Genetica m.i.v. Populatiegenetica

Academiejaar: 2010-2011 Code opleidingsonderdeel: 3BBIO-A-04 Semester: 2e semester Studiepunten: 5 Uren Studietijd: 140 Uren theorie: 40,00 Uren praktijk: Uren andere: Deeltijds programma: 1 Titularis(sen) Thierry Backeljau Taal waarin de cursus wordt gedoceerd: Nederlands Info semesterexamen: examen in het 2de semester Info contractrestrictie: geen inschrijving onder examencontract 1. Aanvangscompetenties (begintermen) *Algemene competenties Biologische basiskennis: prokaryote vs eukaryote celstructuur, celorganellen, eiwitten, DNA structuur, transcriptie en translatie, mitose en meiose, indeling en overzicht van de levende organismen, levenscycli (haplont vs haplo-diplont vs diplont). Statistische basiskennis: eenvoudige kansberekening (som- en productregel, binomiale kans), statistische distributies, gemiddelde, standaarddeviatie, variantie, covariantie, correlatie, regressie, chi²-test. *Volgtijdelijkheid Plantkunde (1BBIR-10) EN Dierkunde (1BBIR-11) EN Celbiologie (1BBIR-12) voor studenten Biologie geen volgtijdelijkheid! 2. Eindcompetenties (eindtermen) De student kent de fundamentele genetische mechanismen en concepten, en kan ze op een precieze manier weergeven en verduidelijken. Hij/zij kan de concepten in hun biologisch (evolutionair) verband plaatsen, toepassen én interpreteren. De student kan kruisingsexperimenten analyseren en toetsen, evanals Hardy-Weinberg- en koppelingsevenwichten. Hij/zij kan de opgedane kennis gebruiken bij het formuleren van kritische visies op maatschappelijke en filosofische implicaties van  genetisch onderzoek, dit wil o.a. zeggen kunnen onderscheid maken tussen 'fact and fiction'. 3. Inhoud De cursus biedt een breed, inleidend overzicht van de basisprincipes van Mendeliaanse overerving in het licht van de neo-Darwinistische evolutietheorie en dit op het niveau van individuen én populaties. Deze basisprincipes worden uitgelegd aan de hand van biologisch relevante voorbeelden. De cursus stimuleert een interdisciplinaire benadering, waarbij de student zoveel mogelijk wordt aangespoord om verbanden te leggen met, of terug te grijpen naar, stof uit andere cursussen. Kortom, de cursus wil genetica aanbrengen vanuit een holistische visie en dus niet vanuit een visie van 'genetica om de genetica'. Daarom wordt er ook regelmatig (kort) ingegaan op maatschappelijke en filosofische implicaties en problemen die verband houden met genetica (bv. eugenetica, rassenproblematiek, Lysenkoism, GMOs, resistentieproblematiek, 'intelligent design', enz.). Hierbij wordt de student aangemoedigd zich degelijk te informeren en steeds kritisch wetenschappelijk te denken. Inhoudelijk behandelt de cursus in grote lijnen de volgende thema's: de wetten van Mendel en de (schijnbare) afwijkingen daarvan zoals interacties tussen allelen op een locus, pleiotropie, epistasie, extranucleaire erfelijkheid, maternale effecten, 'genomic imprinting', epigenetische fenomenen en kwantitatief genetische kenmerken. Binnen deze topics worden telkens biologisch relevante onderwerpen behandeld, zoals ontwikkelingsgenen, de rol van endosymbiontische prokaryoten (Wolbachia), mitochondriaal en chloroplast DNA, en concepten zoals heritabiliteit, fenotypische plasticiteit, reactienormen en fluctuerende asymmetrie. Vervolgens wordt aandacht geschonken aan chromosomen, geslachtsgebonden erfelijkheid en koppeling. Op populatieniveau worden thema's zoals Hardy-Weinberg evenwicht, koppelingsevenwicht, voortplantingssystemen, drift, migratie, mutatie, selectie en kwantitatieve genetica behandeld. 4. Werkvormen Contactmomenten: Hoorcolleges Eigen werk: Oefeningen Begeleide zelfstudie (eventueel met responsiecolleges) 5. Evaluatievormen Examen: Schriftelijk met mondelinge toelichting Gesloten boek Open vragen 6. Noodzakelijk studiemateriaal Cursusnota's en/of overzichtsteksten worden beschikbaar gesteld via het Blackboard, dat ook heel wat bijkomende achtergrond literatuur en documentatie ter beschikking stelt. 7. Facultatief studiemateriaal De met een (*) gemerkte werken worden sterk aanbevolen. Algemene genetica: BROWN, T.A. (2002) Genomes - Bios Scientific Publishers, Oxford, ISBN 1859960294 FALCONER, D.S. & MACKAY, T.F.C. (1995) Introduction to quantitative genetics (4th ed) - Addison Wesley Longman (Pearson Education), ISBN 0582243025 GRIFFITHS, A.J.F., WESSLER, S.R., GELBART, W.M., LEWONTIN, R.C., SUZUKI, D.T. & MILLER, J.H. (2004) An introduction to genetic analysis (8th ed) - W.H. Freeman, ISBN 0716749394 (*) GRIFFITHS, A.J.F., WESSLER, S.R., LEWONTIN, R.C. & CARROLL, S.B. (2008) Introduction to genetic analysis (9th ed) - W.H. Freeman, ISBN-10: 0716768879 (*) HARTL, D.L. & JONES, E.W. (2002) Essential genetics - A genomics perspective (3rd ed) - Jones and Bartlett Publishers, ISBN 0763718521 JONES, R.N. & KARP, A. (1994) Introducing genetics - John Murray, London, ISBN 0719542359 LYNCH, M. & WALSH, B. (1998) Genetics and analysis of quantitative traits - Sinauer Associates, ISBN 0878934812 PIERCE, B.A. (2003) Genetics. A conceptual approach - W.H. Freeman, New York, ISBN 1572591609 RUSSELL, P.J. (1998) Genetics - Benjamin Cummings, ISBN 0321000382 Populatiegenetica: BEEBEE, T. & ROWE, G. (2004) An introduction to molecular ecology - Oxford University Press, ISBN 0199248575 CONNER, J.K. & HARTL, D.L. (2004) A primer of ecological genetics - Sinauer Associates, ISBN 087893202X (*) HAMILTON, M.B. (2009) Population genetics - Wiley-Blackwell, ISBN 978-1-4051-3277-0 (*) HARTL, D.L. (1999) A primer of population genetics  (3rd ed) - Sinauer Associates, ISBN 0878933042 HARTL, D.L. & CLARK, A.G. (2007) Principles of population genetics (4th ed) - Sinauer Associates, ISBN 0878933069 (*) HEDRICK, P.W. (2005) Genetics of populations (3rd ed) - Jones and Bartlett Publishers, ISBN 0763747726 Handig statistisch geheugensteuntje: PETRIE, A. & SABIN, C. (2003) Medical statistics at a glance - Blackwell Science, ISBN 0632050756 8. Studiebegeleiding Vragen kunnen onmiddellijk na de colleges worden gesteld. Studenten kunnen via e-mail (Thierry.Backeljau|@naturalsciences.be) steeds bijkomende informatie en documentatie of literatuur opvragen. Bovendien wordt er heel wat basisliteratuur en extra informatie ter beschikking gesteld via het Blackboard. Op het Blackboard kan men ook een typisch voorbeeld van een examen vinden. laatste aanpassing: laatste aanpassing: 17/01/2010 13:00 thierry.backeljau