Didactiek fysica

Academiejaar: 2010-2011 Code opleidingsonderdeel: SLO9235 Semester: 1e semester Studiepunten: 3 Uren Studietijd: 84 Uren theorie: 18,00 Uren praktijk: Uren andere: 21,00 Deeltijds programma: 1 Titularis(sen) Tinne D A Van Kogelenberg Annie Pinxten Taal waarin de cursus wordt gedoceerd: Nederlands Info semesterexamen: examen in het 1ste semester Info contractrestrictie: 1. Aanvangscompetenties (begintermen) *Algemene competenties Eindcompetenties van een academische bachelor. Uitstekende domeinspecifieke kennis. Correct taalgebruik, zowel mondeling als schriftelijk. Aangezien de Didactiek Fysica parallel loopt met de Didactiek Natuurwetenschappen zullen competenties aangebracht binnen de Didactiek Natuurwetenschappen aangewend en uitgebreid worden in de Didactiek Fysica. *Volgtijdelijkheid Dit opo moet gevolgd worden in combinatie met de oefenlessen. 2. Eindcompetenties (eindtermen) Aansluitend bij de basiscompetenties van de leraar secundair onderwijs, zoals uitgeschreven door de Vlaamse Regering: http://www.onderwijs.vlaanderen.be/nieuws/2007p/0420-basiscompetenties.htm Er zal vooral gewerkt worden aan volgende competenties: Typefunctie 1 : de leraar als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen De beginsituatie van leerlingen en de leergroep achterhalen Doelstellingen kiezen en formuleren Leerinhouden en leerervaringen selecteren Leerinhouden structureren en vertalen in leeractiviteiten Aangepaste werkvormen en groeperingsvormen bepalen Individueel en in teamverband leermiddelen kiezen en aanpassen Realiseren van een krachtige leeromgeving, met aandacht voor de heterogeniteit binnen de leergroep Observatie en evaluatie voorbereiden, individueel en indien nodig in team Proces en product evalueren met oog op bijsturing, remediëring en differentiatie    11.   Leer- en ontwikkelingsproces adequaat begeleiden in Standaardnederlands, rekening houdend met het taalbeheersingsniveau van  de leerlingen    13. Stimuleren van leer- en ontwikkelingsprocessen vanuit een vakoverschrijdende invalshoek Typefunctie 2 : de leraar als opvoeder In overleg een positief leefklimaat creëren voor de leerlingen in klasverband en op school Actuele maatschappelijke ontwikkelingen hanteren in een pedagogische context Typefunctie 3 : de leraar als inhoudelijk expert Domeinspecifieke kennis en vaardigheden beheersen, verbreden en verdiepen De verworven domeinspecifieke kennis en vaardigheid aanwenden Het eigen vormingsaanbod situeren en integreren in het geheel van het onderwijsaanbod met het oog op begeleiding en oriëntering van de leerlingen Typefunctie 4 : de leraar als organisator Een gestructureerd werkklimaat bevorderen Een soepel en efficiënt les- en dagverloop creëren, passend in een tijdsplanning Op correcte wijze administratieve taken uitvoeren Een stimulerende en werkbare klasruimte creëren, rekening houdend met de veiligheid van de leerlingen Typefunctie 5 : de leraar als innovator - de leraar als onderzoeker Vernieuwende elementen aanwenden en aanbrengen Kennisnemen van toegankelijke resultaten van onderwijsonderzoek die relevant zijn voor de eigen praktijk Het eigen functioneren ter discussie stellen en bijsturen Typefunctie 7 : de leraar als lid van een schoolteam Binnen het team over een taakverdeling overleggen en de afspraken naleven De eigen pedagogische en didactische opdracht en aanpak in team bespreekbaar maken In Standaardnederlands adequaat in interactie treden met alle leden van het schoolteam Typefunctie 8 : de leraar als partner van externen Met behulp van collega's contacten leggen, communiceren en samenwerken met externe instanties die onderwijsbetrokken initiatieven aanbieden In Standaardnederlands adequaat in interactie treden met medewerkers van onderwijsbetrokken initiatieven Typefunctie 9 : de leraar als lid van de onderwijsgemeenschap Deelnemen aan het maatschappelijk debat over onderwijskundige thema's Typefunctie 10 : de leraar als cultuurparticipant Actuele thema's en ontwikkelingen onderscheiden en kritisch benaderen rond het cultureel-wetenschappelijk domein.   Algemene doelstellingen Kennis De studenten kunnen: de plaats van en de visie op het vak fysica in het secundair onderwijs omschrijven; weergeven wat beoogd wordt met de vakspecifieke eindtermen en leerplannen fysica een geschikte instap voor een les fysica bepalen rekening houdend met de beginsituatie, de leerinhoud en de leerdoelen voor de betrokken les toelichten welke vakdidactische werkvormen, concepten en leermiddelen ingezet kunnen worden bij het vormgeven van een krachtige leeromgeving voor fysica omschrijven hoe een vaklokaal fysica minimaal dient ingericht te worden aangeven wat de rol van taal is bij wetenschappelijke begripsvorming. Vaardigheden De studenten kunnen: op een didactisch verantwoorde wijze een les fysica voorbereiden, waarbij aandacht besteed wordt aan het: verwerken van inzichten vanuit leertheoretisch oogpunt doorheen de diverse lesfasen, inschatten van de beginsituatie, uitschrijven van operationele doelstellingen, kiezen van leerinhouden; aansluiten bij de actualiteit en de leefwereld van de leerlingen; uitwerken van een geschikte instap rekening houdend met de beginsituatie, de leerinhoud en de leerdoelen van de betrokken les; hanteren van een didactisch verantwoorde opbouw, kiezen van geschikte vakdidactische werkvormen, concepten en leermiddelen in functie van de fase in het leerproces, uitwerken van de gekozen vakdidactische werkvormen en concepten; (eventueel) verantwoord integreren van ICT en nieuwe media; kiezen van geschikte evaluatievormen in functie van de vooropgestelde doelstellingen. reflecteren over ervaringen die ze opdoen in het kader van vaardigheids- en oefensessies omtrent hun didactisch handelen en dit op basis van de F(ricties),R(eflecteren), E(xpliciteren), D(oen)-spiraal. Attituden De studenten ontwikkelen beslissingsvermogen (A1(*)), kritische ingesteldheid (A3), leergierigheid (A4), organisatievermogen (A5), zin voor samenwerking (A6), verantwoordelijkheidszin (A7), creatieve gerichtheid (A8) en flexibiliteit (A9). (*): attitudes vanuit de basiscompetenties van de leraar. 3. Inhoud De Didactiek Natuurwetenschappen en de Didactiek Fysica vormen één geheel. Hierbij wordt, vanuit een spiraalvormige ordening van leerinhouden, gewerkt aan de nodige competenties om op een didactisch verantwoorde wijze een les fysica voor te bereiden en te geven. Vandaar dat sommige competenties, alsmede de inhouden die daaraan gekoppeld worden, aan bod komen in beide modules. De Didactiek Fysica zorgt echter voor de nodige verdieping en verbreding binnen de domeinspecifieke didactiek. Leren wordt in beide modules steeds gezien als het actief verwerken van aangeboden informatie tot nieuwe kennis, en dit op basis van voorkennis. De implicaties van deze visie voor het onderwijs van exacte vakken loopt als een rode draad doorheen de diverse onderdelen van cursus. Volgende topics komen aan bod: De plaats van en de visie op het vak fysica binnen het Vlaamse secundair onderwijs Bepalen van leerinhouden Vakgebonden eindtermen Leerplannen fysica Schoolboeken fysica Kiezen van de juiste instap Vakspecifieke didactische werkvormen Demonstratielabo’s en leerlingenpractica Plaats in het lesgebeuren Didactische aanpak Concrete experimenten Hulpmiddelen voor metingen en het verwerken van meetresultaten Experimenten met huis-, tuin- en keukenmateriaal Veiligheid en afvalverwijdering Groepswerk – projectwerk Probleemgestuurd leren in het fysicaonderwijs Procesgerichte instructie in het fysicaonderwijs Leren buiten de klas Excursie als didactische werkvorm Mogelijke excursieplaatsen in België Vakdidactische concepten Modellen – modelleren Analogieën Concept maps Tegenstrijdige gebeurtenissen Cartoons Misconcepties Voorbeeldoefeningen Didactische hulpmiddelen voor het onderwijs fysica Bronnen voor het construeren en stofferen van fysicalessen De organisatie van het vaklokaal Leermiddelen ICT en nieuwe media Werken met applets Bruikbare websites Transparanten voor het fysicaonderwijs De rol van taal in de wetenschappelijke begripsvorming Aangezien het ontwikkelen van vaardigheden als één van de belangrijkste doelstellingen van de module gezien wordt, wordt tijdens de lessen van de studenten een actieve inbreng verwacht: leesopdrachten voor thuis, werken aan opdrachten in kleinere groepen, vaardigheidsoefeningen, oefensessies, deelname aan groepsdiscussies, …. Omdat aanwezigheid tijdens de lessen vereist is, is het niet mogelijk om voor dit onderdeel in te schrijven onder de vorm van een examencontract. 4. Werkvormen Contactmomenten: Hoorcolleges Werkcolleges Vaardigheidstrainingen Eigen werk: Opdrachten:Individueel Opdrachten:In groep Portfolio 5. Evaluatievormen Permanente evaluatie: Oefeningen Opdrachten Portfolio: met mondelinge toelichting 6. Noodzakelijk studiemateriaal Syllabus uitgedeeld tijdens de contactmomenten en gepubliceerd op Blackboard. 7. Facultatief studiemateriaal Een belangrijke bron van aanvullend studiemateriaal wordt ongetwijfeld gevormd door de handboeken fysica voor het secundair onderwijs, en door basiswerken zoals: Fishbane, P.M., Gasiorowicz, S.G., & Thornton, S.T. (2005). Physics for scientists and engineers with modern physics. Upper Saddle River, N.J.: Pearson/Prentice Hall. 8. Studiebegeleiding Tijdens de contactmomenten, en na afspraak ook op andere ogenblikken, is de vakdidacticus steeds beschikbaar voor het beantwoorden van vragen m.b.t. de leerinhoud, de opdrachten en de evaluatie van het opleidingsonderdeel. laatste aanpassing: laatste aanpassing: 31/03/2011 13:22 annie.pinxten