare Vlaamse kunstwerken in buitenlandse collecties zijn terechtgekomen. Dit onderzoek beoogt de mobiliteit van kunstwerken (de eigenlijke kunsthandel) in kaart te brengen en te analyseren, alsmede de migratie van kunstenaars en stijl. Om dit doel op een haalbare manier te verwezenlijken zal een databank worden opgestart waarin relevante gegevens aangaande de export van schilderijen de emigratie van schilders worden verzameld en statistisch verwerkt. Bijzondere aandacht zal in dit verband worden besteed aan het veilingcircuit hetgeen tot heden quasi onbestudeerd is gebleven voor de Zuidelijke Nederlanden. Looptijd 01/10/2003 - 30/09/2004 Onderzoeker(s) Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Oprichting van een Short-Title Catalogus Vlaanderen (STCV)  01/10/2003 - 31/12/2003 Abstract Het ontbreekt in Vlaanderen nog steeds aan een volledig overzicht van de publicaties die er het licht zagen in de periode van het handgedrukte boek (gross modo tot 1800). Dankzij verschillende bibliografische naslagwerekn is de gedrukte productie van de 15de en 16de eeuw goed in kaart gebracht. Maar onze kennis over aard en aantal drukwerken uit de 17de en 18de eeuw blijft zeer gebrekkig. Historici, literatuurhistorici, kunsthistorici, taalkundigen, volkskundigen, bibliografen en catalografen moeten zich behelpen met soms heel oude lokale bibliografieën en met verspreide studies die gewijd zijn aan de typografische productie van 1 drukkersatelier. Tijdverlies en een gebrek aan vaste grond zijn er het gevolg van. Door het ontbreken van een systematische inventaris van het gedrukte erfgoed in Vlaanderen verstoken van een essentieel wetenschappelijk instrument. Tot voor 15 jaar worstelde men in Nederland met hetzelfd probleem. Als oplossing werd in 1982 het STCN-Bureau opgericht: een team van bibliografen die vanuit de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag systematisch en via elektronische weg een nationale bibliografie tot 1800 samenstellen ( STCN= Short-Title Catalogue Netherlands). Dat werk is ver gevorderd. Het grote nut ervan wordt algemeen erkend. Ook in andere buurlanden liepen of lopen verschillende projecten voor inventarisering van de nationale boekproductie. Het STCV-project heeft tot doel de Vlaamse achterstand terzake in te halen. Het zal worden uitgevoerd in overleg met het Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijk Bibliotheekwerk (VOWB), dat het als één van zijn actiepunten voor de komende jaren beschouwt. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2003 Onderzoeker(s) Co-promotor: Delsaerdt Pierre Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Vlaamse Renaissance- en Barokkunst.  01/10/2003 - 31/12/2006 Abstract De eerste doelstelling is te komen tot coördinatie van binnen- en buitenlandse onderzoeksprojecten betreffende de geschiedenis van de Vlaamse kunst uit de 16de en 17de eeuw. Tevens ligt het in de bedoeling op een interdisciplinaire wijze het artistieke fenomeen in de betreffende periode te interpreteren binnen zijn ruimste contextualiteit. Om die reden wordt ook samengewerkt met onderzoekseenheden op het gebied van de cultuur- en sociaal-economische geschiedenis. Anderzijds bleek het nodig aan de traditioneel stilistisch-iconologische benadering van het kunstwerk ook een sterkere ondersteuning te laten verlenen door onderzoeksresultaten behaald dankzij het materiaaltechnisch onderzoek. Het is de verwachting dat aldus een op interdisciplinaire leest geschoeid forum zou ontstaan dat het mogelijk zal maken informatie uit te wisselen en methodologische benaderingswijze onderling te vergelijken en beter op elkaar af te stemmen. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2006 Onderzoeker(s) Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis Arbeid, arbeidsverhoudingen en arbeidsmarkten in West-Europa, 1500-2000.  01/10/2003 - 31/12/2005 Abstract De voornaamste doelstelling is een nieuw licht te werpen op globale transformatieprocessen die zich sedert de 16de eeuw op het vlak van arbeidsprocessen, arbeidsverhoudingen en arbeidsvormen hebben voltrokken. Het accent ligt op fasen van vermelde maatschappelijke transformatie en het onderzoek van stedelijke vormen van loonarbeid en zelfstandige arbeid. Looptijd 01/10/2003 - 31/12/2005 Onderzoeker(s) Promotor: Blondé Bruno Promotor: Thijs Alfons Onderzoeksgroep(en) Centrum voor stadsgeschiedenis (toelichting bij de getoonde projecten) Expertise Toon de expertise van deze onderzoeksgroep Blondé Bruno Historisch onderzoek en advies. Techniek:  Historische methodologie. Gebruikers:  - Bibliotheken - Musea - Archieven - Media - Beleid Trefwoorden:  URBAN HISTORY, COMPARATIVE HISTORY, INTERDISCIPLINARY HISTORY