Gedragsbiologie

Academiejaar: 2010-2011 Code opleidingsonderdeel: 3BBIO-A-06 Semester: 1e semester Studiepunten: 5 Uren Studietijd: 140 Uren theorie: 30,00 Uren praktijk: 15,00 Uren andere: Deeltijds programma: 1/2 Titularis(sen) Marcel Eens Taal waarin de cursus wordt gedoceerd: Nederlands Info semesterexamen: examen in het 1ste semester Info contractrestrictie: 1. Aanvangscompetenties (begintermen) *Algemene competenties Geen andere dan deze die noodzakelijk zijn om universitaire studies aan te vatten. *Volgtijdelijkheid 2. Eindcompetenties (eindtermen) De student heeft kennis van en inzicht in de 4 verschillende typen van vraagstellingen in de gedragsbiologie, van de wisselwerkingen met andere onderzoeksdisciplines, en van de maatschappelijke betekenis van het vakgebied. De student is op de hoogte van de belangrijkste concepten en denkmodellen in de gedragsbiologie. De student is in staat om gespecialiseerde artikels te lezen en interpreteren. Hij/zij kan gedragobservaties uitvoeren (zelfstandig opstellen van gedragsprotocollen, analyse en interpretatie van eenvoudige waarnemingsgegevens, schrijven van een individueel werk/essay aan de hand van een opdracht…). 3. Inhoud De grote verscheidenheid aan gedragingen die men in het dierenrijk kan terugvinden, is vaak overweldigend. De gedragsbiologie zoekt naar verklaringen voor gedrag. Daarbij wordt gebruik gemaakt van zo objectief mogelijke waarnemingen, interspecifieke vergelijkingen en van experimenten, zowel in de directe leefomgeving van dieren, als in het laboratorium. In de loop der jaren werd een conceptueel kader ontwikkeld om de vraag te beantwoorden waarom dieren inclusief mensen zich op een bepaalde manier gedragen. Deze vraag kan op vier verschillende manieren gesteld en beantwoord worden. Met de vraag waardoor richt men zich op de machinerie (fysiologie/hersenen) die nodig is voor het uitvoeren van gedrag (veroorzaking). De vraag waarlangs heeft betrekking op de ontwikkelingsprocessen die het gedrag tijdens het leven van een individu ondergaat (ontwikkeling). De vraag waartoe heeft te maken met de functie van het gedrag, of wel het doel waarvoor het gedrag tijdens de evolutie door natuurlijke selectie is ontworpen (functie). Tenslotte, ook de vraag waaruit verwijst naar het evolutieproces, maar dan vooral naar het gedrag van voorouders en naar de overeenkomsten en verschillen in het gedrag tussen verwante soorten (evolutie). Deze vier aspecten komen uitvoerig aan bod in deze cursus, initieel afzonderlijk, maar vaak is er ook aandacht voor hun onderlinge samenhang. Bijzondere aandacht zal besteed worden aan (1) bepaalde aspecten van gedrag waaronder sociaal en eusociaal gedrag, communicatie, defensief gedrag, reproductie en seksuele selectie; (2) recente ontwikkelingen binnen het vakgebied en wisselwerkingen met andere onderzoeksdisciplines; (3) discussiepunten binnen het vakgebied (aangeboren-aangeleerd discussie (nature-nurture debat), evolutionaire benadering van menselijk gedrag (sociobiologie, evolutionaire psychologie)…), (4) de maatschappelijke betekenis van het vakgebied: onder andere de toepassingen en de relevantie voor de mens (welzijn van dieren, bijdrage van gedragsonderzoek aan conservatiebiologie, cognitie-onderzoek…). In een meer praktisch gedeelte komt het objectief beschrijven en meetbaar maken van gedrag aan bod. Er is een eerste kennismaking met de praktijk van gedragsbiologisch onderzoek; observeren en registreren van gedrag; analyse en interpretatie van gegevens, kennismaking met meerdere onderzoeksobjecten. 4. Werkvormen Contactmomenten: Hoorcolleges Seminaries Eigen werk: Opdrachten:Individueel Begeleide zelfstudie (eventueel met responsiecolleges) 5. Evaluatievormen Examen: Schriftelijk zonder mondelinge toelichting 6. Noodzakelijk studiemateriaal Beschikbare cursus en wetenschappelijke artikels 7. Facultatief studiemateriaal Alcock, J. 2005. Animal Behaviour. Eighth edition. Sinauer Associates. 564 pagina’s. Sherman, P.W. & Alcock, J. 1998. Exploring Animal Behavior. Readings from American Scientist. Sinauer Associates. 300 pagina’s. Rosenzweig, M.R., Breedlove, S.M. & Watson, N.V. 2005. Biological Psychology. Fourth edition. Sinauer Associates. 622 pagina's. Martin, P. & Bateson, P. 1994. Measuring behaviour. Cambridge University Press. 8. Studiebegeleiding Er kunnen tijdens en na de lessen steeds vragen gesteld worden aan de docenten. laatste aanpassing: laatste aanpassing: 11/01/2010 11:27 marcel.eens