|
Gruuthuselezing voor de Vrienden van de Brugse musea (Brugge, 28 april)
Op zondagmorgen 28 april gaf Frank Willaert voor de talrijk opgekomen Vrienden van de Brugse Musea in het Groeningemuseum een lezing over 'Lyriek uit Brugge. De liederen uit het Gruuthusehandschrift en hun Brugse context'. Zijn lezing werd afgerond met een zeer gesmaakt concert van het ensemble Ultreya & Pandora 2, die liederen uit het Gruuthusehandschrift brachten, die recent ook op CD zijn uitgebracht (zie www.duo-ultreya.be).
Gruuthusecolloquium 'Liefde en devotie' (Brugge, 25-27 april)
Van 25 tot 27 april vond in het Concertgebouw te Brugge een zeer geslaagd colloquium over het Gruuthusehandschrift plaats, waaraan specialisten uit diverse domeinen – filologen, musicologen, historici, kunsthistorici – deelnamen (het volledige programma is te vinden op http://www.liefdeendevotie.be/NL/wetenschappelijk_congres.html). Het zou te ver voeren hier op alle aspecten in te gaan die tijdens deze dagen aan bod kwamen, maar tot de hoogtepunten mogen toch gerekend worden: het relaas van Anne Korteweg, destijds conservator van de afdeling handschriften van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, over de aankoop van het Gruuthusehandschrift; de uiteenzetting, door Ad Leerintveld en Henk Porck, beiden eveneens verbonden aan de KB, over nieuw onderzoek (in samenwerking met de TU Delft en de UA) van het bezittersmerk op fol. 2 met een Röntgen Fluorescentie Spectrometer, op grond waarvan onomstotelijk is komen vast te staan dat het handschrift wel degelijk tot de bibliotheek van Lodewijk van Gruuthuse moet hebben gehoord en dus zijn naam met ere draagt; en zeker ook de stilaan tot zekerheid evoluerende overtuiging, die in diverse bijdragen aan bod kwam, dat de teksten in het handschrift voor het grootste deel of misschien wel allemaal het werk zijn van één auteur, Jan van Hulst. Hiermee lijkt het einde ingeluid van Jan Moritoens status als belangrijke auteur in de Middelnederlandse letterkunde. In zijn lezing 'Poëticale verstrengelingen. De Gruuthuselyriek in Vlaams en internationaal perspectief' kwam Frank Willaert tot de volgende conclusies:
1. De opvatting dat dichten een constich
werc is, een ambacht dat kennis en kunde vereist, heeft de
Gruuthusedichter, die zelf in een omgeving van luxe-ambachten dichtte, dankbaar
ontleend aan de Franse hofliteratuur in de lijn van Guillaume de Machaut. Hiermee
heeft een metafoor zijn waarlijke Sitz im
Leben gevonden: wat een beeld was, legitimeert hier een realiteit.
2. Dichten wordt, opnieuw in de lijn van Machaut, vooral als
een schrijfproces voorgesteld, dat kunstige produkten oplevert die het
verdienen zorgvuldig verzameld te worden in een bundel met eigen werk, waaruit verder
kan worden gekopieerd..
3. Het Gruuthusehandschrift is niet het werk van een kring,
maar het verzamelde werk van één auteur, Jan van Hulst. Deze stelde zijn pen
meermaals ten dienste van personen en organisaties uit de stedelijke elite, wat
niet belet dat zijn teksten tot op zekere hoogte ook zijn persoonlijke, met zijn
tijd en omgeving mee-evoluerende opvattingen weerspiegelen.
4. De liederen in het Gruuthusehandschrift zijn ontstaan op
het kruispunt van de Franse ars nova
en de Lotharingse dansliedcultuur. De uitzonderlijkheid van het
Gruuthuseliedboek is minstens voor een deel te verklaren uit de consteghe synthese van beide tradities.
Net zoals het geval was met het Gruuthusecolloquium van 2007, zullen de handelingen uitgegeven worden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. De redactie zal waargenomen worden door Jos Koldeweij, Johan oosterman (beiden Radboud Universiteit Nijmegen) en Frank Willaert.
In de marge van het colloquium vonden in het Concertgebouw verschillende concerten plaats voor een zeer talrijk opgekomen publiek. De volgende ensembles traden op: Club Médiéval, Psallentes, Camerata Trajectina en Fala Música.
Cursus over Gruuthuse voor Universiteit Vrije Tijd (Brugge, 18 april 2013)
Op donderdag 18 april gaf Frank Willaert in het Concertgebouw te Brugge voor Universiteit Vrije Tijd, een initiatief van het Davidsfonds, een cursus over 'Gruuthuse – Brugge omstreeks het jaar 1400’.
Gruuthusetentoonstelling geopend (20 maart 2013)
Van 20 maart tot 23 juni is het Gruuthusehandschrift, dat in 2007 naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag verhuisde, terug op de plaats waar het in de middeleeuwen ooit verbleef: het Gruuthusepaleis in Brugge. Het vormt het middelpunt van de tentoonstelling 'Liefde en devotie', die probeert duidelijk te maken hoe de centrale thema's die in het handschrift aan bod komen – muziek, liefde, conste, gezelschap, devotie – ook in het dagelijkse leven van de Brugse elites van omstreeks 1400 visueel (en auditief) aanwezig waren. Curator van de tentoonstelling is de kunsthistoricus Jos Koldeweij van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij werd bijgestaan door een wetenschappelijk comité bestaande uit historici, literair-historici en musicologen uit Vlaanderen en Nederland.
Bij de tentoonstelling hoort ook een prachtige catalogus met o.a. bijdragen van Jos Koldeweij, Herman Brinkman (Huygens ING en UvA), Andrew Brown (Massey University), Jan Dumolyn (UGent), Frederik Buylaert (VUB), Noël Geirnaert (Stadsarchief Brugge), Karl Kügle (UU), Joris Reynaert (UGent), Johan Oosterman (RUN). Frank Willaert leverde een bijdrage over het thema 'Liefde'.
Jos Koldeweij, Inge Geysen, Eva Tahon (red.), Liefde en devotie. Het Gruuthusehandschrift: kunst en cultuur omstreeks 1400. Z.p.: Ludion, 2013, 319 p.
Op 22 maart was Frank Willaert met de musicus Maurice van Lieshout van het ensemble Fala Música te gast in het programma Babel van Klara, voor een interview over het Gruuthusehandschrift, dat te beluisteren is via de volgende link (na 30 minuten): radio.klara.be/radio/10_herbeluisteren.php?code=BAB,
Voorzitterswissel in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (16 januari 2013)
Tijdens de plenaire vergadering van 16 januari droeg Frank Willaert het voorzitterschap van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde over aan de dichter Stefaan van den Bremt. Ondervoorzitter wordt de Leuvense hoogleraar Editiewetenschap Marcel De Smedt. Willaert blijft lid van de bestuurscommissie van de Academie, waarvan behalve de voorzitter en de ondervoorzitter, ook de vast secretaris Willy Vandeweghe en de Antwerpse taalkundige Jef van Loon deel uitmaken.
Voor de tekst van Willaerts toespraak bij de overdracht van het voorzitterschap, zie hiernaast onder 'Documenten'.
Lid van de adviesraad van de Jonge Academie (december 2012)
Samen met prof. dr. Willy Vandeweghe, vast secretaris, vertegenwoordigt Frank Willaert de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in de adviesraad van de pas opgerichte Jonge Academie, een initiatief van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. De eerste taak van de adviesraad zal erin bestaan om uit de 146 ingediende kandidaturen dertig effectieve leden te kiezen van de Jonge Academie. De verwachting is dat dit proces nog tijdens de maand januari zal zijn afgerond, zodat de Jonge Academie uiterlijk in de maand maart kan worden geïnstalleerd.
De Jonge Academie heeft tot doel:
- contact en samenwerking tussen onderzoekers uit verschillende disciplines te bevorderen en daadwerkelijke interdisciplinariteit in de hand te werken
- een plaats te creëren voor reflectie over wetenschapsbeoefening en wetenschapsbeleid, en over de toekomst van de wetenschap
- wetenschap uit te dragen naar de maatschappij en in het bijzonder naar de jeugd.
Voor het lidmaatschap konden alle postdocs die werkzaam zijn aan een Vlaamse universiteit of Vlaamse wetenschappelijke instelling zich kandidaat stellen, op voorwaarde dat ze minimum drie jaar en maximum tien jaar postdocervaring hadden. Het onverwacht hoge aantal kandidaturen wijst erop dat de doelstellingen van de Jonge Academie aan de verlangens van veel jonge wetenschappers beantwoorden.
Geert Buelens lid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde (19 december 2012)
Tijdens de openbare zitting van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en letterkunde van 19 december 2012 werden twee nieuwe leden geïnstalleerd: de schrijver Stefan Hertmans en de literatuurwetenschapper Geert Buelens. Buelens is een alumnus van de Universiteit Antwerpen. Hij promoveerde onder leiding van prof. dr. Georges Wildemeersch tot doctor in de Germaanse filologie met een proefschrift over de invloed van Paul van Ostaijen op de Vlaamse poëzie. Een bewerking van dit proefschrift verscheen in 2001 onder de titel Van Ostaijen tot heden. Zijn invloed op de Vlaamse poëzie (Nijmegen: Vantilt). Het boek werd sindsdien al tweemaal herdrukt en ook tweemaal bekroond, met de prijs van de provincie Antwerpen voor Essay en met de Vlaamse Cultuurprijs voor Essay en Kritiek. In 2005 maakte Buelens de overstap van Antwerpen naar Utrecht waar hij hoogleraar werd in de moderne Nederlandse letterkunde. Zijn boek Europa! Europa! Over de dichters van de Grote Oorlog (Amsterdam: Ambo en Antwerpen: Manteau, 2008) werd bekroond met de ABN AMRO Bankprijs voor het Beste Non-Fictie Boek. Buelens is ook dichter en columnist. Voor zijn opgemerkte artikelenreeks over kwalijke ontwikkelingen in de media die in 2009 in De Standaard verscheen, kreeeg hij de zestigste Arkprijs van het vrije Woord.
Stefan Hertmans werd in de Academie welkom geheten door de Gentse hoogleraar Anne Marie Musschoot en sprak zelf een laudatio uit over zijn voorganger de dichter Gwy Mandelinck. Geert Buelens werd verwelkomd door Frank Willaert en sprak een laudatio uit over zijn voorganger, de Brusselse hoogleraar Jean Weisgerber.
Voor de tekst van Willaerts verwelkoming van Geert Buelens, zie hiernaast onder 'Documenten'.
Een proefschrift over het Zutphens Liedboek (Hs. Weimar Oct. 146) (18 december 2012)
Op dinsdag 18 december 2012 promoveerde Jos Houtsma aan de Radboud Universiteit Nijmegen over het liederenhandschrift Weimar, Herzogin Anna Amalia Bibliothek, Oct. 146 dat in de jaren dertig in de Overijsselse stad Zutphen moet zijn ontstaan. In zijn proefschrift biedt hij onder meer een editie met vertaling van de lastige, want sterk Duits gekleurde teksten in dit liedboek, en gaat hij uitvoerig in op de paralleloverlevering van deze liederen in de Nederlanden en in Duitsland. Tevens betoogt hij dat de variaties in de overlevering van de liederen niet uitsluitend aan de orale overlevering, maar ook aan kopiisten moet worden toegeschreven. Promotoren waren prof. dr. J.B. Oosterman (Radboud Universiteit Nijmegen) en prof. dr. R. Sleiderink (HU Brussel). De jury was samengesteld uit prof. dr. P.W.M. Wackers (Universiteit Utrecht), prof. dr. Frank Willaert (Universiteit Antwerpen), prof. em. dr. W.P. Gerritsen (Universiteit Utrecht), dr. Margit Rem en prof. dr. mr. G.C.A.M. van Gemert (beiden Radboud Universiteit Nijmegen).
Jos Houtsma, De stem en de pen. Het Hs. Weimar Oct 146 (het Zutphens Handschrift) en de veranderlijkheid van populaire liederen in de zestiende eeuw en later. Z.p.: Papieren tijger, 2012.
FWO-NWO samenwerkingsproject over verhalende literatuur in de vroege periode van de boekdrukkunst (19 november 2012)
Aan Bart Besamusca (Universiteit Utrecht) en Frank Willaert werd een van de drie FWO-NWO-samenwerkingsprojecten voor de duur van vier jaar toegekend: The changing face of Medieval Dutch narrative literature in the early period of print (1477-c. 1540).
Nederlandse leraren op bezoek in Antwerpen (28-29 september 2012)
Onder leiding van onze oud-student Leo Kosten brachten ruim zestig leraren Nederlands uit gereformeerde scholen in Nederland op 28 en 29 september een bezoek aan Antwerpen. Ze bezochten de Boontentoonstelling in het Letterenhuis, het Plantin-Moretusmuseum en het Rubenshuis en deden ook de Dwaallichtwandeling. Op 28 september beluisterden zij een lezing van Frank Willaert over het Gruuthusehandschrift en een lezing van Matthijs de Ridder over Willem Elsschots roman Lijmen als Vlaamse literatuur. Over het Nederlandse bezoek aan Antwerpen verscheen een uitgebreide reportage in het Reformatorisch dagblad. Klik http://www.refdag.nl/boeken/docenten_nederlands_geinspireerd_door_vlaamse_literatuur_1_679302.
Keynote over Lotharingse lyriek op IVN-congres te Antwerpen (28 augustus 2012)
Op dinsdag 28 augustus verzorgde Frank Willaert een van de keynote-lezingen op het driejaarlijkse colloquium van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek dat dit jaar aan de Universiteit Antwerpen plaatsvond van 27 tot 31 augustus. Onder de titel 'Lotharingse lyriek en Europese middeleeuwen' betoogde hij dat de Frans- én Nederlandstalige lyriek in het oude Lotharingen (waarmee het gebied bedoeld wordt dat zich uitstrekte van de Noordzee tot aan de Vogezen en van de Schelde tot aan de Rijn) van het eind van de twaalfde tot aan het begin van de vijftiende eeuw gekenmerkt werd door een voorkeur voor beknopte (refrein)liedvormen en hiermee een belangrijke invloed uitoefende zowel op de Franse als Duitse liedkunst van de late middeleeuwen. Het ISLN was op het colloquium ook vertegenwoordigd door Kris Humbeeck, die een zeer gesmaakte lezing gaf over het personage van Willem van Oranje in Het Geuzenboek van Louis Paul Boon.
Radio-interview over Hadewijchs Liederen op Amsterdam FM (26 juni 2012)
KANTL-lezing over de onzichtbare Hadewijch (20 juni 2012)
Tijdens de ochtendvergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde gaf Frank Willaert een lezing onder de aan Kees Fens ontleende titel: Hadewijch. De belegering van een leegte? In die lezing betoogde hij dat drie recente voorstellen om Hadewijch te identificeren (als een recluse in Luik, als de eerste abdis van het Brabantse cisterciënserinnenklooster 's-Hertogendal, als een zekere Hadewid Greca die voorkomt in een oorkonde van 1212) de toets der kritiek niet kunnen doorstaan.
FWO-postdocmandaat voor Mike Kestemont (20 juni 2012)
Mike Kestemont heeft een post-docmandaat van het FWO bekomen voor drie jaar. In zijn onderzoek zal hij drie casussen benaderen vanuit de stilometrie: het œuvre van de Bijbelvertaler van 1360; zes Oudfranse bewerkingen van de Latijnse Pseudo-Turpinkroniek die in Vlaanderen en Noord-Frankrijk zijn ontstaan in het begin van de dertiende eeuw; een aantal elfde-eeuwse Latijnse hagiografieën van Vlaamse auteurs die in Engeland hebben gewerkt.
Overhandiging van de Kruyskampprijs aan Veerle Fraeters en Frank Willaert (9 juni 2012)
Tijdens het goed bezochte openbare gedeelte van de jaarvergadering van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden werd de Kruyskampprijs officieel overhandigd aan Veerle Fraeters en Frank Willaert voor hun editie van de Liederen van Hadewijch, verschenen bij de Historische Uitgeverij in 2009. De derde editeur, Louis Peter Grijp, kon wegens andere engagementen niet aanwezig zijn. De laudatio werd uitgesproken door het bestuurslid dr Jeanne Verbij-Schillings. In zijn dankwoord namens de drie laureaten beschreef Frank Willaert kort de lange en arbeidsintensieve ontstaansgeschiedenis van de editie, waarin ook talrijke collega's en vooral de uitgever Patrick Everard een groot aandeel hebben gehad. In het tweede deel van zijn toespraak haalde hij scherp uit tegen de onderschatting van het belang van monografieën en tekstedities in het huidige universitaire bestel, en noemde daarbij als niet na te volgen voorbeeld het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand voor de Humane en Sociale Wetenschappen. "Op korte termijn dreigt een essentiële troef van de geesteswetenschappen te worden ingeruild voor de illusie van de universele meetbaarheid: de verbinding van grote wetenschappelijkheid en even grote toegankelijkheid, en daarmee de mogelijkheid om een brug te slaan tussen universiteit en gemeenschap". Hij dankte de Maatschappij voor de prijs, en wees op haar belangrijke taak erover te helpen waken "dat in een wereld waar het tellen het denken lijkt te verdringen, meten toch niet weten wordt verward."
Voor de volledige tekst van de toespraak, zie hiernaast onder "Documenten".
Mike Kestemont doctor! (23 mei 2012)
Op woensdag 23 mei promoveerde Mike Kestemont tot doctor in de taal- en letterkunde met het proefschrift Het gewicht van de auteur. Een onderzoek naar stylometrische auteursherkenning in de Middelnederlandse epiek. De promotiecommissie werd voorgezeten door prof. dr. Dominiek Sandra en bestond verder uit dr Bart Besamusca (Universiteit Utrecht), dr Antal van den Bosch (Radboud Universiteit Nijmegen), prof. dr Herman Brinkman (Huygens Instituut ING en Universiteit van Amsterdam) en prof. dr Thom Mertens en prof. dr Veerle Fraeters (beiden Ruusbroecgenootschap, Universiteit Antwerpen). Promotoren waren Frank Willaert en Walter Daelemans. Over dit belangwekkende proefschrift, dat de pers haalde, kan men meer lezen via de volgende link: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=OF3QEB8C&word=kestemont of http://www.knack.be/nieuws/boeken/nieuws/auteur-karel-ende-elegast-schreef-ook-moriaen/article-4000101138950.htm
Je kunt Mike ook beluisteren in een radio-interview met Lieven Vandenhaute:
meer
|