|
Gruuthuselezing voor de Vrienden van de Brugse musea (Brugge, 28 april)
Op zondagmorgen 28 april gaf Frank Willaert voor de talrijk opgekomen Vrienden van de Brugse Musea in het Groeningemuseum een lezing over 'Lyriek uit Brugge. De liederen uit het Gruuthusehandschrift en hun Brugse context'. Zijn lezing werd afgerond met een zeer gesmaakt concert van het ensemble Ultreya & Pandora 2, die liederen uit het Gruuthusehandschrift brachten, die recent ook op CD zijn uitgebracht (zie www.duo-ultreya.be).
Gruuthusecolloquium 'Liefde en devotie' (Brugge, 25-27 april)
Van 25 tot 27 april vond in het Concertgebouw te Brugge een zeer geslaagd colloquium over het Gruuthusehandschrift plaats, waaraan specialisten uit diverse domeinen – filologen, musicologen, historici, kunsthistorici – deelnamen (het volledige programma is te vinden op http://www.liefdeendevotie.be/NL/wetenschappelijk_congres.html). Het zou te ver voeren hier op alle aspecten in te gaan die tijdens deze dagen aan bod kwamen, maar tot de hoogtepunten mogen toch gerekend worden: het relaas van Anne Korteweg, destijds conservator van de afdeling handschriften van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, over de aankoop van het Gruuthusehandschrift; de uiteenzetting, door Ad Leerintveld en Henk Porck, beiden eveneens verbonden aan de KB, over nieuw onderzoek (in samenwerking met de TU Delft en de UA) van het bezittersmerk op fol. 2 met een Röntgen Fluorescentie Spectrometer, op grond waarvan onomstotelijk is komen vast te staan dat het handschrift wel degelijk tot de bibliotheek van Lodewijk van Gruuthuse moet hebben gehoord en dus zijn naam met ere draagt; en zeker ook de stilaan tot zekerheid evoluerende overtuiging, die in diverse bijdragen aan bod kwam, dat de teksten in het handschrift voor het grootste deel of misschien wel allemaal het werk zijn van één auteur, Jan van Hulst. Hiermee lijkt het einde ingeluid van Jan Moritoens status als belangrijke auteur in de Middelnederlandse letterkunde. In zijn lezing 'Poëticale verstrengelingen. De Gruuthuselyriek in Vlaams en internationaal perspectief' kwam Frank Willaert tot de volgende conclusies:
1. De opvatting dat dichten een constich
werc is, een ambacht dat kennis en kunde vereist, heeft de
Gruuthusedichter, die zelf in een omgeving van luxe-ambachten dichtte, dankbaar
ontleend aan de Franse hofliteratuur in de lijn van Guillaume de Machaut. Hiermee
heeft een metafoor zijn waarlijke Sitz im
Leben gevonden: wat een beeld was, legitimeert hier een realiteit.
2. Dichten wordt, opnieuw in de lijn van Machaut, vooral als
een schrijfproces voorgesteld, dat kunstige produkten oplevert die het
verdienen zorgvuldig verzameld te worden in een bundel met eigen werk, waaruit verder
kan worden gekopieerd..
3. Het Gruuthusehandschrift is niet het werk van een kring,
maar het verzamelde werk van één auteur, Jan van Hulst. Deze stelde zijn pen
meermaals ten dienste van personen en organisaties uit de stedelijke elite, wat
niet belet dat zijn teksten tot op zekere hoogte ook zijn persoonlijke, met zijn
tijd en omgeving mee-evoluerende opvattingen weerspiegelen.
4. De liederen in het Gruuthusehandschrift zijn ontstaan op
het kruispunt van de Franse ars nova
en de Lotharingse dansliedcultuur. De uitzonderlijkheid van het
Gruuthuseliedboek is minstens voor een deel te verklaren uit de consteghe synthese van beide tradities.
Net zoals het geval was met het Gruuthusecolloquium van 2007, zullen de handelingen uitgegeven worden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. De redactie zal waargenomen worden door Jos Koldeweij, Johan oosterman (beiden Radboud Universiteit Nijmegen) en Frank Willaert.
In de marge van het colloquium vonden in het Concertgebouw verschillende concerten plaats voor een zeer talrijk opgekomen publiek. De volgende ensembles traden op: Club Médiéval, Psallentes, Camerata Trajectina en Fala Música.
Cursus over Gruuthuse voor Universiteit Vrije Tijd (Brugge, 18 april 2013)
Op donderdag 18 april gaf Frank Willaert in het Concertgebouw te Brugge voor Universiteit Vrije Tijd, een initiatief van het Davidsfonds, een cursus over 'Gruuthuse – Brugge omstreeks het jaar 1400’.
Gruuthusetentoonstelling geopend (20 maart 2013)
Van 20 maart tot 23 juni is het Gruuthusehandschrift, dat in 2007 naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag verhuisde, terug op de plaats waar het in de middeleeuwen ooit verbleef: het Gruuthusepaleis in Brugge. Het vormt het middelpunt van de tentoonstelling 'Liefde en devotie', die probeert duidelijk te maken hoe de centrale thema's die in het handschrift aan bod komen – muziek, liefde, conste, gezelschap, devotie – ook in het dagelijkse leven van de Brugse elites van omstreeks 1400 visueel (en auditief) aanwezig waren. Curator van de tentoonstelling is de kunsthistoricus Jos Koldeweij van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij werd bijgestaan door een wetenschappelijk comité bestaande uit historici, literair-historici en musicologen uit Vlaanderen en Nederland.
Bij de tentoonstelling hoort ook een prachtige catalogus met o.a. bijdragen van Jos Koldeweij, Herman Brinkman (Huygens ING en UvA), Andrew Brown (Massey University), Jan Dumolyn (UGent), Frederik Buylaert (VUB), Noël Geirnaert (Stadsarchief Brugge), Karl Kügle (UU), Joris Reynaert (UGent), Johan Oosterman (RUN). Frank Willaert leverde een bijdrage over het thema 'Liefde'.
Jos Koldeweij, Inge Geysen, Eva Tahon (red.), Liefde en devotie. Het Gruuthusehandschrift: kunst en cultuur omstreeks 1400. Z.p.: Ludion, 2013, 319 p.
Op 22 maart was Frank Willaert met de musicus Maurice van Lieshout van het ensemble Fala Música te gast in het programma Babel van Klara, voor een interview over het Gruuthusehandschrift, dat te beluisteren is via de volgende link (na 30 minuten): radio.klara.be/radio/10_herbeluisteren.php?code=BAB,
Voorzitterswissel in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (16 januari 2013)
Tijdens de plenaire vergadering van 16 januari droeg Frank Willaert het voorzitterschap van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde over aan de dichter Stefaan van den Bremt. Ondervoorzitter wordt de Leuvense hoogleraar Editiewetenschap Marcel De Smedt. Willaert blijft lid van de bestuurscommissie van de Academie, waarvan behalve de voorzitter en de ondervoorzitter, ook de vast secretaris Willy Vandeweghe en de Antwerpse taalkundige Jef van Loon deel uitmaken.
Voor de tekst van Willaerts toespraak bij de overdracht van het voorzitterschap, zie hiernaast onder 'Documenten'.
Lid van de adviesraad van de Jonge Academie (december 2012)
Samen met prof. dr. Willy Vandeweghe, vast secretaris, vertegenwoordigt Frank Willaert de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in de adviesraad van de pas opgerichte Jonge Academie, een initiatief van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. De eerste taak van de adviesraad zal erin bestaan om uit de 146 ingediende kandidaturen dertig effectieve leden te kiezen van de Jonge Academie. De verwachting is dat dit proces nog tijdens de maand januari zal zijn afgerond, zodat de Jonge Academie uiterlijk in de maand maart kan worden geïnstalleerd.
De Jonge Academie heeft tot doel:
- contact en samenwerking tussen onderzoekers uit verschillende disciplines te bevorderen en daadwerkelijke interdisciplinariteit in de hand te werken
- een plaats te creëren voor reflectie over wetenschapsbeoefening en wetenschapsbeleid, en over de toekomst van de wetenschap
- wetenschap uit te dragen naar de maatschappij en in het bijzonder naar de jeugd.
Voor het lidmaatschap konden alle postdocs die werkzaam zijn aan een Vlaamse universiteit of Vlaamse wetenschappelijke instelling zich kandidaat stellen, op voorwaarde dat ze minimum drie jaar en maximum tien jaar postdocervaring hadden. Het onverwacht hoge aantal kandidaturen wijst erop dat de doelstellingen van de Jonge Academie aan de verlangens van veel jonge wetenschappers beantwoorden.
Geert Buelens lid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde (19 december 2012)
Tijdens de openbare zitting van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en letterkunde van 19 december 2012 werden twee nieuwe leden geïnstalleerd: de schrijver Stefan Hertmans en de literatuurwetenschapper Geert Buelens. Buelens is een alumnus van de Universiteit Antwerpen. Hij promoveerde onder leiding van prof. dr. Georges Wildemeersch tot doctor in de Germaanse filologie met een proefschrift over de invloed van Paul van Ostaijen op de Vlaamse poëzie. Een bewerking van dit proefschrift verscheen in 2001 onder de titel Van Ostaijen tot heden. Zijn invloed op de Vlaamse poëzie (Nijmegen: Vantilt). Het boek werd sindsdien al tweemaal herdrukt en ook tweemaal bekroond, met de prijs van de provincie Antwerpen voor Essay en met de Vlaamse Cultuurprijs voor Essay en Kritiek. In 2005 maakte Buelens de overstap van Antwerpen naar Utrecht waar hij hoogleraar werd in de moderne Nederlandse letterkunde. Zijn boek Europa! Europa! Over de dichters van de Grote Oorlog (Amsterdam: Ambo en Antwerpen: Manteau, 2008) werd bekroond met de ABN AMRO Bankprijs voor het Beste Non-Fictie Boek. Buelens is ook dichter en columnist. Voor zijn opgemerkte artikelenreeks over kwalijke ontwikkelingen in de media die in 2009 in De Standaard verscheen, kreeeg hij de zestigste Arkprijs van het vrije Woord.
Stefan Hertmans werd in de Academie welkom geheten door de Gentse hoogleraar Anne Marie Musschoot en sprak zelf een laudatio uit over zijn voorganger de dichter Gwy Mandelinck. Geert Buelens werd verwelkomd door Frank Willaert en sprak een laudatio uit over zijn voorganger, de Brusselse hoogleraar Jean Weisgerber.
Voor de tekst van Willaerts verwelkoming van Geert Buelens, zie hiernaast onder 'Documenten'.
Een proefschrift over het Zutphens Liedboek (Hs. Weimar Oct. 146) (18 december 2012)
Op dinsdag 18 december 2012 promoveerde Jos Houtsma aan de Radboud Universiteit Nijmegen over het liederenhandschrift Weimar, Herzogin Anna Amalia Bibliothek, Oct. 146 dat in de jaren dertig in de Overijsselse stad Zutphen moet zijn ontstaan. In zijn proefschrift biedt hij onder meer een editie met vertaling van de lastige, want sterk Duits gekleurde teksten in dit liedboek, en gaat hij uitvoerig in op de paralleloverlevering van deze liederen in de Nederlanden en in Duitsland. Tevens betoogt hij dat de variaties in de overlevering van de liederen niet uitsluitend aan de orale overlevering, maar ook aan kopiisten moet worden toegeschreven. Promotoren waren prof. dr. J.B. Oosterman (Radboud Universiteit Nijmegen) en prof. dr. R. Sleiderink (HU Brussel). De jury was samengesteld uit prof. dr. P.W.M. Wackers (Universiteit Utrecht), prof. dr. Frank Willaert (Universiteit Antwerpen), prof. em. dr. W.P. Gerritsen (Universiteit Utrecht), dr. Margit Rem en prof. dr. mr. G.C.A.M. van Gemert (beiden Radboud Universiteit Nijmegen).
Jos Houtsma, De stem en de pen. Het Hs. Weimar Oct 146 (het Zutphens Handschrift) en de veranderlijkheid van populaire liederen in de zestiende eeuw en later. Z.p.: Papieren tijger, 2012.
FWO-NWO samenwerkingsproject over verhalende literatuur in de vroege periode van de boekdrukkunst (19 november 2012)
Aan Bart Besamusca (Universiteit Utrecht) en Frank Willaert werd een van de drie FWO-NWO-samenwerkingsprojecten voor de duur van vier jaar toegekend: The changing face of Medieval Dutch narrative literature in the early period of print (1477-c. 1540).
Nederlandse leraren op bezoek in Antwerpen (28-29 september 2012)
Onder leiding van onze oud-student Leo Kosten brachten ruim zestig leraren Nederlands uit gereformeerde scholen in Nederland op 28 en 29 september een bezoek aan Antwerpen. Ze bezochten de Boontentoonstelling in het Letterenhuis, het Plantin-Moretusmuseum en het Rubenshuis en deden ook de Dwaallichtwandeling. Op 28 september beluisterden zij een lezing van Frank Willaert over het Gruuthusehandschrift en een lezing van Matthijs de Ridder over Willem Elsschots roman Lijmen als Vlaamse literatuur. Over het Nederlandse bezoek aan Antwerpen verscheen een uitgebreide reportage in het Reformatorisch dagblad. Klik http://www.refdag.nl/boeken/docenten_nederlands_geinspireerd_door_vlaamse_literatuur_1_679302.
Keynote over Lotharingse lyriek op IVN-congres te Antwerpen (28 augustus 2012)
Op dinsdag 28 augustus verzorgde Frank Willaert een van de keynote-lezingen op het driejaarlijkse colloquium van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek dat dit jaar aan de Universiteit Antwerpen plaatsvond van 27 tot 31 augustus. Onder de titel 'Lotharingse lyriek en Europese middeleeuwen' betoogde hij dat de Frans- én Nederlandstalige lyriek in het oude Lotharingen (waarmee het gebied bedoeld wordt dat zich uitstrekte van de Noordzee tot aan de Vogezen en van de Schelde tot aan de Rijn) van het eind van de twaalfde tot aan het begin van de vijftiende eeuw gekenmerkt werd door een voorkeur voor beknopte (refrein)liedvormen en hiermee een belangrijke invloed uitoefende zowel op de Franse als Duitse liedkunst van de late middeleeuwen. Het ISLN was op het colloquium ook vertegenwoordigd door Kris Humbeeck, die een zeer gesmaakte lezing gaf over het personage van Willem van Oranje in Het Geuzenboek van Louis Paul Boon.
Radio-interview over Hadewijchs Liederen op Amsterdam FM (26 juni 2012)
KANTL-lezing over de onzichtbare Hadewijch (20 juni 2012)
Tijdens de ochtendvergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde gaf Frank Willaert een lezing onder de aan Kees Fens ontleende titel: Hadewijch. De belegering van een leegte? In die lezing betoogde hij dat drie recente voorstellen om Hadewijch te identificeren (als een recluse in Luik, als de eerste abdis van het Brabantse cisterciënserinnenklooster 's-Hertogendal, als een zekere Hadewid Greca die voorkomt in een oorkonde van 1212) de toets der kritiek niet kunnen doorstaan.
FWO-postdocmandaat voor Mike Kestemont (20 juni 2012)
Mike Kestemont heeft een post-docmandaat van het FWO bekomen voor drie jaar. In zijn onderzoek zal hij drie casussen benaderen vanuit de stilometrie: het œuvre van de Bijbelvertaler van 1360; zes Oudfranse bewerkingen van de Latijnse Pseudo-Turpinkroniek die in Vlaanderen en Noord-Frankrijk zijn ontstaan in het begin van de dertiende eeuw; een aantal elfde-eeuwse Latijnse hagiografieën van Vlaamse auteurs die in Engeland hebben gewerkt.
Overhandiging van de Kruyskampprijs aan Veerle Fraeters en Frank Willaert (9 juni 2012)
Tijdens het goed bezochte openbare gedeelte van de jaarvergadering van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden werd de Kruyskampprijs officieel overhandigd aan Veerle Fraeters en Frank Willaert voor hun editie van de Liederen van Hadewijch, verschenen bij de Historische Uitgeverij in 2009. De derde editeur, Louis Peter Grijp, kon wegens andere engagementen niet aanwezig zijn. De laudatio werd uitgesproken door het bestuurslid dr Jeanne Verbij-Schillings. In zijn dankwoord namens de drie laureaten beschreef Frank Willaert kort de lange en arbeidsintensieve ontstaansgeschiedenis van de editie, waarin ook talrijke collega's en vooral de uitgever Patrick Everard een groot aandeel hebben gehad. In het tweede deel van zijn toespraak haalde hij scherp uit tegen de onderschatting van het belang van monografieën en tekstedities in het huidige universitaire bestel, en noemde daarbij als niet na te volgen voorbeeld het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand voor de Humane en Sociale Wetenschappen. "Op korte termijn dreigt een essentiële troef van de geesteswetenschappen te worden ingeruild voor de illusie van de universele meetbaarheid: de verbinding van grote wetenschappelijkheid en even grote toegankelijkheid, en daarmee de mogelijkheid om een brug te slaan tussen universiteit en gemeenschap". Hij dankte de Maatschappij voor de prijs, en wees op haar belangrijke taak erover te helpen waken "dat in een wereld waar het tellen het denken lijkt te verdringen, meten toch niet weten wordt verward."
Voor de volledige tekst van de toespraak, zie hiernaast onder "Documenten".
Mike Kestemont doctor! (23 mei 2012)
Op woensdag 23 mei promoveerde Mike Kestemont tot doctor in de taal- en letterkunde met het proefschrift Het gewicht van de auteur. Een onderzoek naar stylometrische auteursherkenning in de Middelnederlandse epiek. De promotiecommissie werd voorgezeten door prof. dr. Dominiek Sandra en bestond verder uit dr Bart Besamusca (Universiteit Utrecht), dr Antal van den Bosch (Radboud Universiteit Nijmegen), prof. dr Herman Brinkman (Huygens Instituut ING en Universiteit van Amsterdam) en prof. dr Thom Mertens en prof. dr Veerle Fraeters (beiden Ruusbroecgenootschap, Universiteit Antwerpen). Promotoren waren Frank Willaert en Walter Daelemans. Over dit belangwekkende proefschrift, dat de pers haalde, kan men meer lezen via de volgende link: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=OF3QEB8C&word=kestemont of http://www.knack.be/nieuws/boeken/nieuws/auteur-karel-ende-elegast-schreef-ook-moriaen/article-4000101138950.htm
Je kunt Mike ook beluisteren in een radio-interview met Lieven Vandenhaute:
Literaire avond in de Leidse Universiteitsbibliotheek (19 april 2012)
Naar aanleiding van de toekenning van drie van haar prijzen organiseerde de Maatschappij voor Nederlandse Letterkunde te Leiden op 19 april 2012 een literaire avond waarop het publiek met het werk van de prijswinnaars kennis kon maken. Voor een goed gevulde zaal in de Universiteitsbibliotheek werd de jonge schrijver Merijn de Boer, winnaar van de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor zijn verhalenbundel Nestvlieders, geïnterviewd door critica Aleid Truijens van de Volkskrant. Vervolgens sprak een gedreven Thomas von der Dunk, winnaar van de Wijnands Franckenprijs, met de Rotterdamse cultuurhistoricus Rudolf Dekker over zijn boek Een Hollands heiligdom. De moeilijke architectonische eenwording van Nederland (2007), waarin hij aan de hand van de triomf van de neo-classicistische bouwstijl aan het eind van de achttiende eeuw beschrijft hoe de Republiek in die periode niet alleen politiek, maar ook cultureel een eenheid werd. Ten slotte stelden de winnaars van de Kruyskampprijs voor de beste tekstuitgave van de afgelopen zes jaar hun editie van Hadewijchs Liederen (2009) voor. Frank Willaert legde kort uit wat het boek voor vernieuwends in de Hadewijchstudie bracht en las Lied 40 voor, Veerle Fraeters gaf toelichting bij de tekst en Louis Peter Grijp legde uit hoe hij de vermoedelijke melodie van dit lied had gereconstrueerd. De geslaagde avond werd afgesloten met een gezongen vertolking van het lied door Veerle Fraeters.
Kruyskamp-prijs 2012 voor Veerle Fraeters, Frank Willaert en Louis Grijp (7 maart 2012)
De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden heeft de Kruyskamp-prijs 2012 toegekend aan Frank Willaert, Veerle Fraeters en Louis Peter Grijp voor hun niet in het VABB opgenomen en dus onwetenschappelijke editie van Hadewijchs Liederen, uitgegeven bij de Historische Uitgeverij.
De Kruyskamp-prijs is ingesteld in 2006 en is in de taal van het reglement een 'prijs voor een in druk verschenen specialistisch dan wel voor een breder publiek bestemd werk op het gebied van de Nederlandse lexicografie, de Nederlandse lexicologie of de editie en annotatie van oude Nederlandse teksten'. Het te bekronen werk moet voor het eerst in druk verschenen zijn in de zes jaar voorafgaande aan het jaar waarin de prijs wordt verleend. Dit jaar was de teksteditie aan de beurt. De prijs bestaat uit een oorkonde en 2500 euro.
Uit het rapport van de Commissie van voordracht:
"De Commissie meent dat de ter bekroning voorgedragen uitgave door de combinatie van grote wetenschappelijkheid en even grote toegankelijkheid alles in zich heeft om uit te groeien tot de nieuwe standaardeditie van Hadewijchs œuvre. Ze heeft de weg geopend voor een brede kennismaking met en studie van Hadewijchs liederen, niet alleen voor wetenschappers van allerlei disciplines of voor hen die dat willen worden, maar ook voor een groot algemeen lezerspubliek."
De Commissie van voordracht bestond uit: Karel Bostoen (voorzitter), Peter de Bruijn, Jan Gielkens en Jeanne Verbij-Schillings.
De prijs wordt uitgereikt tijdens het openbare gedeelte van de jaarvergadering van de Maatschappij op zaterdag 9 juni om 15 u. 30 in het Academiegebouw, Rapenburg 7 te Leiden.
Masterclass over Hendrik van Veldeke in Aldenbiezen (18 februari 2012)
Op zaterdag 18 februari gaf Frank Willaert op uitnodiging van de Stichting Musica een masterclass over de liederen van Veldeke voor een gezelschap van jonge musici uit België, Nederland, Duitsland en Rusland, die onder leiding van de musicoloog, zanger en harpist Benjamin Bagby, leider van het ensemble Sequentia ( http://en.wikipedia.org/wiki/Benjamin_Bagby), en de musicus, musicoloog en germanist Marc Lewon ( http://www.lewon.de/), leider van het ensemble Leones, zoeken naar een verantwoorde wijze om de liederen van de Limburgse minnezanger, waarvan de muziek verloren is gegaan, weer zingbaar te maken. Voor een verslag van Willaerts lezing en de mogelijke implicaties voor de muzikale vertolking van Veldekes liederen, zie http://www.lewon.de/Details.58.0.html?&no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=29 of http://musicablogt.wordpress.com/.
Leidse studenten Nederlands op bezoek (3 februari 2012)
Onder leiding van dr Olga van Marion en dr Ludo Jongen bracht een veertigtal Leidse studenten Nederlands van 2 tot 4 februari een bezoek aan Antwerpen. Op vrijdagochtend werden ze ontvangen op de Stadscampus en kregen ze een lezing van Frank Willaert over Lotharingse minnelyriek en van Reinhild Vandekerckhove over de invloed van het Engels op de chattaal van jongeren. Voor een impressie van hun bezoek aan Antwerpen, zie http://vannogwatenalles.blogspot.com/2012/02/antwerpennp.html.
Frank Willaert voorzitter van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL)
Tijdens de plenaire vergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde van woensdag 21 december werd Frank Willaert tot voorzitter verkozen. De bestuurscommissie van de Academie voor het jaar 2012 bestaat verder uit de dichter Stefaan van den Bremt (ondervoorzitter) en de hoogleraren Hugo Brems, Jef van Loon en Willy Vandeweghe (vast secretaris). De voorzitterswissel werd tijdens de plenaire vergadering van de KANTL op 18 januari geëffectueerd. Voor de toespraak die Willaert bij deze gelegenheid hield, zie hiernaast onder Documenten.
Editie van Hadewijchs liederen rondt de kaap van 3000 exemplaren
De niet in het VABB opgenomen en dus onwetenschappelijke editie Hadewijch. Liederen, uitgegeven, ingeleid, vertaald en toegelicht door Veerle Fraeters & Frank Willaert, met een reconstructie van de melodieën door Louis Peter Grijp. Groningen: Historische Uitgeverij, 2009 (2e druk 2010) overschreed in de zomer van 2011 de kaap van 3000 verkochte exemplaren. Tevens zijn er vertalingen in voorbereiding in het Spaans (Ediciones Siruela), het Duits (Akademie Verlag), het Frans (Albin Michel) en het Hongaars (L'Harmattan Kiadó). In het gezaghebbende Amerikaanse tijdschriftSpeculum verscheen een jubelende recensie, die eindigde met de volgende "expression of regret": "With all the intelligence and creativity invested in this extraordinary edition, it will not be accessible to scholars who do not read Dutch; and since the publishers intend to prepare similar editions of Hadewijch's remaining œuvre, these will also be accessible only to readers of Dutch. On the positive side, there has never been a better reason for medieval scholars to acquire a reading knowledge of Dutch" (Ray M. Wakefield, in Speculum 86 (2011), p. 761). Een andere oplossing – en een intelligente manier om de Vlaamse geesteswetenschappen te internationaliseren – zou uiteraard een stevig vertaalbeleid kunnen zijn voor Nederlandstalig wetenschappelijk werk.
Een proefschrift van Jeske van Dongen over het Devoot ende profitelijck boecxken (Antwerpen: Symon Cock, 1539)
Op woensdag 7 december maakte Frank Willaert deel uit van de promotiecommissie van mw. Jeske van Dongen (Radboud Universiteit Nijmegen). Zij promoveerde tot doctor in de Letteren met het proefschrift Een devoot ende profitelijck boecxken. Terug naar de bron. Promotor was prof. dr. Johan Oosterman, co-promotor prof. dr. Th. Mertens (Universiteit Antwerpen, Ruusbroecgenootschap). De commissie bestond verder uit prof. dr. G.C.A.M. van Gemert, prof. dr. K. Goudriaan (Vrije Universiteit Amsterdam), dr. J.G.M. Kienhorst en dr. N.H.H. Veldhorst.
De medioneerlandistiek in dialoog met de germanistiek
Zo-even verscheen als Sonderheft bij jaargang 130 van het prestigieuze Zeitschrift für deutsche Philologie een bundel met Duits- en Engelstalige opstellen over Middelnederlandse letterkunde, misschien wel de meest omvangrijke collectie studies die in het buitenland ooit over de Nederlandse literatuur is verschenen. Onder de meer dan 25 artikelen zijn er ook twee van de hand van Antwerpse onderzoekers: Frank Willaert schreef over de internationale uitstraling van de middeleeuwse liedkunst in Lotharingen en Elisabeth de Bruijn publiceerde een opstel over de handschriften met de Nederduitse bewerking van de roman Floire et Blanchefleur. De redactie was in de handen van Helmut Tervooren (Duisburg), Bernd Bastert (Bochum) en Frank Willaert, die ook samen de inleiding voor hun rekening namen.
Bernd Bastert, Helmut Tervooren & Frank Willaert (red.), Dialog mit den Nachbarn. Mittelniederländische Literatur zwischen dem 12. und 16. Jahrhundert (= Zeitschrift für deutsche Philologie Sonderheft zum Band 130). Berlijn: Erich Schmidt Verlag, 2011, 390 p. Workshop over de liederen van Hendrik van Veldeke (Antwerpen, 30 oktober-1 november 2011) Op uitnodiging van Björn Schmelzer, artistiek leider van het oude muziek-ensemble Graindelavoix ( http://www.graindelavoix.be/) namen Frank Willaert en Jan Goossens (K.U.Leuven) op 31 oktober deel aan een workshop in het Koninklijk Muziekconservatorium te Antwerpen over de reconstructie van de melodieën bij de liederen van Hendrik van Veldeke. Willaert hield er een uiteenzetting over de literair-historische context van Veldekes lyriek en gaf advies bij de reconstructie van de muziek en de vertolking van sommige van diens liederen.
Mediëvistendag 2011 (Leiden, 21 oktober 2011) Op de mediëvistendag 2011 die dit jaar te Leiden plaatsvond en gewijd was aan 'kopstukken' uit de mediëvistiek, sprak Frank Willaert over de literair-historicus Jozef van Mierlo (1878-1958).Andere lezingen waren gewijd aan Christine Mohrmann (door Marc van Uytfanghe), Gerard Isaac Lieftinck (door Peter Gumbert), Henri Pirenne (door Walter Prevenier), Johan Huizinga (door Willem Otterspeer), Willem Jozef Andries Jonckbloet (door Johan Oosterman), Frits van der Meer (door Sible de Blaauw) en Hélène Nolthenius (door Paul Wackers). De mediëvistendag werd afgesloten met een forumdiscussie waaraan een vijftal jonge onderzoekers, onder wie Elisabeth de Bruijn (Universiteit Antwerpen), deelnamen, met als thema ‘Van kopstukken uit het verleden naar topstukken in de toekomst'. De lezingen zijn alle opgenomen in een themanummer van het tijdschrift Millennium (Brepols). Dag van de medioneerlandistiek (Antwerpen, 14 oktober 2011) Op 14 oktober vond te Antwerpen de (eerste) Dag van de Medioneerlandistiek plaats. Een talrijk opgekomen en zeer gemêleerd publiek van beginnende en meer ervaren medioneerlandici luisterde geboeid naar lezingen van Jef Janssens (em. Katholieke Universiteit Brussel), Orsolya Réthelyi (Eötvös Loránd Universiteit Boedapest), Margit Rem (Radboud Universiteit Nijmegen), Gerard Bouwmeester (Universiteit Utrecht), Youri Desplenter (Universiteit Gent) en Herman Pleij (Universiteit van Amsterdam). Aan het einde van een zeer geslaagde dag kondigde Paul Wackers (Universiteit Utrecht) aan dat de tweede Dag van de Medioneerlandistiek volgend jaar in Utrecht zal plaatsvinden. De eerste Dag van de Medioneerlandistiek werd financieel mogelijk gemaakt door de Vlaamse Werkgroep Mediëvistiek en de Departementen Taal- en Letterkunde en de Raad Universiteit en Samenleving van de Universiteit Antwerpen. De praktische organisatie was in goede handen bij Elisabeth de Bruijn, Bram Caers, Mike Kestemont en Alexia Lagast van het Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Nederlanden en bij Daniëlle Prochowsky van het Ruusbroecgenootschap. Voor foto's, klik https://picasaweb.google.com/102037233576938025941/EersteDagVanDeMedioneerlandistiek?authuser=0&authkey=Gv1sRgCOTDzdmfp97Q_AE&feat=directlink
Twee nieuwe FWO-aspiranten
De Antwerpse medioneerlandistiek boekte in juni een mooi succes bij de toekenning van de mandaten voor aspiranten van het FWO. Alexia Lagast mag een doctoraat voorbereiden over "De retoriek van de waarheid in vroegmoderne reisverhalen: de constructie van kennis in
Tvoyage van Mher Joos van Ghistele
(ca. 1490)". Bram Caers, die al aan het werk was in het GOA-project "Stedelijke identiteiten in een laatmiddeleeuwse en vroegmoderne stad: Mechelen in de 15de en 16de eeuw", kreeg een aspirantschap toegekend voor zijn doctoraatsproject: "Geschiedenis (her)schrijven in vroegmodern Mechelen: tekstgenese en gradaties van auteurschap in een vroegmoderne stedelijke kroniektraditie".
Uitwisseling van docenten medioneerlandistiek tussen de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Utrecht
In het academisch jaar 2010-11 werd opnieuw aangeknoopt bij een oude traditie: een uitwisseling van docenten Middelnederlandse letterkunde tussen Antwerpen en Utrecht. Van 9 februari tot 13 april doceerde Frank Willaert te Utrecht een mastercollege over 'Het beeld in de Visioenen van Hadewijch'. Dit college paste in het werk aan een nieuwe editie van de Visioenen die Willaert samen met Veerle Fraeters voorbereidt en die als deel 2 van Hadewijchs Opera Omnia bij de Historische Uitgeverij in Groningen zal verschijnen. De collegereeks werd afgerond met een klein symposium van de Utrechtse studenten te Antwerpen, in aanwezigheid van een aantal onderzoekers van het Ruusbroecgenootschap. Op zijn beurt doceerde dr. Bart Besamusca samen met een aantal medewerkers tijdens het tweede semester te Antwerpen een mastercollege over Middelnederlandse verzamelhandschriften. Het onderwerp van dit college vloeide voort uit het prestigieuze Europese HERA-project Dynamics of the Medieval Manuscript, waarvan hij de woordvoerder is. Van Antwerpse zijde verleende onder meer drs. Elisabeth de Bruijn aan deze collegereeks haar medewerking. Over het HERA-project, zie http://www.dynamicsofthemedievalmanuscript.eu/Voor een terugblik van de Utrechtse en Antwerpse studenten op deze colleges, zie http://blog.hum.uu.nl/nederlands/2011/07/08/opbrengsten-van-de-ma-cursus-de-visioenen-van-hadewijch/ en http://blog.hum.uu.nl/nederlands/2011/07/08/en-het-andere-deel-van-het-tweeluik-korte-verhalen-in-verzamelhandschriften/- Lid van de Raad van bestuur van VIGES Frank Willaert trad namens de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde toe tot de Raad van Bestuur van het Vlaams Instituut voor Geschiedenis, dat onder andere verantwoordelijk is voor de uitgave
- Lezing in de KANTL over Lotharingen als lyrieklandschapOp woensdag 20 april 2011 gaf Frank Willaert in de plenaire vergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde te Gent een lezing over 'Lotharingen als literaire regio in de middeleeuwen. Het voorbeeld van de lyriek'
Samenvatting: Zowel in de Franse als in de ‘Germaanse’ minnelyriek neemt het oude Lotharingen een bijzondere positie in. Deze is gekenmerkt door een gereserveerde houding ten aanzien van het grand chant courtois en door een voorkeur voor refreinliederen. In deze samenhang wordt het specifieke karakter van de lyriek van Hendrik van Veldeke en die van hertog Jan I van Brabant duidelijker. Tegelijk krijgen we een beter inzicht in de cruciale rol die Lotharingen gespeeld heeft in de ontwikkeling van de West-Europese lyriek van de late middeleeuwen, ook al is de liedoverlevering uit deze regio niet echt overvloedig te noemen.
Een Duitse versie van de lezing zal verschijnen in de door Willaert in samenwerking met Helmut Tervooren en Bernd Bastert geredigeerde bundel 'Mittelniederländische Literatur' die als Sonderheft bij jaargang 2011 van het Zeitschrift für deutsche Philologie zal verschijnen.
- Nieuw boek over het Gruuthusehandschrift Op donderdag 2 december werd een nieuwe bundel over het Gruuthusehandschrift gepresenteerd in de Koninklijke
Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Koningstraat 18 te Gent.
Bij die gelegenheid hield Herman Brinkman (Huygens Instituut / Universiteit van Amsterdam), die een uitgave van het handschrift voorbereidt, een lezing die tal van nieuwe elementen uit het leven van Jan van Hulst, een van de Gruuthuse-auteurs en mogelijk zelfs de enige, aan het licht bracht. De Leuvense musicoloog Pieter Mannaerts gaf een korte toelichting bij de muziek van het handschrift en bracht tevens hulde aan de al te vroeg gestorven musicologe Ike de Loos, die aan het recente onderzoek naar de Gruuthuse-melodieën een zeer belangrijke bijdrage geleverd heeft. Ten slotte bracht het ensemble Fala Música een klein maar zeer gesmaakt concert met liederen uit het handschrift. Vooral bij de uitvoering van het Egidiuslied, in de nieuwe transcriptie van Ike de Loos, kon je een speld horen vallen. Frank Willaert gaf tot slot een korte toelichting bij de nieuwe bundel.
Het Gruuthuse-handschrift in woord en klank. Nieuwe inzichten, nieuwe vragen. KANTL-colloquium 30 november 2007 is geredigeerd en ingeleid door Frank Willaert en bevat studies van Herman Brinkman, Ad Leerintveld en Henk Porck, Renée Gabriël en Johan Oosterman, Karl Kügle, Ike de Loos, Joris Reynaert en Noël Geirnaert.
- Piet Couttenier wordt lid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en Letterkunde
Op woensdag 17 november om 15 u. werd Piet Couttenier 'geïnstalleerd' als nieuw lid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde te Gent. Bij die gelegenheid werd hij 'begroet' door Frank Willaert. Zelf sprak Piet Couttenier een laudatio uit over zijn voorganger Hendrik van Gorp.
De toespraak ter verwelkoming van Piet Couttenier staat onder 'Documenten'.
- Internationaal congres over professionele boekproductie in de middeleeuwen
Op 4 en 5 november vond in de UA een druk bijgewoond en zeer levendig internationaal congres plaats over
'Commercial Book Production in Western Europe in the Late Middle Ages'. Het colloquium werd georganiseerd
door Patricia Stoop, in samenwerking met Frank Willaert, Bruno Blondé van het Departement Geschiedenis en
Thérèse de Hemptinne van de Universiteit Gent. Meer informatie is te vinden op de website www.ua.ac.be/commercialbookproduction- Promotie Janet van der Meulen Op woensdag 29 september 2010 maakte Frank Willaert deel uit van de promotiecommissie van mw. Janet van der Meulen (Universiteit Leiden). Zij promoveerde tot doctor in de Letteren met het proefschrift Au cœur de'Europe.
Littérature
à la cour de Hainaut-Hollande (1250-1350) .
Promotor was prof. dr. F.P. van Oostrom. De commissie bestond verder uit de hoogleraren W. van Anrooij en
P. Hoppenbrouwers (beiden Universiteit Leiden), dr. G. Croenen (University of Liverpool) en de emeriti
W.P. Gerritsen (Universiteit Utrecht) en J.D. Janssens (Katholieke Universiteit Brussel).
- Negentiende Bert van Selmlezing
Op dinsdag 7 september 2010 hield Frank Willaert aan de Universiteit Leiden de negentiende Bert van Selm-lezing
onder de titel: 'De ruimte van het boek. Literaire regio's in de Lage Landen tijdens de middeleeuwen'.
De tekst van de lezing is verkrijgbaar door € 11,50 over te maken op postbankrekening 3881447 van de Stichting
Neerlandistiek Leiden, Postbus 9515, 2300 RA Leiden, o.v.v. ‘Negentiende Bert van Selm-lezing’.
Gelieve bij uw
betaling
op de overschrijving uw naam en adres te vermelden!
Frank Willaert, De ruimte van het boek. Literaire regio's in de Lage Landen tijdens de middeleeuwen. Negentiende
Bert van Selm-lezing. Leiden: Stichting Neerlandistiek, 2010, 36 p. ISBN/EAN: 978-90-78531-11-1
- Tweede druk van Hadewijchs Liederen
In juni is bij de Historische Uitgeverij de tweede druk verschenen van Hadewijch. Liederen, uitgegeven, ingeleid,
vertaald en toegelicht door Veerle Fraeters & Frank Willaert, met een reconstructie van de melodieën door Louis
Peter Grijp. Groningen: Historische Uitgeverij, 2009. Tevens zijn er vertalingen in voorbereiding in het Spaans
(te verschijnen bij Siruela in Barcelona), het Duits (bij Akademie Verlag in Berlijn) en het Frans (bij Albin Michel
|